Að nemendur upplifi að taka upp eigin rödd á spjaldtölvu og hlusta á sig sjálfa. Þetta er fyrsta kynningin af hljóðupptöku og gefur nemendum tilfinningu fyrir stafrænum hljóðverkfærum.

Kennari sýnir hvernig hægt er að taka upp rödd á spjaldtölvu. Nemendur taka upp stuttar setningar eða þulur og hlusta á upptökurnar sínar. Þeir læra að ýta á „play” og „record” og upplifa gleði af því að heyra sína eigin rödd.

• GarageBand (eða innbyggð upptökuforrit á spjaldtölvu)
• Spjaldtölvur

1. Kennari segir: Í dag ætlum við að taka upp röddina okkar á tölvunni! Sýnir á skjávarpa hvernig á að opna forrit og ýta á upptöku (5 mín).
2. Kennari tekur upp eigin rödd og spilar fyrir bekkinn. Nemendur hlæja og sjá hvernig þetta virkar (3 mín).
3. Nemendur fá spjaldtölvur og prófa sjálfir — taka upp nafnið sitt og segja „halló” (7 mín).
4. Nemendur taka upp þulu eða söng sem bekkurinn hefur lært (10 mín).
5. Nemendur hlusta á upptökur sínar og gefa viðbrögð — hvernig hljóðaði ég? (8 mín).
6. Nokkrir nemendur spila upptöku sína fyrir bekkinn (5 mín).
7. Kennari dregur saman: Við tókum upp röddina okkar og gátum hlustað aftur! (2 mín).

• Lestur: Nemendur geta ekki lesið; kennari sýnir sjónrænt og segir til munnlega
• Tækni: Engin fyrri tækniþekking krafist; kennari stýrir öllu
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta sagt stuttar setningar upphátt

• Sýnikennsla — Kennari sýnir hvert skref á stórum skjá — ýta á taka upp, tala, stöðva, hlusta
• Leikræn nálgun — Nemendur taka upp þulur, dýrahljóð eða grínsamlegar setningar sem gerir verkefnið skemmtilegt

Að nemendur upplifi að bæta hljóðáhrifum eða bakgrunnshljóðum við upptöku. Þetta sýnir þeim að hægt er að breyta og bæta við hljóði á stafrænan hátt.

Nemendur taka upp rödd og bæta síðan við einföldum hljóðáhrifum — t.d. klappa, syngja eða nota hljóðáhrifatakka í GarageBand. Þeir hlusta á fyrir og eftir og sjá hvernig hljóðin breytast.

• GarageBand
• Spjaldtölvur

1. Kennari rifjar upp: Í síðasta tíma tókum við upp röddina. Í dag ætlum við að bæta við skemmtilegum hljóðum! (2 mín).
2. Kennari sýnir hljóðáhrifatakka í GarageBand — trommuslag, bjölluljóð, dýrahljóð (5 mín).
3. Kennari tekur upp setningu og bætir við hljóðáhrifum — spilar fyrir bekkinn (3 mín).
4. Nemendur taka upp setningu eða þulu (5 mín).
5. Nemendur bæta við hljóðáhrifum — prófa mismunandi hljóð og velja (12 mín).
6. Nemendur hlusta á bæði utan hljóðáhrifa og með — bera saman (5 mín).
7. Nemendur deila uppáhalds upptöku sinni í litlum hópum (5 mín).
8. Kennari dregur saman (3 mín).

• Lestur: Nemendur geta ekki lesið; kennari leiðbeinir munnlega
• Tækni: Nemendur geta opnað forrit og tekið upp rödd (lærðu í fyrri kennslustund)
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta tekið upp stuttar setningar og hlustað vandlega

• Tilraunir og leikur — Nemendur prófa mismunandi hljóðáhrif og uppgötva hvað gerist — leikræn nálgun
• Fyrir-og-eftir samanburður — Nemendur hlusta á upptöku áður en hljóðáhrifum er bætt við og aftur eftir — sjá muninn

Að nemendur kynnist einfaldri klippingu á hljóðupptöku — fjarlægja byrjun eða endi sem á ekki heima. Þetta er grunnatriði hljóðvinnslu og sýnir nemendum að hægt er að breyta upptöku eftir á.

Kennari sýnir nemendum hvernig hægt er að klippa burt byrjun og endi af upptöku í GarageBand. Nemendur æfa sig á eigin upptökum — klippa burt „um...” eða þögn í byrjun og smiðja hreinni upptöku.

• GarageBand
• Spjaldtölvur

1. Kennari segir: Þegar við tökum upp er stundum þögn eða rugl í byrjun. Við getum klippt það burt! (2 mín).
2. Kennari tekur upp setningu með langri þögn í byrjun og sýnir hvernig á að stytta hana (5 mín).
3. Kennari sýnir aðgerðina aftur hægt og skýrt (3 mín).
4. Nemendur taka upp stutta setningu (5 mín).
5. Nemendur klippa upptöku sína með hjálp kennara — draga enda hljóðrásarinnar (12 mín).
6. Nemendur hlusta á klipptu útgáfuna og bera saman við upprunalegu (5 mín).
7. Nokkrir nemendur sýna bekknum fyrir-og-eftir (5 mín).
8. Kennari dregur saman: Við lærðum að breyta upptökunni og gera hana betri! (3 mín).

