Að kenna nemendum að nota vingjarnleg orð þegar þau nota tölvur og spjaldtölvur, og skilja að orð skipta máli jafnvel á skjánum.

Í þessari kennslustund læra nemendur um mikilvægi góðra orða í stafrænu umhverfi. Kennarinn byrjar á því að sýna myndir af brosandi og döprum andlitum og tengir þau við orð sem gera okkur glöð eða leiðinleg. Nemendur æfa sig í að nota vingjarnleg orð þegar þau tala saman og tengja það við hegðun á skjánum. Verkefnið er sjónrænt og munnlegt til að henta aldurshópnum.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Litaðar broskerlumyndir (prentaðar)

1. Kennarinn sýnir brosandi og döpur andlit á skjánum og spyr nemendur hvað geri okkur glöð eða leiðinleg. 2. Kennarinn les upp stutta sögu um tvö börn sem tala saman á spjaldtölvu – annað notar góð orð og hitt ekki. 3. Nemendur ræða saman í hóp hvort var betra og af hverju. 4. Nemendur fá prentaðar broskerlumyndir og velja þær sem sýna góðar tilfinningar. 5. Nemendur æfa sig í að segja vingjarnleg orð við félaga og sjá viðbrögð þeirra. 6. Til loka teikna nemendur mynd af sér þegar þau nota góð orð á tölvu.

• Lestur: Enginn lestur krafist. Allt er sjónrænt og munnlegt.
• Tækni: Engin tæknileg reynsla krafist. Kennarinn sýnir allt á skjánum.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta hlustað á leiðbeiningar og tekið þátt í samræðu.

• Samræða í hóp — Kennarinn leiðir umræðu um hvað séu góð og slæm orð og hvernig þau láta okkur líða.
• Sjónræn verkefni — Nemendur velja broskörlur sem passa við vingjarnleg orð og tengja þær við dæmi.

Að kenna nemendum að bíða eftir sinni röð og deila tölvum og spjaldtölvum af virðingu, og skilja mikilvægi þess að allir fái tækifæri.

Nemendur læra að bíða eftir röðinni þegar tölvur eða spjaldtölvur eru notaðar í bekk. Kennarinn notar einfalt hlutverkaleikjaverkefni þar sem nemendur æfa sig í að bíða, biðja og þakka þegar þau fá tæki. Áherslan er á að virða aðra og sýna þolinmæði í stafrænu umhverfi.

• Spjaldtölvur (ein á par)
• Biðröðukort með myndum

1. Kennarinn útskýrir að í dag ætli allir að æfa sig í að deila tækjunum. 2. Kennarinn sýnir hvernig á að biðja: 'Má ég fá tölvuna?', bíða, og segja 'Takk'. 3. Nemendur skiptast á í pörum – annar notar spjaldtölvuna í 3 mínútur og hinn bíður. 4. Þegar tími er liðinn er skipt og hinn fær röðina. 5. Kennarinn notar biðröðukortin til að sýna hver á röðina. 6. Að lokum sitja allir í hring og ræða: Hvernig leið þér að bíða? Hvernig leið þér þegar þú fékkst röðina? 7. Kennarinn tekur saman og hrósar nemendum fyrir þolinmæði.

• Lestur: Enginn lestur krafist. Verkefni byggt á hlutverkaleik og munnlegum leiðbeiningum.
• Tækni: Engin tæknileg reynsla krafist.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta tekið þátt í hlutverkaleik og fylgt einföldum reglum.

• Hlutverkaleikur — Nemendur leika af sér aðstæður þar sem þau þurfa að deila tækjum og bíða eftir sinni röð.
• Sýnikennsla — Kennarinn sýnir hvernig á að biðja um tækið, þakka og afhenda með kurteisi.

Að hjálpa nemendum að skilja að hegðun okkar á netinu hefur áhrif á tilfinningar annarra, rétt eins og í raunheimum.

Nemendur læra að athafnir í stafrænu umhverfi geta gert fólk glaðar eða dapur, rétt eins og í leikskólanum eða bekknum. Kennarinn notar einfaldar sögumyndir sem sýna aðstæður á skjánum og nemendur velja hvort aðstæðurnar gera fólk glaðar eða dapur. Verkefnið er sjónrænt og stutt af samræðu.

• Prentaðar sögumyndir
• Stór skjár eða snjalltafla

1. Kennarinn byrjar á að spyrja: Hvað gerir ykkur glöð? Hvað gerir ykkur leiðinleg? 2. Kennarinn sýnir sögumyndir á skjánum þar sem börn nota tölvur – sum sýna góða hegðun og önnur slæma. 3. Nemendur segja hvort myndin sýni glaða eða dapur tilfinningar. 4. Nemendur fá prentaðar myndir og flokka þær í tvo hópa: glaðar og dapur aðstæður. 5. Nemendur velja eina mynd og segja félögum af hverju hún er í réttum hópi. 6. Til loka syngja nemendur einfalt lag um góða hegðun sem kennarinn kennir þeim.

• Lestur: Enginn lestur krafist. Myndir og munnleg samræða.
• Tækni: Engin tæknileg færni krafist.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta skoðað myndir og tjáð sig munnlega.

• Sögumyndasamræða — Kennarinn sýnir sögumyndir af börnum á skjánum og nemendur ræða hvað gerist og hvernig persónunum líður.
• Flokkunarverkefni — Nemendur flokka aðstæður í 'glaðar' og 'dapur' og útskýra af hverju.

Að kenna nemendum að setja sig í spor annarra í stafrænu umhverfi og hugsa um hvernig orð og athafnir á skjánum hafa áhrif á tilfinningar annarra.

Nemendur vinna með hugmyndina 'settu þig í spor annarra' og nota einfaldar aðstæður á skjánum sem dæmi. Kennarinn sýnir stuttar sögur þar sem einhver er meðhöndlaður á mismunandi hátt í stafrænu samhengi og nemendur ræða hvernig persónunum líður. Áherslan er á samkennd og virðingu.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Tilfinningaspjöld (prentaðar myndir)

1. Kennarinn spyr: Hefur einhver sagt eitthvað gott við ykkur sem gerði ykkur glöð? 2. Kennarinn les upp þrjár stuttar sögur um börn sem nota tölvur – í einni sögu er barn gott, í annarri er barn dónalegt, og í þeirðu þriðju sér barn vinum sínum vera dónalegan. 3. Eftir hverja sögu spyr kennarinn: Hvernig líður barninu? Hvernig myndi þér líða? 4. Nemendur velja tilfinningaspjald sem passar við hverja sögu. 5. Kennarinn og nemendur ræða saman hvað hefði getað gerst öðruvísi. 6. Nemendur teikna mynd af sér þar sem þau eru vingjarnleg á tölvunni.

• Lestur: Enginn lestur krafist. Kennarinn les upp og nemendur hlusta og ræða.
• Tækni: Engin tæknileg reynsla krafist.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta hlustað á stutta sögu og tjáð tilfinningar munnlega.

• Upplestur og samræða — Kennarinn les upp stuttar sögur um stafrænar aðstæður og nemendur ræða tilfinningar persónanna.
• Tilfinningaspjöld — Nemendur nota tilfinningaspjöld til að sýna hvernig persónunum í sögunum líður.

Að kenna nemendum að sýna virðingu þegar þau spila tölvuleiki eða nota forrit saman og skilja að sömu reglur um kurteisi gilda á skjánum og utan hans.

