Að kenna nemendum að vista verk sitt á stafrænu formi með aðstoð kennara, og skilja hvers vegna vistun er mikilvæg.

Nemendur teikna mynd í einföldu teikniforrit og læra að vista hana með aðstoð kennara. Þau skilja að ef þau vista ekki getur verkið glatast. Þetta er fyrsta kynning þeirra af stafrænni vistun.

• Spjaldtölva með teikniforrit (t.d. Tux Paint)
• Myndræn leiðbeining um vistun

Kennarinn segir sögu: Sigga teiknaði fallega mynd en gleymdi að vista — myndin hvarf! Nemendur teikna síðan mynd í teikniforritinu. Kennarinn sýnir hvernig á að vista (ýta á vista-hnappinn). Nemendur vista eigin teikningu. Kennarinn lokar síðan forritinu og nemendur reyna að finna teikninguna sína aftur. Þau sem finna hana fagna! Kennarinn útskýrir: Þess vegna vistum við alltaf.

• Lestur: Enginn lestur krafist; munnlegar og sjónrænar leiðbeiningar
• Tækni: Nemandi getur notað spjaldtölvu eða tölvu á einfaldan hátt
• Aðrar forsendur: Nemandi getur teiknað á skjá

• Sýnikennsla — Kennarinn sýnir hvernig á að vista teikningu og nemendur fylgja eftir
• Sögusögn — Kennarinn segir sögu af teikningu sem glataðist vegna þess að hún var ekki vistuð

Að kenna nemendum hvað skrá er og að mismunandi tegundir skráa geyma mismunandi hluti (myndir, texta, hljóð).

Nemendur kynnast hugtakinu „skrá” og læra að mismunandi skrár geyma mismunandi hluti. Mynd er ein tegund skráar, texti önnur, og hljóð þriðja. Þetta leggur grunn að skilningi á skráarkerfi.

• Spjaldtölva eða tölva
• Dæmi um skrár (mynd, texti, hljóðskrá)

Kennarinn útskýrir: Skrá er eins og kassi sem geymir eitthvað. Sumir kassar geyma myndir, sumir texta og sumir hljóð. Kennarinn sýnir dæmi um hverja tegund: opnar mynd, opnar textaskjal, spilar hljóðskrá. Nemendur spila flokkunarleik: þau fá kort með mismunandi skrám (mynd af köttur.jpg, dagbók.doc, lag.mp3) og þurfa að flokka þau í rétta hópa. Nemendur búa til eigin skrár: teikna mynd, skrifa nafn sitt, taka upp hljóð — og vista hvert og eitt.

• Lestur: Enginn lestur krafist; munnlegar og sjónrænar leiðbeiningar
• Tækni: Nemandi getur vistað verk í teikniforrit
• Aðrar forsendur: Nemandi þekkir grundvallarnotkun spjaldtölvu

• Samlíkingarkennsla — Skrár eru eins og mismunandi tegundir bóka: myndasafnsbók, sögubók og tónlistardiskur
• Flokkunarleikur — Nemendur flokka skrár eftir tegund: myndir, texti, hljóð

Að kynna nemendum hugtakið möppu og að skrár geta verið geymdar í möppum til að halda skipulagi.

Nemendur læra hvað mappa er og hvernig hún hjálpar til við að halda skrám sínum skipulögðum. Þau búa til möppu og setja skrá í hana. Þetta er undirstaða skipulagðrar gagnavistunar.

• Spjaldtölva eða tölva
• Raunverulegar möppur og pappírsskrár

Kennarinn sýnir raunverulega möppu með pappírum inni og útskýrir: Stafræn mappa er eins og þetta — kassi sem geymir skrárnar þínar á einum stað. Nemendur setja pappírsskrár í raunverulegar möppur og merkja þær. Síðan færast þau yfir á tölvuna: Kennarinn sýnir hvernig á að búa til möppu á skjáborðinu (eða í skráakerfi). Nemendur búa til möppu sem heitir „Mín verk” og setja vistaða teikningu sína í hana. Þau opna möppuna og sjá teikninguna sína þar inni.

• Lestur: Enginn lestur krafist; sjónrænar og munnlegar leiðbeiningar
• Tækni: Nemandi getur vistað skrár og skilur hvað skrá er
• Aðrar forsendur: Nemandi þekkir grunnnotkun tækis

• Samlíkingarkennsla með áþreifanlegum hlutum — Kennarinn notar raunverulegar möppur og pappírsskrár til að útskýra stafrænar möppur
• Verklegt nám — Nemendur búa til möppu og setja skrá í hana á tækinu sínu

Að kenna nemendum að vista skjöl sjálfstætt í textavinnslu eða öðrum forritum án aðstoðar kennara.

Nemendur læra að nota „Vista” og „Vista sem” aðgerðina í mismunandi forritum. Þau æfa sig í að vista verk sín sjálf og skilja muninn á fyrstu vistun og endurvistunum.

• Tölva með textavinnslu (Google Docs eða Word)

Kennarinn sýnir hvernig á að vista skjal í Google Docs eða Word. Nemendur skrifa stuttan texta (nafnið sitt og uppáhaldsdýr) og vista. Kennarinn útskýrir: Google Docs vistar sjálfkrafa en í Word þarftu að ýta á „Vista”. Nemendur æfa: Vista skjal, loka, opna aftur og athuga hvort textinn sé enn þar. Þau fá „vistunaráskorun”: Vista þrjú skjöl með mismunandi nöfnum. Hver getur fundið öll þrjú skjölin sín aftur?

• Lestur: Einfaldur lestur; getur lesið „vista” og „nafn”
• Tækni: Nemandi getur opnað forrit og tölvu
• Aðrar forsendur: Nemandi skilur hvað skrá og mappa er

• Sýnikennsla og æfing — Kennarinn sýnir vistun og nemendur endurtaka á eigin tæki
• Leikjatengd kennsla — Nemendur fá „vistunaráskorun” þar sem þau vista skjöl á ólíka vegu

Að kenna nemendum að finna skjöl sem þau hafa áður vistað, bæði í möppum og með leit.

Nemendur læra að finna vistuð skjöl á tölvu eða í skýjaþjónustu. Þau æfa sig í að nota möppukerfi og leit til að finna skrár sem þau hafa geymt.