• Lestur: Nemendur geta ekki lesið; kennari sýnir sjónrænt
• Tækni: Nemendur geta tekið upp rödd og bætt við hljóðáhrifum (lærðu í fyrri tímum)
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta einbeitt sér og fylgt leiðbeiningum

• Sýnikennsla með endurtekningu — Kennari sýnir klippingu á stórum skjá og endurtekur margar skipti áður en nemendur reyna
• Hagnýt tilraun — Nemendur klippa eigin upptöku og hlusta á niðurstöðuna — raunveruleg reynsla

Að nemendur læri að setja bakgrunnstónlist bak við raddupptöku. Þeir skilja muninn á forgrunni (rödd) og bakgrunni (tónlist) og hvernig tónlist getur breytt stemningu.

Nemendur taka upp raddupptöku (t.d. lesa ljóð eða segja frá) og bæta síðan við bakgrunnstónlist úr GarageBand. Þeir prófa mismunandi tónlist og ræða hvernig hún breytir stemningunni.

• GarageBand
• Spjaldtölvur

1. Kennari sýnir dæmi: Sömu setningin með glöðri tónlist og sömu setningin með sorglegri tónlist. Spyr: Hvað er öðruvísi? (5 mín).
2. Kennari útskýrir hvernig á að draga tónlistarbúta (loops) inn í GarageBand (5 mín).
3. Nemendur taka upp stutta setningu eða ljóð (5 mín).
4. Nemendur prófa 3 mismunandi tónlistar-loops bak við upptökuna sína (12 mín).
5. Nemendur velja þá tónlist sem þeim líkar best og vista (5 mín).
6. Nemendur deila í litlum hópum og ræða hvers vegna þeir völdu þessa tónlist (5 mín).
7. Kennari dregur saman: Tónlist getur breytt öllu! (3 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið stuttar þulur eða ljóð; kennari aðstoðar ef þörf er
• Tækni: Nemendur geta tekið upp rödd og klippt upptökur úr 1. bekk
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta talað skýrt í hljóðnema

• Samanburðarhlustun — Nemendur hlusta á sömu upptöku með mismunandi bakgrunnstónlist og meta áhrifin
• Skapandi val — Nemendur velja sjálfir tónlist úr safni — þetta eflir skapandi ákvarðanatöku

Að nemendur upplifi hvernig hægt er að breyta hljóði raddupptöku — hækka tón, lækka tón, hraða eða hægja á. Þetta er skemmtileg leið til að kynna hljóðvinnsluhugtök.

Nemendur taka upp eigin rödd og nota GarageBand til að breyta tónhæð og hraða. Þeir búa til grínsamlegar útgáfur og sjá að hljóðvinnsla getur breytt hljóðinu á skemmtilegan hátt.

• GarageBand
• Spjaldtölvur

1. Kennari segir: Í dag ætlum við að breyta röddunum okkar eins og í teiknimyndum! (2 mín).
2. Kennari tekur upp setningu og sýnir hvernig hún hljómar með háu tóni (eins og mús) og lágu tóni (eins og björn) (5 mín).
3. Nemendur hlæja og kennari sýnir hvernig stillingin virkar í GarageBand (3 mín).
4. Nemendur taka upp eigin setningu (5 mín).
5. Nemendur breyta tónhæð — prófa hátt og lágt (8 mín).
6. Nemendur breyta hraða — prófa hratt og hægt (5 mín).
7. Nemendur velja sína skemmtilegustu útgáfu (3 mín).
8. Nemendur deila uppáhalds útgáfu í litlum hópum (5 mín).
9. Kennari dregur saman (4 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið stutt orð en verkefnið byggir á hlustun og tilraunum
• Tækni: Nemendur geta tekið upp og bætt við tónlist úr fyrri tímum
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa gott skynbragð og áhuga á hljóðtilraunum

• Tilraunir og uppgötvun — Nemendur prófa mismunandi stillingar og uppgötva sjálfir hvað gerist
• Gleðilegt nám — Grínsöm raddbreyting gerir verkefnið skemmtilegt og minnisstætt

Að nemendur sameini það sem þeir hafa lært — upptöku, tónlist, raddbreytingu og klippingu — í einu litlu verkefni. Þeir búa til stutta hljóðsögu eða hljóðklippu.

Nemendur búa til stutta hljóðklippu (30-60 sekúndur) sem inniheldur raddupptöku, bakgrunnstónlist og a.m.k. eitt hljóðáhrif. Þetta er samantektarverkefni sem sameinar færni úr fyrri tímum.