Kennarinn leiðir nemendur í gegnum reynslu af samvinnu á skjánum, þar sem þau þurfa að bíða, hvetja og styðja hvert annað. Nemendur nota einfalt samvinnuforrit eða leik og ræða hvernig þau geta verið góð í þeirri vinnu. Áherslan er á samvinnu, hvatningu og virðingu.

• Spjaldtölvur (ein á par)
• Einfalt samvinnuforrit eða leikur

1. Kennarinn útskýrir: Í dag ætlum við að vinna saman á tölvunni – og æfa okkur í að vera góð og virða hvert annað. 2. Kennarinn sýnir einfalt samvinnuforrit á stóra skjánum og leikur sér með einu barni til sýnis. 3. Kennarinn spyr: Hvað gerði ég vel? Hvað gæti ég gert betur? 4. Nemendur fá spjaldtölvur í pörum og vinna saman í 15 mínútur. 5. Kennarinn gengur á milli og hrósar góðri samvinnu. 6. Nemendur setjast í hring og ræða: Hvað var gaman? Hvað var erfitt? Hvernig vorum við góð? 7. Kennarinn dregur saman: Sömu reglur og í leik utan skjásins gilda á skjánum.

• Lestur: Enginn lestur krafist. Munnlegar leiðbeiningar og sjónræn dæmi.
• Tækni: Engin sérstök tæknileg færni krafist; kennarinn sýnir notkun forritsins.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta unnið í pörum.

• Samvinnunám — Nemendur vinna í pörum á spjaldtölvu og þurfa að skiptast á hlutverkum.
• Viðmótsumræða — Eftir samvinnuna ræða nemendur hvað gekk vel og hvað hefði getað farið betur.

Að hjálpa nemendum að greina á milli góðra og slæmra skilaboða í stafrænu umhverfi og skilja hvers vegna það skiptir máli hvaða skilaboð við sendum.

Kennarinn notar einfaldar dæmiskilaboðmyndir til að sýna nemendum muninn á vingjarnlegum og óvingjarnlegum skilaboðum. Nemendur vinna saman að því að flokka skilaboð og ræða hvers vegna sumar orð eru betri en önnur. Áherslan er á munnlega vinnu og sjónræn dæmi.

• Prentaðar skilaboðmyndir
• Stór veggspjald

1. Kennarinn sýnir dæmi um skilaboð á skjánum: 'Þú ert flott!' og 'Þú ert ljót'. 2. Kennarinn spyr: Hvaða skilaboð viltu fá? Af hverju? 3. Nemendur fá prentaðar skilaboðmyndir í litlum hópum. 4. Hóparnir flokka skilaboðin í tvo hópa: vingjarnleg og óvingjarnleg. 5. Hóparnir líma skilaboðin á stórt veggspjald undir rétta fyrirsögn. 6. Kennarinn fer yfir niðurstöðurnar með öllum. 7. Nemendur fá hvert um sig að segja eitt vingjarnlegt skilaboð sem þau myndu vilja senda vini. 8. Kennarinn lokar með stuttu samtali um mikilvægi góðra orða.

• Lestur: Lítill lestur; kennarinn les skilaboðin upphátt og nemendur hlusta.
• Tækni: Engin tæknileg færni krafist.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta hlustað og tekið þátt í flokkunarverkefni.

• Flokkunarverkefni í hóp — Nemendur flokka skilaboð í tvo hópa: vingjarnleg og óvingjarnleg.
• Samræða og ígrundun — Nemendur ræða hvers vegna sum skilaboð eru betri en önnur og hvernig þau myndu vilja fá skilaboð.

Að hjálpa nemendum að skilja að orð á netinu geta sært jafn mikið og orð sem sögð eru augliti til auglitis, og efla stafræna samkennd.

Nemendur læra með leiðsögn kennara að orð á netinu eru raunveruleg og hafa raunveruleg áhrif á fólk. Kennarinn notar dæmi um stafræn samskipti þar sem orð eru notuð bæði vel og illa, og nemendur ræða áhrifin. Verkefnið tengir veruleika skjásins við tilfinningar í raunheimum.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Vinnublöð með samræðubólum

1. Kennarinn sýnir á skjánum tvö dæmi um samskipti á netinu: eitt vingjarnlegt og eitt sem sækt er meir. 2. Kennarinn spyr: Hvernig haldið þið að þessum aðilum líði? 3. Nemendur ræða saman í hóp og deila hugmyndum. 4. Kennarinn útskýrir að orð á netinu eru raunveruleg og geta gert fólk eins sárt og orð sem sögð eru beint. 5. Nemendur fá vinnublöð með tómum samræðubólum. 6. Nemendur fylla í bólurnar – í eina setja þau gott orð og í aðra orð sem gæti sært. 7. Nemendur deila í pörum og ræða hvers vegna góðu orðin eru betri. 8. Kennari tekur saman og nemendur skrifa eina gullnu regluna um orð á netinu saman.

• Lestur: Grunnlesfærni; kennarinn les erfiðari texta upphátt.
• Tækni: Lítil tæknileg reynsla krafist.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta tekið þátt í leiðbeindri umræðu og unnið í litlum hópum.

• Leiðbeind umræða — Kennarinn leiðir umræðu um hvernig orð á netinu hafa áhrif og nemendur deila reynslu sinni.
• Vinnublaðsverkefni — Nemendur fylla í samræðubólur á vinnublöðum og ræða hvað sé gott og hvað sært.

Að kenna nemendum að biðja um leyfi áður en þau taka mynd af öðrum eða deila myndum, og skilja hvers vegna það er mikilvægt.

Nemendur læra um mikilvægi þess að biðja um leyfi áður en mynd er tekin af einhverjum eða deilt á netinu. Kennarinn notar hlutverkaleik og dæmisögur til að sýna rétta og ranga hegðun varðandi myndir. Nemendur æfa sig í að biðja um leyfi og virða svör annarra.

• Spjaldtölvur með myndavél
• Hlutverkaleiksspjöld

1. Kennarinn spyr: Hafa einhverjir tekið mynd af ykkur án þess að spyrja? Hvernig leið ykkur? 2. Kennarinn sýnir tvær aðstæður: í annarri biður barn um leyfi, í hinni ekki. 3. Nemendur ræða muninn og hvernig persónunum líður. 4. Nemendur fá hlutverkaleiksspjöld og vinna í pörum. 5. Einn leikur þann sem vill taka mynd og hinn segir 'já' eða 'nei'. 6. Nemendur skipta um hlutverk og æfa öfug viðbrögð. 7. Kennarinn gefur pörunum spjaldtölvur og nemendur æfa sig í raunverulegu samhengi: biðja um leyfi, taka mynd aðeins ef svarið er 'já'. 8. Að lokum ræða nemendur: Hvers vegna er mikilvægt að biðja um leyfi?

• Lestur: Grunnlesfærni. Kennarinn styður lestur þar sem þörf er á.
• Tækni: Engin sérstök tæknileg færni krafist.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta tekið þátt í hlutverkaleik og samræðu.

• Hlutverkaleikur — Nemendur leika af sér aðstæður þar sem þau biðja um leyfi til að taka mynd og bregðast við svörum.
• Leiðbeind umræða — Nemendur ræða dæmisögur þar sem leyfi var eða var ekki beðið um og hvað gerðist.