• Tölva eða spjaldtölva
• Skráakerfi eða Google Drive

Kennarinn hefur búið til fimm skrár og geymt þær í möppum á tölvunni (eða Google Drive). Nemendur fá „gripaleitarblað” með nöfnum skránna og þurfa að finna þær. Fyrst leita þau í möppum, síðan með leitarglugga. Kennarinn útskýrir: Ef þú nefnir skrána vel er auðveldara að finna hana. Nemendur búa síðan til þrjár eigin skrár, nefna þær vandlega og vista í rétta möppu. Daginn eftir reyna þau að finna skrárnar aftur.

• Lestur: Einfaldur lestur; getur lesið skráarnöfn
• Tækni: Nemandi getur vistað skjöl og þekkir möppur
• Aðrar forsendur: Nemandi getur skrifað eigið nafn á lyklaborði

• Gripaleit (Scavenger Hunt) — Nemendur leita að skrám sem kennarinn hefur falið í möppum
• Vandamálamiðað nám — Nemendur fá verkefni þar sem þau þurfa að finna tilteknar skrár

Að dýpka skilning nemenda á mismunandi skráartegundum og hvernig tölvan veit hvaða forrit á að nota til að opna þær.

Nemendur kynnast fleiri skráartegundum og læra að mismunandi skrár opnast í mismunandi forritum. Myndir opnast í myndforrit, texti í textavinnslu og hljóð í hljóðspilara.

• Tölva eða spjaldtölva
• Mismunandi skrár (mynd, texti, hljóð, myndband)

Kennarinn hefur undirbúið fjórar skrár: .jpg mynd, .doc texta, .mp3 hljóð og .mp4 myndband. Nemendur opna hverja og sjá hvað gerist: mismunandi forrit opnast. Kennarinn útskýrir: Endingar (.jpg, .doc) segja tölvunni hvaða forrit á að nota. Nemendur fá flokkunarverkefni: para saman skráartegundir og forrit. Þau búa síðan til eina skrá af hverri tegund (teikna mynd, skrifa texta, taka upp hljóð) og vista þær allar í möppu sem heitir „Mín safn”.

• Lestur: Einfaldur lestur; getur lesið skráarnöfn
• Tækni: Nemandi getur fundið og opnað skrár
• Aðrar forsendur: Nemandi skilur hvað skrá og mappa er

• Flokkunarleikur — Nemendur flokka skrár eftir tegund og para þær við rétt forrit
• Verklegt nám — Nemendur opna mismunandi skrár og sjá hvað gerist

Að kenna nemendum að búa til skipulagt möppukerfi og flokka skrár í möppur eftir efni.

Nemendur læra að búa til möppur og undirmöppur og skipuleggja skrár sínar. Þau skilja hvers vegna gott skipulag auðveldar að finna skrár og halda utan um skólaverkefni.

• Tölva eða spjaldtölva
• Skráakerfi (File Explorer / Finder / Google Drive)

Kennarinn sýnir dæmi um óskipulagt skjáborð (fullt af skrám) og skipulagt (möppur). Nemendur ræða hvort er betra. Kennarinn útskýrir hvernig á að búa til möppukerfi: Aðalmappa „Skóli” → Undirmöppur: „Stærðfræði”, „Íslenska”, „Teikning”. Nemendur búa til eigið möppukerfi á tækinu sínu og flokka skrár sem þau eiga þegar í réttarar möppur. Þau teikna „möpputré” á blað til að sjá skipulagið sjónrænt.

• Lestur: Einfaldur lestur; getur skrifað möppunöfn
• Tækni: Nemandi getur vistað og fundið skrár
• Aðrar forsendur: Nemandi skilur hvað mappa er

• Samlíkingarkennsla — Möppukerfi er eins og skólataskan: ein vaska fyrir bækur, önnur fyrir nesti, þriðja fyrir íþróttaföt
• Skipulagning og verklegt nám — Nemendur skipuleggja möppukerfi og búa til á tækinu

Að kenna nemendum að vista skrár á mismunandi stöðum: á tölvunni, USB-lykli og í skýjaþjónustu.

Nemendur kynnast mismunandi geymslustöðum: harður diskur tölvunnar, USB-lykill og skýjaþjónusta. Þau skilja mun á þessum stöðum og hvenær á að nota hvern.

• Tölva, USB-lykill og Google Drive

Kennarinn útskýrir þrjá geymslustaði með samlíkingum. Nemendur fá þrjár stöðvar: (1) Vista á tölvu — búa til skrá og vista á skjáborði, (2) Vista á USB — setja USB-lykil í og vista skrá þar, (3) Vista í skýi — opna Google Drive og vista skrá. Nemendur fara á milli stöðva og vista sömu skrá á öllum þremur stöðum. Þau taka USB-lykilinn úr og athuga hvort skráin er enn á tölvunni og í skýinu. Umræða: Hvað er öruggast? Hvað ef tölvan bilar?

• Lestur: Einfaldur lestur; getur lesið skráarnöfn og möppunöfn
• Tækni: Nemandi getur vistað og fundið skrár á tölvunni
• Aðrar forsendur: Nemandi getur notað möppur

• Samlíkingarkennsla — Tölvan er eins og skúffa heima, USB er eins og veski sem þú tekur með þér, skýið er eins og bankahólf
• Stöðvavinna — Nemendur fara á milli stöðva og vista á mismunandi stöðum

Að kenna nemendum að gefa skrám lýsandi og gagnleg nöfn svo auðvelt sé að finna þær aftur.

Nemendur læra hvers vegna „Skjal1” er ekki gott nafn á skrá og hvernig á að nefna skrár á skýran hátt. Þau æfa sig í að búa til nafnakerfi sem hjálpar þeim að finna skrár fljótt.

• Tölva eða spjaldtölva

Kennarinn sýnir tvo lista af skráarnöfnum: Lista A: „Skjal1”, „nýtt”, „asdf”, „mynddd”. Lista B: „Stærðfræðiverkefni-vika5”, „Teikning-fjall”, „Ritgerð-dýr”. Nemendur ræða hvorn er betra og hvers vegna. Kennarinn kennir „nafnaregluna”: Hvað (efnið) + Hvenær (dagsetning eða vika). Nemendur fá möppu full af illa nefndum skrám og þurfa að endurnefna þær allar. Þau búa síðan til fimm nýjar skrár og nefna þær samkvæmt nafnareglunni.

• Lestur: Grunnlestur; getur skrifað skráarnöfn á íslensku
• Tækni: Nemandi getur vistað og fundið skrár í möppum
• Aðrar forsendur: Nemandi getur notað lyklaborð

• Samanburður og umræða — Nemendur bera saman góð og slæm skráarnöfn og ræða muninn
• Verklegt nám — Nemendur endurnefna skrár og búa til nafnakerfi

Að kenna nemendum að nota skýjaþjónustu til að vista, skipuleggja og nálgast skrár hvar sem er.