• GarageBand
• Spjaldtölvur

1. Kennari segir: Í dag ætlum við að búa til okkar fyrstu hljóðsögu! Rifjar upp hvað við höfum lært (3 mín).
2. Kennari sýnir dæmi um einfalda hljóðsögu — rödd, tónlist, hljóðáhrif (3 mín).
3. Nemendur skipuleggja hvað þeir vilja taka upp — velja sögu, ljóð eða kynningu (5 mín).
4. Nemendur taka upp raddhlutann (8 mín).
5. Nemendur bæta við tónlist og hljóðáhrifum (10 mín).
6. Nemendur klippa og laga (5 mín).
7. Nokkrir nemendur spila lokaverkefnið fyrir bekknum (5 mín).
8. Kennari hrósur og dregur saman (1 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið stuttar setningar sem þeir lesa inn
• Tækni: Nemendur geta tekið upp, bætt við tónlist, breytt rödd og klippt
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta skipulagt einfalda sögu eða ræðu

• Samantektarverkefni — Nemendur sameina margar færni í einu verkefni sem sýnir heildarskilning
• Sjálfstæð sköpun — Nemendur fá frelsi til að velja efni og útfærslu

Að nemendur verði sjálfstæðari í hljóðupptöku og klippingu. Þeir taka upp lengri efni, klippa á marga staði og raða hlutum í nýja röð.

Nemendur taka upp viðtal eða frásögn og klippa hana skipulega — fjarlægja villur, þagnir og rangsettar setningar. Þeir læra að nota tímalínu til að raða hljóðbútum í réttri röð.

• GarageBand
• Spjaldtölvur

1. Kennari sýnir hvernig klipping virkar á tímalínu — klippa, eyða, raða (5 mín).
2. Nemendur vinna í pörum: Annar tekur viðtal við hinn um uppáhaldshlutinn sinn (5 mín).
3. Nemendur skipta um hlutverk og taka annað viðtal (5 mín).
4. Nemendur klippa viðtöl sín — fjarlægja „um...”, villur og langar þagnir (12 mín).
5. Nemendur hlusta á klipptu útgáfuna og lagfæra ef þörf (5 mín).
6. Nokkur pör spila viðtöl sín fyrir bekkinn (5 mín).
7. Kennari dregur saman (3 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið og skrifað setningar sem þeir lesa inn
• Tækni: Nemendur geta tekið upp og framkvæmt einfalda klippingu úr fyrri bekkjum
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta einbeitt sér að lengri upptöku

• Verkleg æfing — Nemendur fá margar tilraunir til að klippa og fínstilla upptöku sína
• Samvinnunám — Nemendur taka viðtöl hvor við annan sem gefur bæði efni og þjálfun í samvinnu

Að nemendur noti hljóðáhrif á markvissan hátt til að styrkja sögu eða upptöku. Þeir velja hljóðáhrif sem passa við efnið og tímasetja þau rétt.

Nemendur búa til hljóðsögu þar sem hljóðáhrif gegna mikilvægu hlutverki. Þeir velja áhrif úr hljóðsafni og setja þau inn á réttum tíma á tímalínunni til að undirstrika atburði í sögunni.

• GarageBand
• Spjaldtölvur

1. Kennari sýnir dæmi: Hljóðsaga þar sem hljóðáhrif (dyr opnast, regn, vindur) gera söguna lifandi (5 mín).
2. Kennari sýnir hvernig á að finna og velja hljóðáhrif í GarageBand (3 mín).
3. Kennari sýnir hvernig á að tímasetja áhrif á réttum stað á tímalínunni (3 mín).
4. Nemendur skrifa stutta sögu (5-8 setningar) þar sem a.m.k. 3 hljóðáhrif eiga heima (5 mín).
5. Nemendur taka upp raddhlutann (5 mín).
6. Nemendur finna og bæta við hljóðáhrifum á réttum stöðum (12 mín).
7. Nemendur hlusta og lagfæra tímasetningu (3 mín).
8. Nokkrir nemendur spila hljóðsögu sína (4 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið og skrifað stuttar sögur
• Tækni: Nemendur geta unnið á tímalínu í GarageBand og klippt upptökur
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa ímyndunarafl til að tengja hljóðáhrif við söguatburði

• Frásagnarmiðuð hljóðvinnsla — Hljóðáhrif styðja sögu — nemendur læra markvisst hljóðval
• Gagnrýnin hlustun — Nemendur hlusta á verk hvers annars og meta hvort hljóðáhrif passa

Að nemendur búi til einfalda laglínu eða hljóðmynstur í GarageBand með innbyggðum hljóðfærum. Þeir kynnast grunnhugtökum tónsmíða: taktur, mynstur og endurtekning.

Nemendur nota snertihljóðfæri í GarageBand (t.d. píanó, trommur) til að búa til einfalda laglínu eða trommubeat. Þeir læra um endurtekningu og hvernig einföld mynstur geta myndað tónlist.

• GarageBand
• Spjaldtölvur

1. Kennari opnar GarageBand og sýnir snertihljóðfærin — píanó, trommur, gítar (5 mín).
2. Kennari spilar einfalt mynstur á píanóinu og sýnir hvernig á að taka það upp (3 mín).
3. Nemendur opna píanó og prófa sjálfir — finna hljóð sem þeim líkar (5 mín).
4. Nemendur taka upp einfalt mynstur (4-8 tónar) sem endurtekist (8 mín).
5. Kennari sýnir hvernig á að bæta við trommum (3 mín).
6. Nemendur bæta við trommubeati bak við laglínuna sína (8 mín).
7. Nemendur hlusta á lokaverkefnið og lagfæra (5 mín).
8. Nokkrir nemendur deila tónsmíði sinni (3 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið einfaldar leiðbeiningar
• Tækni: Nemendur þekkja GarageBand og geta unnið á tímalínu
• Aðrar forsendur: Enginn fyrri tónlistargrunnur krafist

• Tilraunanám — Nemendur leika sér á hljóðfærunum og uppgötva hljóð og mynstur sjálfir
• Mynstursköpun — Nemendur læra að endurtekið mynstur er grunnur tónlistar — taktur og riff

Að nemendur búi til stutta hljóðbók með því að lesa inn texta og klippa upptökuna. Þeir læra mikilvægi skýrs framburðar, réttra hléa og góðrar hljóðvinnslu.