Að efla stafræna samkennd nemenda og kenna þeim að hugsa um tilfinningar annarra þegar þau eru á netinu.

Nemendur vinna með hugtakið stafræn samkennd og læra að bak við hvern skjá er raunveruleg manneskja með raunverulegar tilfinningar. Kennarinn notar dæmisögur og samræður til að dýpka skilning á áhrifum stafræns samskipta á tilfinningar. Nemendur búa til samkenndarkort sem þau gefa félögum.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Litir, pappír og límmiðar

1. Kennarinn byrjar: Þegar þú sérð skjá – hverjir eru hinumegin? 2. Nemendur svara: Fólk! Börn! Vinir! 3. Kennarinn segir sögu um barn sem fékk ljótt skilaboð á netinu og hvernig því leið. 4. Nemendur ræða: Hvað hefði getað farið öðruvísi? Hvað hefðum við gert? 5. Kennarinn útskýrir hugtakið stafræn samkennd: að skilja hvernig öðru fólki líður á netinu. 6. Nemendur búa til samkenndarkort úr pappír og litum þar sem þau skrifa eða teikna vingjarnleg skilaboð. 7. Nemendur skiptast á kortunum og sjá viðbrögð félaga sinna. 8. Kennarinn dregur saman: Samkennd á netinu þýðir að hugsa um hvernig öðrum líður áður en við gerum eitthvað.

• Lestur: Grunnlesfærni; kennarinn aðstoðar við lestur eftir þörfum.
• Tækni: Lítil tæknileg reynsla; nemendur nota einfalt teikniforrit.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta velt fyrir sér tilfinningum annarra.

• Dæmisögur og samræða — Kennarinn segir dæmisögur um stafræn samskipti og nemendur ræða tilfinningar persónanna.
• Skapandi verkefni — Nemendur búa til samkenndarkort sem sýna vingjarnleg skilaboð fyrir félaga.

Að kenna nemendum að orð og athafnir á netinu skilja eftir sig stafrænt fótspor og hvernig það getur haft langtímaáhrif á samband við aðra.

Nemendur læra að allt sem þau skrifa eða deila á netinu skilur eftir sig fótspor sem getur varað lengi. Kennarinn notar samlíkingu við fótspor í sandi og snjó til að útskýra hugmyndina og nemendur vinna með dæmi þar sem orð á netinu höfðu afleiðingar. Áherslan er á ábyrgð í samskiptum.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Pappír og pennar

1. Kennarinn byrjar á að ganga með nemendur á gang og biðja þá að hugsa: Ef þú gengur í snjó skilurðu eftir fótspor. Hvað ef þú skrifar eitthvað á netinu? 2. Kennarinn útskýrir: Orð á netinu eru eins og fótspor – þau hverfa ekki. 3. Kennarinn sýnir dæmi á skjánum: barn sem skrifaði eitthvað gott og annað sem skrifaði eitthvað ljótt – bæði lifðu áfram. 4. Nemendur vinna í hópum og fá dæmi sem þau flokka í 'góð fótspor' og 'slæm fótspor'. 5. Hóparnir kynna niðurstöður sínar. 6. Nemendur fá pappír og teikna sjálfa sig að skilja eftir góð stafræn fótspor. 7. Kennarinn dregur saman: Hugsaðu áður en þú skrifar – fótsporin lifa áfram.

• Lestur: Grunnlesfærni til að lesa einföld dæmi á skjánum.
• Tækni: Lítil tæknileg reynsla; kennarinn leiðir nemendur.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta unnið í litlum hópum og tekið þátt í samræðu.

• Samlíkingarkennsla — Kennarinn notar samlíkingu við fótspor í snjó til að útskýra hvernig orð á netinu lifa áfram.
• Hópaverkefni — Nemendur vinna saman að því að greina dæmi um góð og slæm stafræn fótspor.

Að dýpka skilning nemenda á friðhelgi einkalífs í stafrænu umhverfi, sérstaklega varðandi myndir og persónulegar upplýsingar annarra.

Nemendur læra um friðhelgi einkalífs á netinu og hvers vegna það er mikilvægt að fá leyfi áður en myndum eða upplýsingum um aðra er deilt. Kennarinn notar dæmisögur og gagnvirkt verkefni þar sem nemendur þurfa að taka ákvarðanir um hvað megi og hvað megi ekki deila. Áherslan er á virðingu fyrir einkalífi annarra.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Ákvörðunarspjöld (prentaðar)

1. Kennarinn byrjar á sögu: Sara tók mynd af Birni í fríminútum og setti á Instagram. Birni líkaði það ekki. 2. Nemendur ræða: Hvað gerðist rangt? Hvað hefði Sara átt að gera? 3. Kennarinn útskýrir hugtakið friðhelgi einkalífs á netinu. 4. Nemendur fá ákvörðunarspjöld í litlum hópum – á hverju spjaldi er aðstaða og þau þurfa að ákveða hvort megi deila eða ekki. 5. Hóparnir deila svörum og rökstyðja. 6. Kennarinn dregur saman: Alltaf biðja um leyfi. Ef þú ert í vafa – ekki deila. 7. Nemendur búa til einfaldan samning um virðingu og einkalíf sem allir skrifa undir.

• Lestur: Grunnlesfærni til að lesa stuttan texta með stuðningi.
• Tækni: Lítil tæknileg reynsla krafist.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta rætt siðferðileg efni í litlum hóp.

• Dæmisögur og umræða — Kennarinn segir dæmisögur um aðstæður þar sem myndum var deilt án leyfis og nemendur ræða afleiðingarnar.
• Ákvörðunarverkefni — Nemendur fá aðstæður og þurfa að ákveða: Má ég deila þessu? og rökstyðja svar sitt.

Að kenna nemendum að þeir geta verið liðsmaður á netinu – hjálpað öðrum og sagt frá þegar einhver er meðhöndlaður illa.

Nemendur læra um hlutverk áhorfanda (bystander) á netinu og hvernig þeir geta breytt aðstæðum með því að segja frá, styðja þann sem á í vandræðum eða neita að taka þátt í leiðindum. Kennarinn notar dæmisögur og hlutverkaleik til að æfa þessar aðstæður. Áherslan er á að vera virkur liðsmaður, ekki aðgerðarlaus áhorfandi.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Hlutverkaleiksspjöld

1. Kennarinn sýnir dæmisögu: Barn sér að vinur þess er áreitt á netinu. Hvað gerir það? 2. Nemendur ræða saman: Hvað mynduð þið gera? 3. Kennarinn útskýrir þrjá möguleika: a) segja fullorðnum, b) styðja þann sem á í vandræðum, c) neita að taka þátt. 4. Nemendur fá hlutverkaleiksspjöld í litlum hópum og æfa sig í að bregðast við. 5. Hóparnir sýna eitt dæmi fyrir bekknum. 6. Nemendur gera hugarflug: Hvaða aðrar leiðir getum við notað til að vera liðsmenn? 7. Bekkurinn býr til veggspjald: 'Svona erum við liðsmenn á netinu' og hengir upp í bekknum.

• Lestur: Grunnlesfærni til að lesa einfalda dæmisögu.
• Tækni: Lítil tæknileg reynsla krafist.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta tekið þátt í hlutverkaleik og samræðu.