Nemendur kynnast Google Drive (eða sambærilegri skýjaþjónustu) og læra að vista skrár þar, búa til möppur og nálgast skrár frá mismunandi tækjum. Þau skilja kosti skýjaþjónustu umfram staðbundna geymslu.

• Tölva með netaðgangi
• Google Drive

Kennarinn útskýrir skýjaþjónustu: Skrárnar þínar eru geymdar á öruggum stað á netinu og þú getur nálgast þær hvar sem er. Nemendur opna Google Drive og kanna viðmótið. Kennarinn sýnir: (1) Búa til möppu, (2) Hlaða upp skrá, (3) Búa til skjal beint í Drive. Nemendur búa til möppukerfi í Drive: „Skólaverkefni” → „Stærðfræði”, „Íslenska”, „Teikning”. Þau vista eina skrá í hverja möppu. Ef mögulegt, nálgast nemendur Drive á öðru tæki (spjaldtölvu) til að sjá að skrárnar eru þar líka.

• Lestur: Grunnlestur; getur lesið valmyndir og skráarnöfn
• Tækni: Nemandi getur vistað skrár á tölvu og notað möppukerfi
• Aðrar forsendur: Nemandi hefur Google reikning í skólanum

• Sýnikennsla og verklegt nám — Kennarinn sýnir Google Drive og nemendur æfa samhliða á eigin tækjum
• Samlíkingarkennsla — Skýið er eins og skápur sem þú getur opnað hvar sem er á heiminum

Að kenna nemendum að afrita skrár og skilja muninn á afritunar og flutningi skráa.

Nemendur læra hvernig á að afrita (copy) og líma (paste) skrár á milli mappa og tækja. Þau skilja muninn á því að afrita (skráin er á báðum stöðum) og flytja (skráin er aðeins á nýja staðnum).

• Tölva, USB-lykill og Google Drive

Kennarinn útskýrir muninn á afritun og flutningi með samlíkingu: Afritun er eins og að ljósrita blað (blaðið er á báðum stöðum), flutningur er eins og að færa bók á annan hillu (bókin er aðeins á nýja staðnum). Nemendur æfa: (1) Afrita skrá úr einni möppu í aðra (Ctrl+C / Ctrl+V), (2) Flytja skrá (Ctrl+X / Ctrl+V), (3) Afrita skrá á USB-lykil, (4) Afrita skrá í Google Drive. Nemendur athuga eftir hverja aðgerð: Er skráin á gamla staðnum enn? Þau skrá niðurstöður.

• Lestur: Grunnlestur; getur lesið valmyndir
• Tækni: Nemandi getur unnið með möppur og skrár
• Aðrar forsendur: Nemandi þekkir möppukerfi og skýjaþjónustu

• Sýnikennsla — Kennarinn sýnir afritun og flutning og nemendur æfa samhliða
• Samanburður — Nemendur bera saman afritun og flutning og sjá muninn

Að kenna nemendum hvernig á að deila skrám með samnemendum og kennara á öruggan hátt í skýjaþjónustu.

Nemendur læra að deila skrám í Google Drive: deila með tilteknum aðilum, stilla heimildir (skoða, breyta, gera athugasemdir) og skilja hvers vegna varfærni er mikilvæg þegar skrám er deilt.

• Tölva með Google Drive

Kennarinn sýnir hvernig á að deila skrá í Google Drive: (1) Hægrismella → Deila, (2) Slá inn netfang, (3) Velja heimild (skoða, breyta). Nemendur búa til Google Doc og skrifa stuttan texta. Þau deila skjalinu með samnemanda sem skoðandi (viewer). Samnemandinn reynir að breyta — getur ekki! Nemandinn breytir heimild í breytandi (editor) og samnemandinn bætir við texta. Umræða: Hvenær er gott að leyfa „skoða” og hvenær „breyta”? Hvað ef þú deilir óvart með öllum?

• Lestur: Grunnlestur; getur lesið valmyndir og netföng
• Tækni: Nemandi getur notað Google Drive og vistað skrár þar
• Aðrar forsendur: Nemandi þekkir netfang kennara og samnemenda

• Sýnikennsla — Kennarinn sýnir hvernig á að deila skrá og stilla heimildir
• Samvinnunám — Nemendur deila skrám með hverjum öðrum og vinna saman að skjali

Að kenna nemendum að skipuleggja möppukerfi á markvissan hátt fyrir skólaverkefni og persónulegar skrár.

Nemendur skipuleggja ítarlegt möppukerfi sem nær yfir öll námsgreinar og persónuleg gögn. Þau læra bestu venjur um nafngift, stigveldi og skipulag sem þau geta notað alla skólagönguna.

• Tölva með Google Drive eða OneDrive

Kennarinn kynnir „möppukerfisverkefnið”: Nemendur skipuleggja möppukerfi sem nær yfir allt skólastarfið. Fyrst teikna þau möpputré á blað: aðalmöppur, undirmöppur, og nafnakerfi. Kennarinn sýnir dæmi um gott skipulag: „Skóli-2025-2026” → „Stærðfræði” → „Vika01”, „Vika02”... Nemendur búa til kerfið sitt í Google Drive. Þau skoða síðan möppukerfi samnemanda og gefa uppbyggilega endurgjöf. Kennarinn útskýrir hvernig á að viðhalda skipulaginu: setja nýjar skrár strax á réttan stað.

• Lestur: Góður lestur; getur lesið leiðbeiningar
• Tækni: Nemandi getur búið til möppur, vistað og afritað skrár
• Aðrar forsendur: Nemandi hefur Google Drive reikning

• Verkefnamiðað nám — Nemendur skipuleggja eigið möppukerfi sem þau nota allan veturinn
• Jafningjafræðsla — Nemendur skoða möppukerfi hvors annars og gefa tillögur

Að kenna nemendum hvernig skýjasamstilling virkar og hvernig á að nýta hana til að hafa aðgang að skrám á mörgum tækjum.

Nemendur dýpka skilning á skýjaþjónustu og læra um samstillingu: hvernig skrár uppfærast sjálfkrafa á öllum tækjum, hvað gerist ef nettengingurin bregst og hvernig á að leysa samstillingarvandamál.