Nemendur velja stuttan texta (t.d. ævintýri eða sagnabók) og lesa hann inn á GarageBand. Þeir klippa burt villur, bæta við hljóðáhrifum og bakgrunnstónlist og búa til hljóðbók sem hægt er að deila.

• GarageBand
• Spjaldtölvur

1. Kennari sýnir dæmi um hljóðbók og nemendur hlusta á stutt brot (3 mín).
2. Nemendur velja texta og æfa upplestur (5 mín).
3. Nemendur taka upp texta sinn (8 mín).
4. Nemendur hlusta á upptöku og klippa burt villur (8 mín).
5. Nemendur bæta við bakgrunnstónlist og hljóðáhrifum ef viðeigandi (8 mín).
6. Nemendur hlusta á lokaútgáfu og lagfæra (3 mín).
7. Nokkrir nemendur spila hljóðbók sína (3 mín).
8. Kennari dregur saman (2 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið aldursviðeigandi texta upphátt á skýran hátt
• Tækni: Nemendur geta tekið upp, klippt og bætt við tónlist úr fyrri bekkjum
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa texta sem þeir vilja lesa inn

• Raunverulegt skapandi verkefni — Nemendur búa til afurð sem hefur raunverulegan tilgang — hljóðbók sem aðrir geta hlustað á
• Upplesturæfing — Nemendur æfa upplestur áður en þeir taka upp og fá ráð um framburð

Að nemendur búi til hljóðlandslag (soundscape) — samansetningu hljóða sem lýsa stað eða aðstæðum. Þeir taka upp eða finna hljóð og setja saman á tímalínu til að skapa sjónræna tilfinningu í gegnum hljóð.

Nemendur velja umhverfi (t.d. skógur, strönd, borg) og búa til 1-2 mínútna hljóðlandslag úr upptökum og hljóðáhrifum. Þeir læra um hljóðstig, röðun og hvernig margir hljóðbútar geta myndað eina heild.

• GarageBand
• Spjaldtölvur (til upptöku og vinnslu)

1. Kennari spilar dæmi um hljóðlandslag — nemendur loka augum og hlusta: Hvar erum við? (5 mín).
2. Kennari útskýrir verkefnið: Búið til hljóðlandslag af stað sem þið veljið (3 mín).
3. Nemendur velja umhverfi og skrá lista af hljóðum sem þeir þyrftu (5 mín).
4. Nemendur taka upp hljóð í umhverfi skólans eða nota hljóðáhrifasafn (10 mín).
5. Nemendur raða hljóðum á tímalínu og stilla hljóðstyrk (12 mín).
6. Nemendur hlusta á lokaútgáfu og lagfæra (3 mín).
7. Kennari spilar nokkur landslög og bekkurinn giskar: Hvar erum við? (2 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið leiðbeiningar og skipulagt verkefni
• Tækni: Nemendur geta unnið á tímalínu, klippt og bætt við hljóðum
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa ímyndunarafl til að hugsa um hljóð umhverfis

• Uppgötvunarnám — Nemendur fara út að hljóðhverfa — hlusta á og taka upp hljóð í umhverfi skólans
• Skapandi samsetning — Nemendur setja saman hljóð til að skapa heild — eins og tónlistarsamsetti

Að nemendur læri að blanda saman tónlist og tali á faglegan hátt þar sem bæði hljóð geta heyrst vel. Þeir læra grunnreglur hljóðblöndunar — hljóðstyrksjafnvægi milli raddupptöku og tónlistar.

Nemendur búa til stutta útvarpssendingu eða kynningu þar sem þeir tala yfir bakgrunnstónlist. Þeir stilla hljóðstyrk þannig að rödd heyrist skýrt yfir tónlistinni og tónlistin lækkar þegar talað er.

• GarageBand
• Spjaldtölvur

1. Kennari spilar dæmi: Sama raddupptaka með of hárri tónlist (rödd drowns) og vel stilltri tónlist. Hvað er betra? (5 mín).
2. Kennari sýnir hvernig á að stilla hljóðstyrk á tímalínu í GarageBand (5 mín).
3. Nemendur skrifa stuttan texta fyrir kynningu eða útvarpssendingu (5 mín).
4. Nemendur taka upp raddhlutann (5 mín).
5. Nemendur bæta við tónlist og stilla hljóðstyrk — lækka tónlist þegar rödd talar (12 mín).
6. Nemendur hlusta og lagfæra hljóðstyrk (5 mín).
7. Nokkrir nemendur deila kynningu sinni (3 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið og skrifað texta fyrir kynningu
• Tækni: Nemendur geta unnið á tímalínu og stýrt hljóðstyrk
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa texta og hugmynd um efni kynningarinnar

• Raunhæf hljóðblöndun — Nemendur læra grunnreglur hljóðblöndunar sem notaðar eru í útvarpi og myndböndum
• Hlustun og lagfæring — Nemendur hlusta gaumgæfilega og lagfæra hljóðstyrk ítrekað

Að nemendur læri um mismunandi hljóðnema og hvernig þeir tengjast tölvu. Þeir skilja hvers vegna hljóðnemaval og staðsetning skiptir máli fyrir gæði upptöku og prófa mismunandi aðstæður.