• Hlutverkaleikur — Nemendur leika af sér aðstæður þar sem þau þurfa að velja hvernig þau bregðast við leiðindum á netinu.
• Hugarflug og umræða — Nemendur finna saman leiðir til að vera liðsmenn á netinu og ræða hvað virkar best.

Að kenna nemendum að þekkja einkenni neteineltis og skilja muninn á neteinelti og venjulegum ágreiningi á netinu.

Nemendur læra hvað neteinelti er, hvernig það birtist og hvernig það er frábrugðið venjulegum ágreiningi milli barna. Kennarinn notar dæmisögur og umræður til að greina einkenni neteineltis: endurtekin hegðun, valdaójafnvægi og ásetning. Nemendur vinna sjálfstætt og í hópum að greiningu aðstæðna.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Vinnublöð með dæmisögum

1. Kennarinn byrjar á að spyrja: Hvað haldið þið að neteinelti sé? Hvernig er það frábrugðið því að vera ósammála? 2. Nemendur deila hugmyndum og kennarinn skrifar á töflu. 3. Kennarinn sýnir skilgreiningu neteineltis: endurtekið, valdaójafnvægi, ásetningur. 4. Kennarinn sýnir dæmisögur á skjánum og bekkurinn greinir saman. 5. Nemendur fá vinnublöð með sex dæmisögum og vinna sjálfstætt að greiningu: Er þetta neteinelti eða ágreiningur? 6. Nemendur bera saman svör í pörum og ræða mun á. 7. Kennarinn fer yfir svörin og ræðir hvers vegna sumar aðstæður eru neteinelti en aðrar ekki. 8. Nemendur skrifa sína eigin skilgreiningu á neteinelti í einni setningu.

• Lestur: Nemendur geta lesið stuttan texta sjálfstætt.
• Tækni: Grunnfærni í notkun tölvu eða spjaldtölvu.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta rætt viðkvæm efni af virðingu og hlustað á sjónarmið annarra.

• Leiðbeind umræða — Kennarinn leiðir umræðu um neteinelti og nemendur deila hugmyndum sínum og reynslu.
• Dæmisögugreining — Nemendur greina dæmisögur og ákveða hvort þær sýni neteinelti eða ágreining.

Að efla nemendur í hlutverki áhorfandans og kenna þeim árangursríkar leiðir til að bregðast við þegar þeir verða vitni að neteinelti eða vanvirðingu á netinu.

Nemendur dýpka skilning sinn á hlutverki áhorfandans á netinu. Þeir læra aðferðir til að grípa inn í – bæði beint og óbeint – og hvenær þeir eiga að leita til fullorðinna. Nemendur vinna með dæmisögur og búa til aðgerðaáætlun.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Aðgerðaáætlunarsniðmát (prentað)

1. Kennarinn byrjar á endursögn: Hvað lærðum við síðast um neteinelti? 2. Kennarinn spyr: Hvað ef þú sérð neteinelti gerast – hvað geturðu gert? 3. Nemendur hugsa í nokkrar mínútur og deila hugmyndum. 4. Kennarinn sýnir lista yfir aðferðir: segja fullorðnum, styðja fórnarlambið, segja geranda að hætta, vita hvenær á að hunsa og hvenær á að bregðast við. 5. Nemendur fá dæmisögur í hópum og velja bestu aðferðina fyrir hverja aðstöðu. 6. Hóparnir kynna svör sín og útskýra rökin. 7. Nemendur fá aðgerðaáætlunarsniðmát og fylla út: Ef ég sé neteinelti mun ég... 8. Nokkrir nemendur deila áætlunum sínum.

• Lestur: Nemendur geta lesið stuttan texta sjálfstætt.
• Tækni: Grunnfærni í notkun tölvu.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta unnið sjálfstætt og í hópum.

• Dæmisögur og aðstæðugreining — Nemendur greina dæmisögur og velja viðeigandi viðbrögð úr lista af möguleikum.
• Einstaklingsvinna og kynning — Nemendur búa til eigin aðgerðaáætlun og deila henni með bekknum.

Að kenna nemendum að virða fjölbreytileika á netinu og skilja að fólk er ólíkt og á skilið virðingu óháð bakgrunni, útliti eða skoðunum.

Nemendur vinna með hugmyndina um fjölbreytileika á netinu og læra að mismunandi sjónarmið, menning og bakgrunnur gera netsamfélagið ríkara. Kennarinn notar dæmi og umræður til að sýna hvernig virðing fyrir ólíkum sjónarmiðum birtist í reynd. Nemendur búa til veggspjald um fjölbreytileika og virðingu.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Veggspjaldaefni (pappír, litir, límmiðar)

1. Kennarinn spyr: Hvað ef allir á netinu væru eins, hugsaðu eins og sögðu það sama? 2. Nemendur ræða í pörum og deila svörum. 3. Kennarinn útskýrir: Fjölbreytileiki gerir netsamfélagið betra – mismunandi sjónarmið hjálpa okkur að læra og vaxa. 4. Kennarinn sýnir dæmi um virðingu og óvirðingu gagnvart ólíkum sjónarmiðum á netinu. 5. Nemendur ræða saman: Hvernig getum við sýnt virðingu þegar við erum ósammála? 6. Nemendur vinna í hópum að veggspjaldi: 'Virðing fyrir fjölbreytileika á netinu'. 7. Hóparnir setja á veggspjaldið: a) hvers vegna fjölbreytileiki skiptir máli, b) hvernig á að sýna virðingu, c) hvað á EKKI að gera. 8. Hóparnir kynna veggspjöld sín og bekkurinn velur bestu hugmyndirnar.

• Lestur: Nemendur geta lesið stuttan texta sjálfstætt.
• Tækni: Grunnfærni í notkun tölvu eða spjaldtölvu.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta hlustað á ólík sjónarmið af virðingu.

• Umræða og sjónarmiðaskipti — Nemendur ræða mismunandi sjónarmið og æfa sig í að hlusta á og virða ólíkar skoðanir.
• Skapandi hópaverkefni — Nemendur búa til veggspjald sem sýnir mikilvægi fjölbreytileika á netinu.

Að dýpka skilning nemenda á afleiðingum neteineltis fyrir fórnarlambið, gerandann og áhorfandann, og efla getu þeirra til að greina neteinelti í raunverulegum aðstæðum.

Nemendur skoða afleiðingar neteineltis frá sjónarhóli allra aðila: fórnarlambsins, gerandans og áhorfandans. Kennarinn notar rannsóknarniðurstöður og dæmisögur til að sýna raunveruleg áhrif. Nemendur vinna sjálfstætt að greiningu og búa til upplýsingavegg um afleiðingar neteineltis.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Vinnublöð og veggspjaldsefni

1. Kennarinn sýnir stuttan myndband eða rannsóknarniðurstöður um afleiðingar neteineltis. 2. Nemendur ræða: Hvað kemur ykkur á óvart? 3. Kennarinn skiptir bekknum í þrjá hópa: fórnarlambshóp, gerandahóp og áhorfandahóp. 4. Hver hópur rannsækir afleiðingarnar frá sínu sjónarhorni og skrifar helstu atriði á vinnublöð. 5. Hóparnir kynna niðurstöður sínar fyrir bekknum. 6. Bekkurinn ræðir saman: Hvaða hópur hefur mest áhrif á útkomuna? 7. Nemendur búa til upplýsingavegg á vegg bekkjarins þar sem allar afleiðingarnar eru sýndar. 8. Kennarinn dregur saman: Allir geta breytt – sérstaklega áhorfandinn.