• Tölva og spjaldtölva (tvö tæki)
• Google Drive

Kennarinn útskýrir samstillingu: Þegar þú breytir skrá á einu tæki breytist hún á öllum tækjum — eins og töfrar! Nemendur opna Google Drive á tölvu og spjaldtölvu. Þau breyta skrá á tölvunni og sjá breytinguna á spjaldtölvunni. Kennarinn sýnir hvað gerist ef nettengig bregst: skráin er geymd staðbundið og samstillist þegar nettenging kemst á. Nemendur fá vandamál: „Ég breytti skjali heima en skólinn sýnir gamla útgáfuna — hvað geri ég?” Þau ræða og finna lausnir.

• Lestur: Góður lestur
• Tækni: Nemandi getur notað Google Drive og vistað skrár þar
• Aðrar forsendur: Nemandi skilur hvað nettenging er

• Verklegt nám og tilraun — Nemendur breyta skrá á einu tæki og sjá breytinguna á öðru
• Vandamálamiðað nám — Nemendur leysa samstillingarvandamál sem kennarinn býr til

Að kenna nemendum mikilvægi öryggisafritunar og hvernig á að afrita mikilvæg gögn á fleiri en einn stað.

Nemendur læra hvers vegna öryggisafritun er mikilvæg og hvernig á að afrita skrár á USB-lykil, ytri disk eða aðra skýjaþjónustu. Þau búa til eigin afritunaráætlun.

• Tölva, USB-lykill og Google Drive

Kennarinn segir sögu: Nemandi í öðrum skóla vann í marga daga að verkefni en tölvan bilaði og allt tapist — ekkert afrit var til! Nemendur ræða: Hvað hefðu þau gert? Kennarinn kynnir „3-2-1 regluna”: 3 afrit af mikilvægum gögnum, á 2 mismunandi miðlum, þar af 1 utan staðar (í skýinu). Nemendur finna mikilvægustu skrárnar sínar og afrita þær á USB-lykil og í Google Drive. Þau búa til einfalda afritunaráætlun: Hvað á að afrita? Hvert? Hversu oft?

• Lestur: Góður lestur
• Tækni: Nemandi getur afritað skrár á milli staða
• Aðrar forsendur: Nemandi skilur mismunandi geymslustaði

• Atburðarás — Kennarinn segir raunverulega sögu af einhverjum sem missti gögn vegna þess að hann átti ekkert afrit
• Skipulagning og verklegt nám — Nemendur búa til afritunaráætlun og framkvæma hana

Að kenna nemendum um mismunandi skráarsnið, hvenær á að nota hvert og hvernig á að breyta á milli sniða.

Nemendur læra um algeng skráarsnið: .docx, .pdf, .jpg, .png, .mp3, .mp4, .csv og fleira. Þau skilja hvenær á að nota hvert snið og hvernig á að breyta á milli sniða (t.d. vista sem PDF).

• Tölva með textavinnslu og myndvinnslu
• Google Docs / Microsoft Word

Kennarinn kynnir algengustu skráarsniðin með töflu: Snið → Notkun → Kostur. Nemendur skoða sömu mynd í .jpg og .png og bera saman gæði og stærð. Þau vista sama textaskjal sem .docx og .pdf og sjá muninn: PDF er óbreytanlegt, DOCX er breytanlegt. Nemendur fá „sniðaáskorun”: (1) Vista ritgerð sem PDF til að senda kennara, (2) Vista mynd sem PNG til að varðveita gæði, (3) Flytja út gögn sem CSV. Þau skrifa stutta samantekt um hvenær á að nota hvert snið.

• Lestur: Góður lestur
• Tækni: Nemandi getur vistað og skipulagt skrár
• Aðrar forsendur: Nemandi þekkir grunntegundir skráa

• Samanburður og greining — Nemendur bera saman skrár í mismunandi sniðum og greina muninn
• Verklegt nám — Nemendur breyta skrám á milli sniða og sjá áhrifin

Að kenna nemendum að vinna í sameiginlegum möppukerfum þar sem margir hafa aðgang að sömu skrám.

Nemendur læra að nota sameiginlegar möppur í Google Drive eða OneDrive þar sem hópur vinnur saman. Þau skilja hvernig á að skipuleggja sameiginlegt pláss, virða reglur um nafngift og hegðun.

• Google Drive (sameiginleg mappa)

Kennarinn setur upp sameiginlega möppu í Google Drive fyrir hvern hóp (3-4 nemendur). Hópar fá verkefni: Skipuleggja sameiginlega möppu fyrir hópverkefni. Þau þurfa að: (1) Búa til möppukerfi, (2) Setja nafnareglur, (3) Ákveða heimildir. Hópar búa til „samvinnusamning”: Hvernig nefnum við skrár? Hver má eyða? Hvernig höldum við skipulagi? Þau setja upp kerfið og byrja að vinna saman. Eftir viku metur hópurinn hvernig kerfið virkaði og gerir umbætur.

• Lestur: Góður lestur
• Tækni: Nemandi getur deilt skrám og unnið í Google Drive
• Aðrar forsendur: Nemandi getur unnið í hóp

• Samvinnunám — Nemendur vinna í hópum að sameiginlegu möppukerfi
• Reglumótun — Nemendur búa til eigin reglur fyrir sameiginlegt möppukerfi

Að kenna nemendum um skráarstærðir, hvernig á að athuga stærð skráa og hvernig á að minnka stærð þegar þörf krefur.

Nemendur læra um mælieiningar stafrænna gagna (bæti, KB, MB, GB) og hvernig á að athuga stærð skráa. Þau læra hvers vegna stærð skiptir máli og hvernig á að minnka stærð (þjöppun, minnka upplausn).

• Tölva
• Skráakerfi og þjöppunarforrit

Kennarinn útskýrir mælieiningar: 1 KB = 1.000 bæti, 1 MB = 1.000 KB, 1 GB = 1.000 MB. Nemendur athuga stærðir mismunandi skráa: textaskjal, mynd, hljóðskrá, myndband. Þau raða skráunum eftir stærð og ræða: Hvers vegna er myndbandið svo miklu stærra en textaskjalið? Nemendur læra að minnka stærð: (1) Breyta upplausn myndar, (2) Þjappa skrá í .zip, (3) Vista mynd sem .jpg í stað .png. Þau skrá niðurstöður í töflu: Skrá → Upprunaleg stærð → Stærð eftir þjöppun.

• Lestur: Góður lestur
• Tækni: Nemandi getur unnið með skrár og möppur
• Aðrar forsendur: Nemandi skilur grunnatriði um skráarsnið

• Rannsóknarmiðað nám — Nemendur rannsaka stærðir mismunandi skráa og draga ályktanir
• Verklegt nám — Nemendur þjappa skrár og bera saman stærðir

Að nemendur öðlist dýpri skilning á öryggisafritun og læri að endurheimta gögn frá afritum og útgáfusögu.