Kennari kynnir mismunandi hljóðnema (innbyggðan, utanaðkomandi, höfuðtól) og nemendur taka sömu upptöku með mismunandi hljóðnemum og bera saman gæði. Þeir læra um hljóðstyrk, bakgrunnshljóð og staðsetningu hljóðnema.

• Audacity
• Mismunandi hljóðnemar (innbyggður, USB, höfuðtól)
• Tölvur

1. Kennari kynnir 3 tegundir hljóðnema og sýnir þá: innbyggðan, USB-nema, höfuðtól (10 mín).
2. Kennari útskýrir hljóðstyrk og inntaksstillingar í Audacity (8 mín).
3. Nemendur taka sömu setningu upp með innbyggðum hljóðnema (8 mín).
4. Nemendur taka sömu setningu upp með utanaðkomandi hljóðnema (8 mín).
5. Nemendur bera saman hljóðbylgjurnar sjónrænt og með hlustun — skrifa niður mun (10 mín).
6. Kennari sýnir hvernig staðsetning hljóðnema skiptir máli — nálægt vs. fjarlægt (5 mín).
7. Nemendur prófa 3 staðsetningar og bera saman (15 mín).
8. Nemendur skrifa stutta samantekt: Hvaða hljóðnemi og staðsetning gaf besta gæði? (8 mín).
9. Umræða og samantekt (8 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið tæknilegar leiðbeiningar
• Tækni: Nemendur geta tekið upp og unnið með hljóð í GarageBand
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa aðgang að a.m.k. 2 mismunandi hljóðnemum

• Tilraunakennsla — Nemendur framkvæma tilraun — sama upptaka með mismunandi búnaði — og draga ályktanir
• Samanburðarhlustun — Nemendur hlusta markvisst á mun milli upptaka og meta gæði

Að nemendur taki upp söng eða raddupptöku í góðum gæðum og vinni hana í Audacity. Þeir læra um pop-filter, inntaksstyrk og einfalda hljóðvinnslu á raddupptöku.

Nemendur syngja eða lesa inn texta og taka upp með hljóðnema í hljóðrúmi. Þeir vinna upptökuna í Audacity — fjarlægja hljóðmengun, jafna hljóðstyrk og bæta við einföldum áhrifum.

• Audacity
• USB hljóðnemi
• Tölvur

1. Kennari fer yfir grunnatriði góðrar raddupptöku: staðsetning hljóðnema, inntaksstyrkur, hljóðmengunar-vörn (10 mín).
2. Kennari sýnir hvernig á að stilla Audacity fyrir upptöku (5 mín).
3. Nemendur stilla búnað og taka prufuupptöku (10 mín).
4. Nemendur taka upp söng eða texta — 1-2 mínútna efni (15 mín).
5. Kennari sýnir hvernig á að fjarlægja hljóðmengun (Noise Reduction) og jafna hljóðstyrk (Normalize) (10 mín).
6. Nemendur vinna upptöku sína í Audacity (15 mín).
7. Nemendur hlusta á lokaútgáfu og bera saman við óunna útgáfu (8 mín).
8. Nokkrir nemendur deila og kennari dregur saman (7 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið leiðbeiningar um Audacity á íslensku eða ensku
• Tækni: Nemendur þekkja Audacity frá fyrri kennslustund og geta tengt hljóðnema
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta sungið eða lesið texta inn á skýran hátt

• Verkleg færnikennsla — Nemendur læra faglegar upptökuaðferðir með verklegum æfingum
• Gæðamiðuð hlustun — Nemendur hlusta gaumgæfilega á upptöku sína og meta gæði

Að nemendur læri að raða mörgum hljóðupptökum á tímalínu og blanda þeim saman í eina heild. Þeir stilla hljóðstyrk hverrar rásar og búa til faglegri hljóðklippu.

Nemendur taka upp mismunandi hljóðefni (rödd, tónlist, hljóðáhrif) og raða á tímalínu í Audacity. Þeir stilla hljóðstyrk hverrar rásar þannig að allt falli vel saman og búa til 2-3 mínútna lokaverkefni.