• Lestur: Nemendur geta lesið texta á mismunandi erfiðleikastigi.
• Tækni: Grunnfærni í notkun tölvu og nettengdra verkfæra.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta rætt viðkvæm efni af virðingu og þroska.

• Rannsóknarmiðuð kennsla — Kennarinn sýnir rannsóknarniðurstöður um afleiðingar neteineltis og nemendur greina upplýsingarnar.
• Sjónarhornsgreining — Nemendur greina afleiðingar frá þremur sjónarhornum: fórnarlambsins, gerandans og áhorfandans.

Að kenna nemendum hagnýtar leiðir til að tilkynna neteinelti og verja sig og aðra, þar á meðal notkun tilkynningaraðgerða á samfélagsmiðlum og leikjapöllum.

Nemendur læra hagnýtar aðferðir til að bregðast við neteinelti: hvernig á að tilkynna, loka á aðila, vista sönnunargögn og leita til fullorðinna. Kennarinn sýnir raunveruleg tilkynningarviðmót og nemendur æfa sig í að nota þau. Áherslan er á verkfæri og hagnýta færni.

• Tölvur eða spjaldtölvur
• Skjámyndir af tilkynningarviðmótum

1. Kennarinn spyr: Hvað gerið þið ef þið sjáið eitthvað á netinu sem er ekki í lagi? 2. Nemendur deila reynslu og hugmyndum. 3. Kennarinn sýnir fjóra skref: a) Vista skjámynd (sönnunargögn), b) Loka á viðkomandi, c) Tilkynna, d) Segja fullorðnum. 4. Kennarinn sýnir á skjánum hvernig tilkynningaraðgerðir virka á algengum vettvangi. 5. Nemendur fá skref-fyrir-skref vinnublað og æfa ferlið á eigin tækjum (með gerviprófíl eða skjámyndum). 6. Nemendur vinna í pörum og hjálpast að. 7. Bekkurinn fer saman yfir: Hvað ef tilkynningin virkar ekki? Hvað gerum við þá? 8. Nemendur skrifa niður þrjú mikilvægustu skrefin sem þau taka með sér.

• Lestur: Nemendur geta lesið leiðbeiningar sjálfstætt.
• Tækni: Grunnfærni í notkun nettengdra tækja og forrita.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta fylgt skref-fyrir-skref leiðbeiningum.

• Sýnikennsla og æfing — Kennarinn sýnir tilkynningarferli á skjánum og nemendur æfa sig á eigin tækjum.
• Verkefnamiðað nám — Nemendur ljúka skref-fyrir-skref verkefni um tilkynningarferli á mismunandi vettvangi.

Að efla getu nemenda til að virða mismunandi sjónarmið og menningarlegan fjölbreytileika á netinu, og skilja hvernig fordómar geta birst í stafrænum samskiptum.

Nemendur vinna með hugtökin fordómar og fjölbreytileiki í stafrænu samhengi. Kennarinn notar dæmi um staðalímyndir og fordóma á netinu og nemendur ræða hvernig þau birtast og hvernig á að bregðast við þeim. Nemendur búa til samning um virðingu í stafrænum samskiptum bekkjarins.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Samningsblað og pennar

1. Kennarinn sýnir dæmi um fordóma á netinu: staðalímyndir, niðrandi orðalag, útilokun. 2. Nemendur ræða: Hvers vegna gerast svona hlutir? Hvað er rangt við þetta? 3. Kennarinn útskýrir hugtökin fordómar og staðalímyndir á einfaldan hátt. 4. Nemendur vinna í litlum hópum: Hvar höfum við séð fordóma á netinu? 5. Hóparnir deila dæmum og bekkurinn ræðir hvernig á að bregðast við. 6. Kennarinn kynnir hugmyndina um virðingarsamning. 7. Bekkurinn skrifar saman virðingarsamning um stafræn samskipti. 8. Allir nemendur skrifa undir samninginn og hann er hengdur upp í bekknum.

• Lestur: Nemendur geta lesið og skilið miðlungserfiðan texta.
• Tækni: Grunnfærni í notkun tölvu og nettengdra verkfæra.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta rætt viðkvæm efni af virðingu og gagnrýni.

• Gagnrýnin umræða — Kennarinn leiðir umræðu um fordóma á netinu og nemendur greina dæmi og ræða viðbrögð.
• Samningsgerð — Nemendur vinna saman að samningi um virðingu sem allir skrifa undir.

Að kenna nemendum að þekkja mismunandi tegundir netáreitni, skilja afleiðingarnar og vita hvernig á að bregðast við á áhrifaríkan hátt.

Nemendur fá ítarlega kynningu á hugtakinu netáreitni og mismunandi tegundum þess: endurtekin skilaboð, hótanir, útilokun, dreifing persónulegra upplýsinga og falsnafnaáreitni. Kennarinn notar dæmisögur og greiningarverkefni til að þjálfa nemendur í að greina og bregðast við. Nemendur vinna sjálfstætt og í hópum.

• Tölvur eða spjaldtölvur
• Greiningarblöð og dæmisögur

1. Kennarinn spyr: Hvað er netáreitni? Hvernig er hún frábrugðin neteinelti? 2. Nemendur deila hugmyndum og kennarinn skrifar á töflu. 3. Kennarinn kynnir tegundir netáreitni: endurtekin skilaboð, hótanir, útilokun, dreifing persónulegra upplýsinga, falsnafnaáreitni. 4. Kennarinn sýnir dæmisögur á skjánum og greinir eina saman með bekknum. 5. Nemendur fá greiningarblöð í litlum hópum með fimm dæmisögum. 6. Hópar flokka hverja sögu eftir tegund og velja viðeigandi viðbrögð. 7. Hópar kynna niðurstöður og bekkurinn ræðir. 8. Nemendur skrifa sjálfstætt stutta ígrundun: Hvað lærði ég? Hvað kemur mér á óvart?

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint texta sjálfstætt.
• Tækni: Meðalfærni í notkun tölvu og nettengdra verkfæra.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta rætt viðkvæm efni af þroska og virðingu.

• Flokkunar- og greiningarverkefni — Nemendur greina dæmisögur og flokka þær eftir tegund netáreitni og velja viðeigandi viðbrögð.
• Hópaverkefni og kynning — Hópar vinna saman að greiningu og kynna niðurstöður fyrir bekknum.

Að hjálpa nemendum að greina hópþrýsting á netinu og þróa færni til að standa gegn honum, þar á meðal þrýstingi um að deila efni, taka þátt í áreitni eða útiloka aðra.

Nemendur læra um hópþrýsting á netinu og hvernig hann birtist: þrýstingur til að taka þátt í stríðni, deila persónulegu efni eða útiloka aðra. Kennarinn notar dæmisögur og hlutverkaleik til að æfa nemendur í að standa á eigin fótum. Áherslan er á sjálfstæða hugsun og siðferðilega dómgreind.