Nemendur læra um ólíkar gerðir öryggisafritunar (sjálfvirk og handvirk), endurheimtu gagna og útgáfusögu (version history) í skýjaþjónustu. Þeir búa til áætlun um öryggisafritun eigin gagna og æfa endurheimtur.

• Google Drive (útgáfusaga og afritun)
• USB-lykill eða ytri geymsla

Kennarinn segir sögu: „Nemandi vann í viku að kynningarefni en eyddi óvart mikilvægustu skránni. Sem betur fer var hún í Google Drive...” Kennarinn sýnir hvernig á að nota útgáfusögu (version history): opna skjal, fara í File → Version history → See version history, og endurheimta eldri útgáfu. Nemendur æfa: þeir breyta skjali, vista, breyta aftur, og endurheimta síðan fyrri útgáfu. Kennarinn útskýrir muninn á sjálfvirkri afritun (Google Drive samstilling) og handvirkri afritun (afrita á USB-lykil). Nemendur afrita mikilvægustu skrár sínar á USB-lykil. Í seinni hlutanum búa nemendur til afritunaráætlun: Hvaða skrár eru mikilvægastar? Hvar á að geyma afrit? Hversu oft? Þeir skrifa áætlunina og kynna í pörum.

• Lestur: Góður lestur og skilningur á leiðbeiningum.
• Tækni: Nemandi getur notað Google Drive og skipulagt skrár.
• Aðrar forsendur: Nemandi þekkir grunnatriði öryggisafritunar og skýjaþjónustu.

• Vandamálamiðað nám (PBL) — Nemendur fá aðstæður þar sem gögn hafa tapast og þurfa að finna lausn.
• Verklegt nám — Nemendur æfa endurheimtur og afritun í raun.

Að nemendur læri að skipuleggja og viðhalda gögnum í hópverkefnum þar sem margir vinna saman í sömu skrám og möppum.

Nemendur vinna í hópum að samstarfsverkefni þar sem þeir þurfa að skipuleggja sameiginlegt möppukerfi, setja nafnakerfi og halda utan um útgáfur. Þeir ræða og leysa árekstra sem koma upp þegar margir breyta sömu skjölum.

• Google Drive (sameiginlegar möppur)
• Google Docs (samstarfsritun)

Kennarinn skiptir bekknum í hópa (3-4 nemendur) og gefur hverjum hóp verkefni: skipuleggja möppukerfi og vinna saman að kynningarefni um tiltekið efni. Fyrst þurfa hópar að semja um: (1) Möppukerfi: Hvaða möppur þarf? (2) Nafnakerfi: Hvernig nefnum við skrár? (t.d. „Hópnafn_Efni_Dagsetning”) (3) Samvinnureglur: Hver vinnur í hvaða skjali? Hvað ef tveir breyta samtímis? Hópar setja upp kerfið í Google Drive. Kennarinn býr síðan til vandamál: „Tveir í hópnum vistu mismunandi útgáfur af sama skjali — hvernig leysið þið þetta?” Nemendur ræða og finna lausnir. Í seinni hlutanum vinna hópar að verkefninu og meta í lokin hvernig samstarfið gekk.

• Lestur: Góður lestur og skilningur á leiðbeiningum.
• Tækni: Nemandi getur deilt möppum og unnið í Google Drive.
• Aðrar forsendur: Nemandi hefur reynslu af sameiginlegum möppukerfum.

• Samvinnunám — Nemendur vinna í hópum að sameiginlegu verkefni og þurfa að samræma vinnulag.
• Vandamálamiðað nám — Nemendur leysa raunhæf vandamál sem koma upp í samstarfi um skrár.

Að nemendur skilji tengsl milli gagnageymslu og persónuverndar og læri að taka ákvarðanir um hvaða gögn eiga að geyma hvar.

Nemendur læra um persónuvernd í tengslum við gagnageymslu: hvaða gögn eru viðkvæm, hvar er öruggt að geyma þau og hvað gerist við gögnin þegar þau eru sett í skýjaþjónustu. Þeir meta eigin gögnin og taka ákvarðanir um hvar á að geyma ólíkar tegundir gagna.

• Google Drive og OneDrive (persónuverndarstefnur)
• Tölvur með nettengingu

Kennarinn kynnir hugtakið viðkvæm gögn: Hvað eru persónuupplýsingar? Hvað er viðkvæmt? (t.d. kennitala, heilsufarsupplýsingar, ljósmyndir, lykilorð). Nemendur fá lista af gögnategundum og flokka í þrjá flokka: (1) Má geyma hvar sem er, (2) Krefst varúðar, (3) Mjög viðkvæmt — þarf sérstaka vernd. Kennarinn sýnir einfalda útgáfu af persónuverndarstefnu Google Drive og nemendur greina: Hvað gerist við gögnin mín? Á Google aðgang? Hvaða réttindi hef ég? Nemendur fá tilvik: „Sara setti heilsufarsupplýsingar í Google Drive sem er deilt með bekknum — er það í lagi?” Þeir ræða og leita lausna. Í seinni hlutanum skoða nemendur eigin Drive og flokka gögn sín: Er eitthvað sem ætti ekki að vera þarna? Er eitthvað viðkvæmt sem þarf betri vernd? Þeir skrifa stuttan „persónuverndarplan” fyrir eigin gögn.

• Lestur: Góður lestur og skilningur á leiðbeiningum.
• Tækni: Nemandi getur notað skýjaþjónustu og skipulagt skrár.
• Aðrar forsendur: Nemandi skilur grunnatriði persónuverndar.

• Umræðumiðuð kennsla — Nemendur ræða og meta raunverulegar aðstæður um persónuvernd og gagnageymslu.
• Tilfellisgreining — Nemendur greina tilvik þar sem persónuvernd gagna hefur verið í hættu.

Að nemendur skilji hvað dulkóðun er, hvers vegna hún er mikilvæg og hvernig hún verndar gögn í geymslu og sendingu.

Nemendur læra um dulkóðun (encryption) sem aðferð til að vernda gögn. Þeir skilja hvernig dulkóðun virkar á einfaldan hátt, hvers vegna hún er notuð og hvernig þeir geta verndað eigin gögn með lykilorðum og dulkóðun.