• Audacity
• Tölvur

1. Kennari útskýrir margrása hljóðvinnslu — hvernig rásir liggja saman á tímalínu (8 mín).
2. Kennari sýnir hvernig á að setja inn rás, stilla hljóðstyrk og færa hljóðbúta (10 mín).
3. Nemendur fá verkefni: Búið til 2-3 mínútna útvarpssendingu sem inniheldur: inngangstónlist, raddkynningu, viðtal/efnishluta, hljóðáhrif og úttónlist (5 mín).
4. Nemendur taka upp og safna efni — rödd, tónlist, hljóðáhrif (20 mín).
5. Nemendur raða öllu á tímalínu og stilla hljóðstyrk (20 mín).
6. Nemendur hlusta og lagfæra blöndun (8 mín).
7. Nemendur flytja út sem MP3 og deila (4 mín).
8. Nokkrir spila fyrir bekkinn og kennari dregur saman (5 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið tæknilegar leiðbeiningar
• Tækni: Nemendur geta unnið í Audacity, tekið upp og framkvæmt grunnvinnslu
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa efni til að raða — raddupptökur, tónlist, hljóðáhrif

• Verkleg hljóðblöndun — Nemendur læra hljóðblöndun með verklegum æfingum á tímalínu
• Verkefnamiðað nám — Nemendur búa til raunverulega afurð — hljóðklippu sem þeir geta deilt

Að nemendur læri um bergmálsáhrif (reverb) og seinkun (delay) og skilji hvernig þessi áhrif breyta hljóðrými. Þeir nota áhrifin markvisst á raddupptöku og tónlist.

Nemendur nota Audacity til að bæta bergmáli og delay-áhrifum við upptöku. Þeir prófa mismunandi stillingar og ræða hvernig áhrifin skapa tilfinningu fyrir rými — frá litlum herbergjum til stórra halla.

• Audacity
• Tölvur með heyrnartólum

1. Kennari spilar sömu upptöku: (a) þurra, (b) með reverb, (c) með delay. Nemendur ræða muninn (8 mín).
2. Kennari útskýrir eðli áhrifanna — reverb líkir eftir herbergi, delay er endurtekning (7 mín).
3. Kennari sýnir hvernig á að nota bæði áhrifin í Audacity og stilla breytur (10 mín).
4. Nemendur taka upp stutta raddupptöku (5 mín).
5. Nemendur prófa reverb — lítið herbergi, stór salur, kirkja. Skrifa niður mun (15 mín).
6. Nemendur prófa delay — stutt, langt, fjölendurtekning. Skrifa niður mun (10 mín).
7. Nemendur fá verkefni: Búið til hljóðsenu úr einum af þessum stöðum — hellir, kirkja, skógur — og notið áhrifin til að skapa rýmistilfinninguna (15 mín).
8. Nemendur deila og ræða (7 mín).
9. Kennari dregur saman (3 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið tæknilegar leiðbeiningar á íslensku og ensku
• Tækni: Nemendur geta unnið í Audacity og þekkja grunnverkfæri
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa grunnþekkingu á hljóðbylgjum og endurkasti

• Tilraunanám og hlustun — Nemendur prófa mismunandi stillingar og hlusta gaumgæfilega á muninn
• Hagnýt beiting — Nemendur nota áhrifin á eigin verkefni til markvisses tilgangs

Að nemendur kynnist samþjöppun (compression) hljóðs — hvernig hún jafnar út hljóðstyrk og gerir upptöku stöðugri. Þetta er eitt mikilvægasta verkfæri hljóðvinnslu.

Nemendur læra grunnhugtök samþjöppunar: threshold, ratio og gain. Þeir nota compressor á raddupptöku í Audacity og heyra hvernig hátt og lágt hljóð jafnast út.

• Audacity
• Tölvur með heyrnartólum

1. Kennari spilar raddupptöku þar sem maður hvislar og öskrar til skiptis — erfitt að hlusta á. Spilar síðan samþjappaða útgáfu. Hvað er öðruvísi? (8 mín).
2. Kennari útskýrir samþjöppun: threshold (hvar byrjar), ratio (hversu mikið), gain (hækka eftir) (10 mín).
3. Kennari sýnir hljóðbylgjuna sjónrænt — sjá hvernig toppar minnka og dalir hækka (5 mín).
4. Nemendur taka upp raddupptöku þar sem þeir tala fyrst lágt og síðan hátt (10 mín).
5. Nemendur bera á compressor — prófa mismunandi threshold og ratio (15 mín).
6. Nemendur hlusta á og bera saman fyrir-og-eftir (10 mín).
7. Nemendur skrifa stutta útskýringu á hvað samþjöppun gerir (8 mín).
8. Umræða og samantekt (14 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið tæknilegar leiðbeiningar
• Tækni: Nemendur þekkja Audacity og geta unnið með áhrif
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa skilning á hljóðstyrk og hljóðbylgjum

• Sjónræn sýnikennsla — Kennari notar hljóðbylgjusýn í Audacity til að sýna sjónrænt hvernig samþjöppun breytir bylgjunni
• Samanburður fyrir og eftir — Nemendur hlusta á mun á óþjappaðri og þjappaðri upptöku

Að nemendur læri grunnatriði hljóðblöndunar — hvernig á að setja saman margar rásir í eina fagmannlega heild. Þeir stilla hljóðstyrk, panning og áhrif á hverri rás.

Nemendur fá 4-5 hljóðrásir (rödd, tónlist, hljóðáhrif, bakgrunnur) og blanda þær saman í Audacity. Þeir stilla hljóðstyrk hverrar rásar, nota pan (vinstri/hægri) og bæta við reverb þar sem á við.