• Stór skjár eða snjalltafla
• Hlutverkaleiksspjöld og vinnublöð

1. Kennarinn sýnir dæmi: Hópur nemenda er að stríða einhverjum á spjallrás. Einn í hópnum vill ekki taka þátt en allir aðrir þrýsta á hann. 2. Nemendur ræða: Hvað mynduð þið gera? 3. Kennarinn útskýrir hugtakið hópþrýstingur á netinu og mismunandi tegundir hans. 4. Nemendur fá hlutverkaleiksspjöld í litlum hópum. Á hverju spjaldi er aðstaða þar sem hópþrýstingur á sér stað. 5. Nemendur leika af sér aðstæðurnar og æfa sig í að segja nei á virðingarfullan hátt. 6. Hópar deila reynslu sinni. 7. Kennarinn sýnir aðferðir: 'Nei takk', hverfa úr samtalinu, segja fullorðnum, skýra afstöðu sína. 8. Nemendur fylla út vinnublað: Mín aðferð til að standa gegn hópþrýstingi.

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint texta sjálfstætt.
• Tækni: Meðalfærni í notkun tölvu.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta tekið þátt í hlutverkaleik og samræðu um viðkvæm efni.

• Hlutverkaleikur — Nemendur leika af sér aðstæður þar sem þau upplifa hópþrýsting á netinu og æfa sig í að segja nei.
• Gagnrýnin umræða — Nemendur ræða ástæður hópþrýstings og afleiðingar þess að láta undan eða standa á móti.

Að dýpka skilning nemenda á langtímaáhrifum hegðunar á netinu á stafrænt orðspor og kenna þeim ábyrgð í stafrænum samskiptum.

Nemendur skoða hvernig hegðun á netinu – bæði jákvæð og neikvæð – hefur langtímaáhrif á stafrænt orðspor. Kennarinn notar raunveruleg dæmi (nafnlaus) og nemendur vinna að greiningu á stafrænu orðspori. Áherslan er á ábyrgð, forvitni og langtímahugsun.

• Tölvur eða spjaldtölvur
• Greiningarblöð og dæmisögur

1. Kennarinn spyr: Ef einhver leitaði að þér á netinu eftir 10 ár – hvað myndi hann finna? 2. Nemendur hugsa og skrifa niður hugmyndir. 3. Kennarinn sýnir tvö dæmi: eitt um einstakling sem byggði jákvætt stafrænt orðspor og annað um einstakling sem glataði tækifærum vegna neikvæðrar hegðunar á netinu. 4. Nemendur greina dæmisögurnar í hópum: Hvað gerðist? Hvers vegna? Hvað hefði getað farið öðruvísi? 5. Hópar deila niðurstöðum. 6. Kennarinn útskýrir: Stafrænt orðspor er eins og ferilskrá – það segir sögu um þig. 7. Nemendur fylla út sjálfsígrundunarvinnublað: Mitt stafræna orðspor – hvað vil ég að það segi? 8. Nemendur setja eitt markmið um jákvæða stafræna hegðun.

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint texta sjálfstætt.
• Tækni: Meðalfærni í notkun tölvu og leitarvéla.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta hugsað gagnrýnið um eigin stafræna hegðun.

• Dæmisögugreining — Nemendur greina dæmisögur um stafrænt orðspor og meta langtímaáhrif.
• Sjálfsígrundun og markmiðasetning — Nemendur ígrunda eigið stafrænt orðspor og setja markmið um jákvæða hegðun.

Að kenna nemendum að greina á milli mismunandi tegunda neikvæðra samskipta á netinu og skilgreina hatursorðræðu, og skilja lagalegan og siðferðilegan ramma hennar.

Nemendur vinna með hugtökin netáreitni, hatursorðræða og tjáningarfrelsi í gagnrýnu samhengi. Kennarinn notar raunveruleg dæmi (nafnlaus og aldursviðeigandi) til að sýna hvernig hatursorðræða birtist á netinu og hvaða afleiðingar hún hefur. Nemendur greina dæmi, ræða siðferðileg álitamál og skoða lagalegan ramma á Íslandi.

• Tölvur eða spjaldtölvur
• Greiningarsniðmát og lagaákvæði

1. Kennarinn spyr: Hvað er munurinn á gagnrýni og hatursorðræðu? Hvar er mörkin? 2. Nemendur ræða í pörum og deila hugmyndum. 3. Kennarinn kynnir skilgreiningu á hatursorðræðu og tengir við íslensk lög (almenn hegningarlög 233. gr. a). 4. Kennarinn sýnir fimm dæmi á skjánum: sum eru hatursorðræða, önnur gagnrýni, önnur á mörkum. 5. Nemendur fá greiningarsniðmát og vinna í hópum: Er þetta hatursorðræða? Gagnrýni? Á mörkum? Af hverju? 6. Hópar kynna niðurstöður og bekkurinn ræðir álitamálin. 7. Kennarinn tengir: Tjáningarfrelsi er mikilvægt en á ekki að nota til að skaða aðra. 8. Nemendur skrifa stutta ígrundun: Hvar eru mörkin á milli tjáningarfrelsis og hatursorðræðu?

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint flókinn texta sjálfstætt.
• Tækni: Góð færni í notkun tölvu og nettengdra verkfæra.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta rætt viðkvæm og flókin efni af gagnrýni og virðingu.

• Gagnrýnin greining — Nemendur greina raunveruleg dæmi um hatursorðræðu og bera saman við tjáningarfrelsi.
• Lagaleg og siðferðileg greining — Nemendur skoða lagaákvæði um hatursorðræðu og ræða siðferðileg álitamál.

Að kenna nemendum undirstöðuatriði stafrænnar siðfræði og þjálfa þá í að beita siðferðilegri hugsun í stafrænum aðstæðum.

Nemendur læra um stafræna siðfræði og beita siðferðilegum kenningum á raunverulegar stafrænar aðstæður. Kennarinn kynnir einfaldar siðfræðilegar spurningar og nemendur vinna með siðferðileg álitamál sem tengjast stafrænu umhverfi. Áherslan er á gagnrýna siðferðilega hugsun og rökstuðning.

• Tölvur eða spjaldtölvur
• Siðferðileg álitamálaspjöld

1. Kennarinn kynnir stafræna siðfræði: Hvernig vitum við hvað er rétt og rangt á netinu? 2. Kennarinn sýnir tvær grundvallarspurningar: a) Myndi ég gera þetta ef allir væru að horfa? b) Myndi ég vilja að þetta gerðist við mig? 3. Nemendur fá siðferðileg álitamálaspjöld í litlum hópum. Dæmi: Vinur þinn sýnir þér einkaskilaboð frá öðrum nemanda – lesið þið þau? 4. Hópar ræða og taka afstöðu. 5. Tveir hópar með ólíkar afstöður kynna rök sín í umræðuþingi. 6. Bekkurinn ræðir: Var þetta auðvelt eða erfitt? Af hverju? 7. Kennarinn dregur saman: Siðferðileg hugsun þýðir að hugsa áður en maður gerir. 8. Nemendur skrifa stutta ígrundun: Mitt siðferðilega leiðarljós á netinu.

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint flókinn texta sjálfstætt.
• Tækni: Góð færni í notkun tölvu.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta hugsað gagnrýnið og tekið þátt í siðferðilegri umræðu.

• Siðferðileg álitamálagreining — Nemendur greina siðferðileg álitamál og bera saman mismunandi sjónarmið.
• Umræðuþing (debate) — Nemendur taka afstöðu í siðferðilegu álitamáli og rökstyðja hana fyrir bekknum.