• Tölvur með nettengingu
• 7-Zip eða sambærilegt þjöppunar- og dulkóðunarforrit
• Google Docs (deiling með lykilorðsvörn)

Kennarinn byrjar með hliðstæðu: „Ímyndaðu þér að þú sendir bréf en þú vilt að aðeins viðtakandinn geti lesið það. Þú dulkóðar bréfið — þú breytir bókstöfunum — og viðtakandinn hefur lykilinn til að lesa.” Nemendur æfa Caesar-dulkóðun á pappír (einföld tilfærsla bókstafa). Kennarinn tengir þetta við nútíma dulkóðun: HTTPS, dulkóðaðar skilaboð, dulkóðaðar skrár. Nemendur rannsaka: Hvar sjá þeir dulkóðun í daglegu lífi? (Lás-táknið í vafra, Signal, WhatsApp). Í seinni hlutanum dulkóða nemendur skrá í verki: (1) búa til textaskjal með viðkvæmum upplýsingum (tilbúnum), (2) búa til lykilorðsvarið .zip-skrá með 7-Zip, (3) senda skrána til samnemanda sem opnar hana með lykilorðinu. Nemendur skrifa stutta samantekt um hvar og hvenær dulkóðun er nauðsynleg.

• Lestur: Góð lestrar- og greiningarfærni.
• Tækni: Nemandi getur unnið með skrár og möppur og skilur grunnatriði tölvunotkunar.
• Aðrar forsendur: Nemandi þekkir mikilvægi persónuverndar og lykilorða.

• Verklegt nám og hliðstæður — Kennarinn notar hliðstæðu (leynilegt bréf) til að útskýra dulkóðun og nemendur dulkóða síðan raunverulegar skrár.
• Rannsóknarmiðað nám — Nemendur rannsaka hvar dulkóðun er notuð í daglegu lífi.

Að nemendur skilji og geti stjórnað aðgangsheimildum að skrám og möppum í skýjaþjónustu á ábyrgan hátt.

Nemendur læra um mismunandi stig aðgangs (skoða, athuga, breyta, eigandi) og hvernig á að stjórna hverjir hafa aðgang að gögnum þeirra í Google Drive og sambærilegum þjónustum. Þeir meta eigin deilingarstillingar og gera úrbætur.

• Google Drive (deilingarstillingar)
• Tölvur með nettengingu

Kennarinn kynnir aðgangsstigin: Eigandi (full réttindi), Ritstjóri (getur breytt), Athugandi (getur sett inn athugasemdir), Skoðandi (getur aðeins lesið). Hann sýnir hvernig á að breyta stillingum í Google Drive. Nemendur fá fimm tilvik: „Þú átt verkefni sem þú vilt (1) sýna kennara, (2) vinna með félaga, (3) deila með bekknum til að lesa, (4) birta á netinu, (5) halda alfarið einkamáli.” Nemendur ákveða rétt aðgangsstig fyrir hvert tilvik og rökstyðja. Kennarinn kynnir vandamál: „Jón setti heimaverkefnið sitt sem 'allir á netinu geta skoðað' — hvað getur gerst?” Nemendur ræða áhættu. Í seinni hlutanum skoða nemendur eigin Google Drive og athuga: Hvaða skrám hefur verið deilt? Með hverjum? Á hvaða stigi? Þeir gera úrbætur og skrifa samantekt um hvað þeir breyttu og hvers vegna.

• Lestur: Góð lestrar- og greiningarfærni.
• Tækni: Nemandi getur deilt skrám og unnið í skýjaþjónustu.
• Aðrar forsendur: Nemandi þekkir grundvallaratriði deilingar í Google Drive.

• Tilfellisgreining — Nemendur greina tilvik þar sem röng deilingarstilling olli vandamáli.
• Verklegt nám — Nemendur stilla raunverulegar deilingarheimildir og sjá áhrifin.

Að nemendur læri að viðhalda góðri gagnastjórnun með reglubundnum „stafrænum þrifum” og skilja hvers vegna það skiptir máli fyrir afköst og öryggi.

Nemendur læra um stafræn þrif (digital decluttering): að eyða óþarfa skrám, skipuleggja gögn, yfirfara deilingarstillingar og tryggja að geymsla sé nýtt á skilvirkan hátt. Þeir framkvæma stafræn þrif á eigin tölvu og skýjaþjónustu.

• Google Drive (geymslustjórnun)
• Tölva (staðbundin geymsla)

Kennarinn kynnir „stafræn þrif” — hugmyndina um að hreinsa og skipuleggja stafræn gögn reglulega, eins og þrifin heima. Hann sýnir gátlista: (1) Eyða óþarfa skrám og tvítökum, (2) Endurnefna illa merktar skrár, (3) Flokka skrár í réttar möppur, (4) Yfirfara deilingarstillingar, (5) Athuga hvað notar mest geymslupláss, (6) Tæma ruslið. Nemendur athuga fyrst geymslupláss í Google Drive: Hversu mikið er notað? Hvað notar mest? Þeir finna stærstu skrárnar og ákveða hvort á að eyða, geyma eða færa. Þeir framkvæma stafræn þrif: eyða óþarfa, endurnefna, flokka. Í seinni hlutanum búa nemendur til „stafræna þrifaáætlun”: Hversu oft ætla þeir að hreinsa? Hvað á að skoða? Hvernig á að viðhalda skipulagi? Þeir deila áætlunum í pörum og gefa endurgjöf.

• Lestur: Góð lestrar- og greiningarfærni.
• Tækni: Nemandi getur unnið sjálfstætt með skrár, möppur og skýjaþjónustu.
• Aðrar forsendur: Nemandi þekkir möppukerfi, skráarsnið og geymslustaði.

• Sjálfstætt verkefni — Nemendur framkvæma stafræn þrif á eigin gagnageymslu.
• Ígrundun og skipulagning — Nemendur ígrunda eigin venjur og skipuleggja betri gagnastjórnun.

Að nemendur skilji lög og reglur um gagnageymslu og persónuvernd og geti metið hvernig stofnanir og fyrirtæki fara með gögn þeirra.

Nemendur kynna sér persónuverndarlög (einkum GDPR/evrópsku persónuverndarreglugerðina) og íslenska löggjöf um persónuvernd. Þeir rannsaka hvernig fyrirtæki safna og geyma persónuupplýsingar og meta hvort þau fari rétt með gögnin.