• Audacity
• Tölvur með heyrnartólum

1. Kennari spilar sömu tónlistarklippu — fyrst aðeins trommur, síðan bæta við bassa, gítar, söng. Sýnir hvernig blöndun virkar (8 mín).
2. Kennari útskýrir hljóðstyrk, pan (vinstri/hægri) og hvernig hvert hljóðfæri fær sitt rými (10 mín).
3. Nemendur fá tilbúið verkefni: 4 rásir sem þeir þurfa að blanda saman (5 mín).
4. Nemendur stilla hljóðstyrk hverrar rásar til að allt heyrist (15 mín).
5. Nemendur nota pan til að dreifa hljóðum til vinstri og hægri (10 mín).
6. Nemendur bæta við reverb þar sem á við (8 mín).
7. Nemendur flytja út lokaverkefni og hlusta vandlega (8 mín).
8. Nemendur bera saman blöndun sína við annars nemanda og ræða mun (8 mín).
9. Kennari dregur saman (8 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið tæknilegar leiðbeiningar
• Tækni: Nemendur geta unnið í Audacity með mörg lög og áhrif
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa gott eyra til hljóðjafnvægis

• Verkleg blöndun — Nemendur læra blöndun með verklegum tilraunum á raunverulegu efni
• A/B samanburður — Nemendur bera saman tvær útgáfur af blöndun og meta hvor er betri

Að nemendur dýpki skilning sinn á hljóðblöndun með því að blanda tónlistarverkefni. Þeir læra um EQ-grundvöll, hljóðstyrksjafnvægi og hvernig hvert hljóðfæri fær sitt rými í blöndunni.

Nemendur fá fjölrása tónlistarverkefni og blanda það í Audacity. Þeir stilla hljóðstyrk, pan og bæta við einföldri EQ til að aðskilja hljóðfæri. Lokaverkefnið er tónlistarblöndun sem hljómar vel í heyrnartólum.

• Audacity
• Tölvur með heyrnartólum

1. Kennari spilar vel blandaðar og illa blandaðar tónlistarklippur — nemendur ræða muninn (8 mín).
2. Kennari útskýrir einfalda EQ: bassa, miðsvið og diskant (8 mín).
3. Nemendur fá 5-rása tónlistarverkefni: trommur, bassi, gítar, hljómborð, söngur (5 mín).
4. Nemendur stilla hljóðstyrk — byrja á trommum og bassa og bæta við einu hljóðfæri í einu (15 mín).
5. Nemendur nota pan til að dreifa hljóðfærum (8 mín).
6. Nemendur nota EQ á eina rás til að skýra hljóðið (10 mín).
7. Nemendur flytja út og hlusta gaumgæfilega (8 mín).
8. Nemendur bera saman blöndun sína við annars nemanda (10 mín).
9. Kennari dregur saman (8 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið tæknilegar leiðbeiningar
• Tækni: Nemendur hafa reynslu af hljóðblöndun, pan og hljóðáhrifum í Audacity
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa grunnþekkingu á tónlist og hljóðfærum

• Verkleg blöndun með leiðsögn — Nemendur vinna að raunverulegri tónlistarblöndun með stuðningi kennara
• Gagnrýnin hlustun — Nemendur hlusta gaumgæfilega og bera saman blöndun sína við viðmið

Að nemendur búi til podcast-þátt — frá hugmynd til útgáfu. Þeir læra skipulag þáttar, upptöku, klippingu, hljóðblöndun og útgáfu á stafrænan vettvang.

Nemendur vinna í hópum að podcast-þátt um efni að eigin vali. Þeir skipuleggja efnistök, taka upp viðtöl eða umræður, klippa og blanda hljóðið og búa til fullunna hljóðskrá. Þetta er heildstætt verkefni sem nýtir allar hljóðvinnslufærni.

• Audacity
• USB hljóðnemar
• Tölvur

1. Kennari spilar dæmi um podcast og ræðir uppbyggingu: inngangur, efnishluti, útgangur (8 mín).
2. Nemendur skiptast í hópa (2-3) og velja efni — skrifa efnistök og spurningar (12 mín).
3. Nemendur stilla búnað og taka upp (20 mín).
4. Nemendur klippa og blanda í Audacity — fjarlægja villur, bæta við inngangstónlist (25 mín).
5. Nemendur flytja út sem MP3 (3 mín).
6. Hópar spila podcast-þáttinn sinn fyrir bekknum (8 mín).
7. Kennari dregur saman (4 mín).

• Lestur: Nemendur geta skrifað efnistök og spurningar
• Tækni: Nemendur geta unnið í Audacity — upptaka, klipping, blöndun
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa efni til að ræða og spurningar til að spyrja

• Verkefnamiðað nám — Nemendur vinna heilt verkefni frá hugmynd til fullunninnar afurðar
• Samvinnunám — Nemendur vinna saman í hóp og skipta verkum — framleiðandi, tæknistjóri, kynnir

Að nemendur læri hvernig hljóðvinnsla á sér stað í myndbandagerð — samþykkja hljóð við mynd, blanda rásir og tryggja hljóðgæði í lokaverkefni.