Að kenna nemendum um stafrænt samþykki – hvernig á að biðja um það, virða það og skilja mikilvægi þess í öllum stafrænum samskiptum.

Nemendur vinna með hugtakið stafrænt samþykki í víðu samhengi: deling mynda, persónulegra upplýsinga, samtala og efnis. Kennarinn tengir við hugmyndina um virðingu og friðhelgi einkalífs og nemendur vinna gagnrýnið með dæmisögur þar sem samþykki er eða er ekki til staðar. Áherslan er á menninguna um samþykki í stafrænu umhverfi.

• Tölvur eða spjaldtölvur
• Dæmisögur og greiningarsniðmát

1. Kennarinn byrjar: Hvað þýðir samþykki? Hvar þurfum við samþykki á netinu? 2. Nemendur ræða í pörum og deila hugmyndum. 3. Kennarinn kynnir hugtakið stafrænt samþykki og mismunandi svið þess: myndir, upplýsingar, samræður, efni. 4. Nemendur fá dæmisögur í hópum þar sem samþykki er í ólíku samhengi. 5. Hópar greina: Var samþykki til staðar? Hvað gerðist? Hvað hefði átt að gerast? 6. Hópar kynna og bekkurinn ræðir. 7. Kennarinn tengir: Samþykki er grundvöllur virðingar – á netinu og utan þess. 8. Nemendur skrifa persónulega yfirlýsingu: 'Ég skuldbind mig til...' varðandi stafrænt samþykki.

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint flókinn texta sjálfstætt.
• Tækni: Góð færni í notkun tölvu og nettengdra verkfæra.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta rætt viðkvæm efni af þroska og virðingu.

• Dæmisögugreining — Nemendur greina dæmisögur þar sem stafrænt samþykki er eða er ekki til staðar.
• Samræða og ígrundun — Nemendur ræða hugtakið samþykki í stafrænu samhengi og ígrunda eigin hegðun.

Að hjálpa nemendum að greina kerfisbundin mynstur áreitni á netinu og skilja hvernig tækni, menning og samfélagslegir þættir hafa áhrif á útbreiðslu neikvæðra samskipta.

Nemendur skoða netáreitni frá kerfisbundnu sjónarhorni: Hvaða samfélagslegir, menningarlegir og tæknilegir þættir stuðla að henni? Kennarinn notar rannsóknarniðurstöður og greiningar til að dýpka skilning. Nemendur vinna sjálfstætt að rannsóknarverkefni þar sem þeir greina mynstur og stinga upp á lausnum.

• Tölvur með nettengingu
• Rannsóknarsniðmát og greiningarrammi

1. Kennarinn spyr: Hvers vegna er netáreitni svo útbreidd? Er þetta bara einstaklingsverknaður? 2. Nemendur ræða og deila hugmyndum. 3. Kennarinn kynnir kerfisbundna nálgun: tæknilegir þættir (nafnleysi, reiknirit), menningarlegir þættir (samfélagsmiðlamenning, stafræn umhverfi), félagslegir þættir (valdaójafnvægi, hópþrýstingur). 4. Nemendur fá rannsóknarsniðmát og velja einn þátt til rannsóknar. 5. Nemendur rannsaka í pörum eða einstaklingslega á netinu. 6. Nemendur fylla út greiningarramma: Hvaða þáttum var ég að skoða? Hvaða mynstur sá ég? Hvaða lausnir gætu virkað? 7. Nemendur kynna niðurstöður í litlum hópum. 8. Bekkurinn semur saman yfirlit: Hvað vitum við um kerfisbundna þætti netáreitni?

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint flókinn texta sjálfstætt.
• Tækni: Góð færni í notkun tölvu, leitarvéla og rannsóknarverkfæra.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta hugsað gagnrýnið um kerfisbundin vandamál og unnið sjálfstætt.

• Rannsóknarmiðað nám — Nemendur rannsaka kerfisbundin mynstur netáreitni og bera saman mismunandi sjónarmið.
• Kerfishugsun — Nemendur greina samspil ólíkra þátta sem stuðla að netáreitni á kerfisbundinn hátt.

Að kenna nemendum hvernig á að styðja fórnarlömb netáreitni á áhrifaríkan hátt og hvernig á að byggja upp öruggt og virðingarfullt stafrænt samfélag.

Nemendur vinna með stuðning við fórnarlömb netáreitni og hvernig á að skapa öruggt stafrænt umhverfi. Kennarinn notar rannsóknir um áhrif stuðnings og nemendur þróa tillögur að aðgerðum sem gætu styrkt stafrænt samfélag skólans. Áherslan er á samkennd í verki og samfélagslega ábyrgð.

• Tölvur með nettengingu
• Tillögusniðmát og kynnningarefni

1. Kennarinn spyr: Hvað geturðu gert ef vinur þinn verður fyrir áreitni á netinu? 2. Nemendur ræða og deila hugmyndum. 3. Kennarinn sýnir rannsóknir: Stuðningur frá jafningjum er ein áhrifaríkasta leiðin til að hjálpa fórnarlömbum. 4. Nemendur rannsaka í litlum hópum: Hvað virkar? Hvaða stuðningsúrræði eru til? 5. Kennarinn kynnir verkefnið: Búið til tillögu að aðgerð sem eflir virðingu og öryggi í stafrænu samfélaginu okkar. 6. Hópar vinna saman að tillögu og fylla út tillögusniðmát. 7. Hópar kynna tillögur sínar. 8. Bekkurinn kýs bestu tillögurnar og ræðir hvernig hægt sé að koma þeim í framkvæmd.

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint flókinn texta sjálfstætt.
• Tækni: Góð færni í notkun tölvu og samvinnuverkfæra.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta unnið sjálfstætt og í samvinnu við aðra.

• Verkefnamiðað nám — Nemendur vinna raunverulegt verkefni: tillaga að aðgerðum til að styrkja stafrænt samfélag skólans.
• Sérfræðingarannsókn — Nemendur rannsaka hvað virkar best til að styðja fórnarlömb og efla virðingu.

Að dýpka skilning nemenda á samþykkismenningu í stafrænu umhverfi og þjálfa þá í að beita samþykki sem grundvallarreglu í öllum stafrænum samskiptum.

Nemendur vinna ítarlega með hugtakið samþykkismenning í stafrænu samhengi og skoða hvernig það tengist réttindum, friðhelgi og virðingu. Kennarinn notar flóknari dæmisögur og nemendur greina kerfisbundin vandamál þar sem samþykki vantar. Nemendur þróa eigin samþykkisstefnu fyrir stafræn samskipti.

• Tölvur með nettengingu
• Stefnusniðmát og dæmisögur

1. Kennarinn byrjar: Hvað ef allir á netinu virtu samþykki? Hvernig væri netheimurinn þá? 2. Nemendur deila hugmyndum. 3. Kennarinn sýnir flókin dæmi þar sem samþykki vantar: dreifing mynda án leyfis, deiling einkaskilaboða, skjáskot af samræðum. 4. Nemendur greina dæmin í hópum: Hvað var rangt? Hvaða samþykki vantaði? Hvað hefði átt að gerast? 5. Kennarinn kynnir verkefnið: Þróið samþykkisstefnu fyrir stafræn samskipti okkar. 6. Hópar vinna saman að stefnu sem nær yfir: a) hvaða samþykki þarf, b) hvernig á að biðja um það, c) hvað gerist ef það er brotið. 7. Hópar kynna stefnur sínar. 8. Bekkurinn sameinar bestu hugmyndirnar í eina samþykkisstefnu.