• Tölvur með nettengingu
• Vefsíða Persónuverndar (personuvernd.is)

Kennarinn kynnir GDPR með einföldum hætti: Hvað er það? Hvers vegna var það sett? Hvaða réttindi hefur fólk? Hann útskýrir lykilhugtök: Samþykki, réttur til eyðingar (right to be forgotten), réttur til aðgangs, tilkynningarskylda um gagnabrot. Nemendur lesa persónuverndarstefnu þekkts fyrirtækis (t.d. Instagram, TikTok eða Snapchat) og svara spurningum: Hvaða gögn safnar fyrirtækið? Hversu lengi geymir það þau? Getur notandi eytt gögnum sínum? Er stefnan skýr? Nemendur skrifa greiningarskýrslu. Í seinni hlutanum ræðir bekkurinn: „Ættum við að lesa persónuverndarstefnur? Hvað ef við samþykkjum allt án þess að lesa?” Nemendur velja annað fyrirtæki, lesa stefnuna og bera saman við fyrra fyrirtækið. Þeir skrifa rökstudda niðurstöðu um hvort fyrirtækið sé trúverðugt í meðferð gagna.

• Lestur: Mjög góð lestrar- og greiningarfærni.
• Tækni: Færni í netnotkun og gagnagreiningu.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa grunnskilning á persónuvernd og gagnageymslu.

• Rannsóknarmiðað nám — Nemendur rannsaka raunverulegar persónuverndarstefnur og lög.
• Rökræðuverkefni — Nemendur ræða réttindi og skyldur í tengslum við gagnageymslu.

Að nemendur öðlist hæfni í að setja upp og stjórna sjálfvirkum afritunarferlum og skilji kosti og galla mismunandi skýjalausna.

Nemendur bera saman mismunandi skýjaþjónustur (Google Drive, OneDrive, iCloud, Dropbox) og meta kosti og galla hverrar. Þeir setja upp sjálfvirka samstillingu og afritun og skilja hvernig 3-2-1 reglan á við í stafrænum heimi.

• Google Drive, OneDrive og/eða Dropbox
• Google Sheets eða Excel
• Tölvur og snjalltæki

Kennarinn rifjar upp 3-2-1 regluna (3 afrit, 2 miðlar, 1 utan staðar) og útskýrir hvernig hún á við í nútíma stafrænum heimi. Nemendur fá verkefni: bera saman fjórar skýjaþjónustur (Google Drive, OneDrive, iCloud, Dropbox) í Google Sheets. Þeir rannsaka: geymslupláss (ókeypis og greitt), verð, öryggiseiginleikar, samstillingar-möguleikar, stuðningur við mismunandi stýrikerfi. Nemendur fylla út samanburðartöflu og velja hvaða þjónustu þeir myndu mæla með og hvers vegna. Í seinni hlutanum setja nemendur upp sjálfvirka samstillingu á Google Drive á tölvu og/eða snjalltæki. Þeir prófa: breyta skrá á einu tæki og sjá breytinguna á öðru. Nemendur búa til eigin 3-2-1 afritunaráætlun: Hvar eru afritin mín? Eru þau á tveimur mismunandi miðlum? Er eitt utan staðar? Þeir kynna áætlun sína í pörum.

• Lestur: Mjög góð lestrar- og greiningarfærni.
• Tækni: Færni í skýjaþjónustu og tölvunotkun.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa reynslu af öryggisafritun og skýjaþjónustu.

• Samanburðarrannsókn — Nemendur rannsaka og bera saman mismunandi skýjaþjónustur.
• Verklegt nám — Nemendur setja upp sjálfvirka samstillingu og prófa hana.

Að nemendur skilji orsakir gagnaglata, læri að meta áhættu og búi til viðbragðsáætlun ef gögn tapast.

Nemendur rannsaka algengar orsakir gagnaglata (vélbilun, netárásir, mannleg mistök, náttúruhamfarir) og læra hvernig á að bregðast við. Þeir búa til viðbragðsáætlun fyrir eigin gögn og framkvæma æfingu í endurheimtu.

• Google Drive (útgáfusaga og endurheimtur)
• Tölvur með nettengingu

Kennarinn kynnir algengar orsakir gagnaglata: (1) Vélbilun — harður diskur bilar, (2) Netárásir — lausnarhugbúnaður (ransomware), (3) Mannleg mistök — eyddi skrá óvart, (4) Náttúruhamfarir — vatn, eldur, (5) Þjófnaður — tölva stolið. Nemendur fá áhættumatsspjald og meta hverja orsök: Hversu líklegt? Hversu alvarlegt? Er ég varinn? Kennarinn býr til hermunaræfingu: „Tölvan þín hefur hætt að virka. Öll gögn á harða diskinum eru ófáanleg. Hvað gerirðu?” Nemendur þurfa að: finna afrit, endurheimta úr skýjaþjónustu, og meta hvað tapast. Þeir æfa endurheimtu úr Google Drive: endurheimta úr rusli, endurheimta eldri útgáfu. Í seinni hlutanum búa nemendur til ítarlega viðbragðsáætlun: Hvað ef tölvan bilar? Hvað ef ég verð fyrir netárás? Hvað ef ég eyði skrá? Þeir kynna áætlanir í litlum hópum.

• Lestur: Mjög góð lestrar- og greiningarfærni.
• Tækni: Færni í öryggisafritun, skýjaþjónustu og tölvunotkun.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa reynslu af öryggisafritun og samstillingu.

• Hermun (simulation) — Nemendur upplifa „gagnaglöt” í hermunaræfingu og þurfa að bregðast við.
• Áhættugreining — Nemendur meta áhættu og búa til viðbragðsáætlun.

Að nemendur skilji áskoranir langtímavarðveislu gagna og hvernig stafrænir staðlar og opin snið tryggja aðgengi gagna til framtíðar.

Nemendur rannsaka langtímavarðveislu gagna: hvernig á að tryggja að gögn séu aðgengileg eftir mörg ár? Þeir skoða vandamál eins og úrelt skráarsnið, lokað snið (proprietary formats) og tæknilegar breytingar. Þeir læra um opin snið og staðla og hvernig stofnanir (t.d. Þjóðskjalasafn) varðveita gögn.