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint flókinn texta sjálfstætt.
• Tækni: Góð færni í notkun tölvu og stafræns verkfæra.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta unnið sjálfstætt að flóknum siðferðilegum álitamálum.

• Stefnugerð (policy design) — Nemendur þróa samþykkisstefnu byggða á greiningu á raunverulegum vandamálum.
• Kerfisbundin greining — Nemendur greina hvar og hvernig samþykki vantar í stafrænu umhverfi á kerfisbundinn hátt.

Að kenna nemendum um stafræn mannréttindi og hvernig þau tengjast virðingu, réttlæti og ábyrgð í stafrænu umhverfi, með sérstaka áherslu á íslenskt og alþjóðlegt lagaumhverfi.

Nemendur skoða stafræn mannréttindi í alþjóðlegu og íslensku samhengi. Kennarinn notar Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna og íslensk lög til að sýna hvernig réttindi og skyldur birtast á netinu. Nemendur greina raunveruleg mál þar sem stafræn mannréttindi voru brotin og þróa tillögur að úrbótum.

• Tölvur með nettengingu
• Lagaákvæði og mannréttindaskjöl

1. Kennarinn kynnir: Hvað eru stafræn mannréttindi? Eiga mannréttindi við á netinu? 2. Nemendur ræða og deila hugmyndum. 3. Kennarinn sýnir útdrátt úr Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna og tengir við stafrænt umhverfi. 4. Nemendur fá útdrátt úr íslenskum lögum sem tengjast stafrænum réttindum (persónuverndarlög, hegningarlög). 5. Nemendur vinna í hópum: Veldu eitt mannréttindi og sýndu hvernig það á við á netinu. 6. Hópar rannsaka raunverulegt dæmi þar sem þetta réttindi var brotið. 7. Hópar kynna niðurstöður og bekkurinn ræðir. 8. Nemendur skrifa stutta grein: Stafræn mannréttindi sem skipta mig mestu máli og hvers vegna.

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint flókinn fræðilegan texta sjálfstætt.
• Tækni: Framúrskarandi færni í notkun tölvu og rannsóknarverkfæra.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta beitt gagnrýnni hugsun á flókin lagaleg og siðferðileg álitamál.

• Lagaleg og mannréttindagreining — Nemendur greina lagatexta og mannréttindaskjöl og beita þeim á stafrænar aðstæður.
• Raunverulegt dæmi (case study) — Nemendur rannsaka raunverulegt mál þar sem stafræn mannréttindi voru brotin.

Að kenna nemendum að skilja hvernig reiknirit og hönnun samfélagsmiðla geta aukið eða dregið úr hatursorðræðu og neikvæðum samskiptum, og hvernig tæknileg úrræði og siðferðileg hönnun geta breytt hlutum.

Nemendur skoða samspil reiknirits, hönnunar samfélagsmiðla og útbreiðslu hatursorðræðu. Kennarinn notar raunveruleg dæmi og rannsóknir til að sýna hvernig reiknirit geta aukið dreifingu neikvæðs efnis og hvernig hönnunarbreytingar geta dregið úr þeim. Nemendur greina kerfisbundna þætti og þróa tillögur að siðferðilegri hönnun.

• Tölvur með nettengingu
• Rannsóknargrein og greiningarsniðmát

1. Kennarinn spyr: Hvers vegna dreifast neikvæð skilaboð hraðar en jákvæð á samfélagsmiðlum? 2. Nemendur ræða og deila hugmyndum. 3. Kennarinn útskýrir hvernig reiknirit samfélagsmiðla virka: virknistuðlar (engagement), tilfinningaleg viðbrögð og dreifing efnis. 4. Kennarinn sýnir rannsóknarniðurstöður: neikvætt efni fær meiri dreifingu vegna reiknirits. 5. Nemendur greina í hópum: Hvernig hönnun eykur vandamálið? Hvaða hönnunarbreytingar gætu dregið úr? 6. Hópar þróa tillögu að 'siðferðilegri hönnun' samfélagsmiðils sem dregur úr hatursorðræðu. 7. Hópar kynna hönnunartillögur sínar. 8. Bekkurinn ræðir: Er hægt að leysa þetta með tækni einni saman? Hvað þarf til viðbótar?

• Lestur: Nemendur geta lesið og greint flókinn texta um tækni og samfélag sjálfstætt.
• Tækni: Framúrskarandi færni í notkun tölvu og skilningur á grunnhugmyndum um reiknirit.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta hugsað gagnrýnið um samspil tækni og samfélags.

• Tækni-samfélagsgreining — Nemendur greina hvernig tæknileg hönnun hefur samfélagsleg áhrif og öfugt.
• Hönnunarverkefni (design thinking) — Nemendur nota hönnunarhugsun til að stinga upp á lausnum sem draga úr hatursorðræðu.

Að gefa nemendum tækifæri til að beita öllu sem þeir hafa lært um virðingu í stafrænu umhverfi í raunverulegu verkefni sem hefur áhrif á skólasamfélagið eða nærumhverfið.

Nemendur vinna lokaverkefni þar sem þeir beita þekkingu sinni um stafræna borgaravitund til að búa til raunverulegt verkefni sem stuðlar að virðingu í stafrænu umhverfi. Þetta getur verið fræðsluherferð, vefsíða, myndband, stefnuskjal eða annað skapandi verkefni. Áherslan er á frumkvæði, sköpun og samfélagslega ábyrgð.

• Tölvur með nettengingu
• Myndbandsforrit, vefsíðuhönnunarforrit, eða kynningarforrit
• Verkefnasniðmát og matsblað

1. Kennarinn kynnir lokaverkefnið: Búið til eitthvað sem gerir stafræna heiminn betri. 2. Kennarinn sýnir valkosti: fræðsluherferð, myndband, vefsíða, stefnuskjal, leikur, veggspjald. 3. Nemendur velja form og skipuleggja verkefni í hópum (2-3 í hóp) eða einstaklingslega. 4. Nemendur fylla út verkefnasniðmát: Hvað? Af hverju? Fyrir hvern? Hvernig? 5. Nemendur vinna sjálfstætt í tvo kennslutíma (fyrri hluti verkefnisins). 6. Hópar fá jafningjaendurgjöf frá öðrum hópi. 7. Nemendur ljúka verkefni og undirbúa kynningu. 8. Kynning: Hópar kynna verkefni sín fyrir bekknum eða skólanum. 9. Bekkurinn ræðir: Hvaða verkefni gætu haft raunveruleg áhrif? Hvernig getum við komið þeim í framkvæmd?

• Lestur: Nemendur geta lesið og skrifað fræðilegan texta sjálfstætt.
• Tækni: Framúrskarandi færni í notkun tölvu og margvíslegra stafræns verkfæra.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta unnið sjálfstætt og í hópum að flóknu verkefni yfir lengri tíma.

• Verkefnamiðað nám (PBL) — Nemendur vinna raunverulegt verkefni frá hugmynd til framkvæmdar sem tengist virðingu í stafrænu umhverfi.
• Jafningjamat — Nemendur meta verkefni hvers annars og veita uppbyggilega endurgjöf.