• Tölvur með nettengingu
• LibreOffice eða Google Docs
• Google Sheets eða Excel

Kennarinn spyr: „Ímyndaðu þér að þú findur disklingi frá 2003 — geturðu opnað skrárnar á þeim?” Hann sýnir dæmi um úrelta tækni: disklingur, VHS-spóla, MiniDisc. Kennarinn útskýrir vandamálið: tæknin breytist, snið úreldast, og gögn geta orðið óaðgengileg. Hann kynnir opinn snið (ODF, PDF/A, CSV, PNG, FLAC) á móti lokuðum sniðum (DOCX, PSD, HEIC) og útskýrir kosti opinna sniða fyrir langtímavarðveislu. Nemendur rannsaka í pörum: (1) Hvernig varðveitir Þjóðskjalasafn Íslands gögn? (2) Hvað er PDF/A og hvers vegna er það notað? (3) Hvað er „digital preservation” á alþjóðavísu? Þeir búa til samanburðartöflu í Google Sheets: Snið → Opið/lokað → Langtímavarðveisla → Notkun. Í seinni hlutanum búa nemendur til eigin „langtímavarðveisluáætlun” fyrir mikilvægustu gögn sín: Hvaða gögn á að varðveita til langs tíma? Á hvaða sniði? Hvar á að geyma? Hvernig á að tryggja aðgengi til framtíðar? Þeir kynna áætlanir sínar.

• Lestur: Framúrskarandi lestrar- og greiningarfærni.
• Tækni: Örugg færni í skráarmeðhöndlun, skýjaþjónustu og gagnastjórnun.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa sterkan grunn í skráarsniðum, gagnageymslu og öryggisafritun.

• Rannsóknarmiðað nám — Nemendur rannsaka raunveruleg dæmi um gagnatap vegna úreltra sniða og tækni.
• Verkefnamiðað nám — Nemendur búa til eigin langtímavarðveisluáætlun.

Að nemendur skilji alvarlegar ógnir við gagnageymslu (lausnarhugbúnaður, vefveiðar, gagnainnbrot) og geti verndað eigin gögn á ábyrgan hátt.

Nemendur rannsaka helstu netógnir sem beinast að gagnageymslu: lausnarhugbúnað (ransomware), vefveiðar (phishing), gagnainnbrot og spilliforrit. Þeir skoða raunveruleg tilvik, greina hvernig árásir virka og þróa eigin öryggisáætlun.

• Tölvur með nettengingu
• Dæmi um vefveiðar (phishing) — hermidæmi
• Google Docs eða Word

Kennarinn kynnir þrjár helstu ógnir: (1) Lausnarhugbúnaður — dulkóðar gögn og krefst lausnargjalds; (2) Vefveiðar — svikatölvupóstar sem reyna að stela upplýsingum; (3) Gagnainnbrot — þar sem óprúttnir aðilar ná í gögn fyrirtækis eða einstaklings. Kennarinn sýnir raunverulegt tilvik af hverju (t.d. WannaCry lausnarhugbúnaðurinn, raunveruleg vefveiðadæmi, gagnainnbrot hjá stóru fyrirtæki). Nemendur fá tíu tölvupóstadæmi — sum raunveruleg og sum vefveiðar — og þurfa að flokka: „Er þetta raunverulegt eða vefveiðar?” Þeir rökstyðja svörin. Kennarinn fer yfir rétt svör og útskýrir einkenni vefveiða: kýluslóðir, stafsetningarvillur, bráðatilfinning, rangar sendandaupplýsingar. Í seinni hlutanum búa nemendur til ítarlega öryggisáætlun: (1) Sterk lykilorð og lykilorðastjóri, (2) Tveggja þátta auðkenning, (3) Reglubundin öryggisafritun, (4) Hvernig bregðast á við ef árás á sér stað. Nemendur kynna áætlanir og bekkurinn metur þær.

• Lestur: Framúrskarandi lestrar- og greiningarfærni.
• Tækni: Örugg færni í netnotkun og tölvunotkun.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa grunnskilning á netöryggi, lykilorðum og persónuvernd.

• Tilfellisrannsókn — Nemendur rannsaka raunveruleg tilvik um netárásir og gagnaglöt.
• Hermun og æfing — Nemendur æfa sig í að greina vefveiðar í hermunarumhverfi.

Að nemendur sameini alla þá hæfni sem þeir hafa öðlast í varðveislu gagna og búi til heildstæða gagnastjórnunaráætlun sem nær yfir skipulag, afritun, öryggi og langtímavarðveislu.

Nemendur vinna sjálfstætt lokaverkefni þar sem þeir búa til heildstæða gagnastjórnunaráætlun. Áætlunin nær yfir alla þætti gagnastjórnunar: möppukerfi, nafnakerfi, skráarsnið, öryggisafritun (3-2-1), aðgangsstjórnun, persónuvernd, langtímavarðveislu og viðbragðsáætlun ef gögn tapast.

• Google Drive og/eða OneDrive
• Google Docs eða Word
• Google Sheets eða Excel
• Kynningarforrit (Google Slides eða PowerPoint)

Kennarinn kynnir lokaverkefnið: Nemendur búa til heildstæða gagnastjórnunaráætlun sem nær yfir alla þætti sem þeir hafa lært. Áætlunin skal innihalda: (1) Möppukerfi: Hvernig skipulegg ég gögn mín? (2) Nafnakerfi: Hvernig nefni ég skrár? (3) Skráarsnið: Hvaða snið nota ég og hvers vegna? (4) Öryggisafritun: 3-2-1 áætlun, sjálfvirk samstilling. (5) Aðgangsstjórnun: Hverjir hafa aðgang og á hvaða stigi? (6) Persónuvernd: Hvernig vernda ég viðkvæm gögn? (7) Langtímavarðveisla: Hvernig tryggi ég aðgengi til framtíðar? (8) Viðbragðsáætlun: Hvað ef gögn tapast? Nemendur byrja á greiningu: þeir skoða núverandi stöðu eigin gagnageymslu og skrifa niður hvað þarf að bæta. Þeir búa síðan til áætlunina og framkvæma hana: skipuleggja Drive, stilla afritun, yfirfara aðgang. Þeir skrifa áætlunina upp í skjal og búa til stutta kynningu. Í seinni hlutanum skiptast nemendur á áætlunum og gefa hvers öðrum gagnrýna endurgjöf: Vantar eitthvað? Er eitthvað sem mætti bæta? Nemendur ljúka endanlegri útgáfu og kynna.

• Lestur: Framúrskarandi lestrar- og greiningarfærni.
• Tækni: Örugg færni í öllum þáttum gagnastjórnunar: möppukerfi, afritun, dulkóðun, aðgangsstjórnun, skýjaþjónustu.
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa alla þá hæfni sem þjálfuð hefur verið í 1.-9. bekk í varðveislu gagna.

• Verkefnamiðað nám (PBL) — Nemendur vinna sjálfstætt lokaverkefni sem sameinar alla þætti gagnastjórnunar.
• Jafningjayfirferð (peer review) — Nemendur meta gagnastjórnunaráætlanir hvers annars og gefa gagnrýna endurgjöf.