Nemendur fá stutt myndband og vinna hljóðhlutann í Audacity eða GarageBand. Þeir fjarlægja óæskileg hljóð, bæta við tónlist og hljóðáhrifum og samþykkja hljóðið aftur við myndina.

• Audacity
• iMovie eða sambærilegt
• Tölvur

1. Kennari sýnir myndband með slæmu hljóði og sama myndband með vinnu hljóði — nemendur sjá muninn (5 mín).
2. Kennari útskýrir vinnuferlið: draga hljóð úr myndbandi → vinna í Audacity → setja aftur við mynd (8 mín).
3. Nemendur fá stutt myndband (30-60 sek) og draga hljóðið úr (8 mín).
4. Nemendur vinna hljóðið í Audacity — fjarlægja hljóðmengun, jafna hljóðstyrk (15 mín).
5. Nemendur bæta við tónlist og hljóðáhrifum (12 mín).
6. Nemendur setja hljóðið aftur við myndina í iMovie (12 mín).
7. Nemendur kynna lokamyndband og bera saman við upprunalega útgáfu (12 mín).
8. Kennari dregur saman (8 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið tæknilegar leiðbeiningar
• Tækni: Nemendur geta unnið í Audacity og hafa reynslu af hljóðblöndun
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa aðgang að stuttu myndbandi til vinnslu

• Raunhæft verkefni — Nemendur vinna hljóð fyrir myndband eins og gert er í raunverulegum myndbandagerðarferlum
• Þverfagleg vinna — Nemendur tengja saman hljóðvinnslu og myndvinnslu — sjá hvernig þessar aðferðir vinna saman

Að nemendur læri að taka upp mörg hljóðfæri eða raddir á aðskildum rásum samtímis eða í röð. Þeir skilja hvers vegna fjölrása upptaka er mikilvæg og hvernig hún eykur stjórn á blöndun.

Nemendur taka upp a.m.k. 3 rásir sérstaklega — t.d. rödd, gítar og trommur — og setja saman á tímalínu. Þeir læra um aðskilnað hljóðheimilda og hvers vegna hvort tæki á að vera á sinni rás.

• Audacity eða GarageBand
• USB hljóðnemar og/eða hljóðviðmót
• Tölvur

1. Kennari útskýrir fjölrása upptöku — hvers vegna er betra að taka hvert hljóðfæri upp sérstaklega? (8 mín).
2. Kennari sýnir hvernig á að taka upp á nýja rás án þess að skrifa yfir þá gömlu (5 mín).
3. Nemendur ákveða hvað þeir vilja taka upp — 3 rásir (t.d. rödd, klapp, söngur) (5 mín).
4. Nemendur taka upp rás 1 (10 mín).
5. Nemendur taka upp rás 2 á meðan þeir hlusta á rás 1 (10 mín).
6. Nemendur taka upp rás 3 (10 mín).
7. Nemendur samstilla rásir og laga tímasetningu (10 mín).
8. Nemendur blanda og stilla hljóðstyrk (10 mín).
9. Nemendur hlusta á lokaverkefni og bera saman við einrása útgáfu (7 mín).
10. Kennari dregur saman (5 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið tæknilegar leiðbeiningar
• Tækni: Nemendur hafa reynslu af margrása vinnu og hljóðblöndun í Audacity
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa aðgang að a.m.k. 2 hljóðheimildum (hljóðfæri, raddir)

• Hljóðstöðvavinnu — Nemendur vinna í hljóðstöðvu-aðstæðum og taka upp eina rás í einu
• Verklag og skipulag — Nemendur læra skipulögð vinnubrögð — merkja rásir, halda utan um skrár

Að nemendur læri um hljóðstyrkssjálfvirkni (automation) — hvernig á að stilla hljóðstyrk á breytilegan hátt yfir tíma. Þeir nota þetta til að skipta mjúklega milli rása eins og gert er í útvarpi og podcast.

Nemendur nota hljóðstyrkssjálfvirkni (volume automation) í Audacity eða GarageBand til að láta eina rás hækka á meðan önnur lækkar — t.d. tónlist sem lækkar þegar kynnir talar og hækkar aftur þegar tali lýkur.

• Audacity eða GarageBand
• Tölvur

1. Kennari spilar dæmi um vel gerða útvarpsþátt þar sem tónlist lækkar og hækkar — nemendur taka eftir tækninni (5 mín).
2. Kennari sýnir envelope tool í Audacity — hvernig á að setja punkta og lækka/hækka hljóðstyrk (10 mín).
3. Nemendur æfa á einni rás — búa til fade-in og fade-out (10 mín).
4. Nemendur fá tvær rásir: rödd og tónlist. Búa til sjálfvirkni þar sem tónlist lækkar þegar rödd hefst (15 mín).
5. Nemendur búa til stuttan útvarpsþátt (2 mín) þar sem þeir nota sjálfvirkni á 3+ rásir (25 mín).
6. Nemendur kynna útvarpsþáttinn og bekkurinn hlustar gaumgæfilega (10 mín).
7. Kennari dregur saman (5 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið tæknilegar leiðbeiningar
• Tækni: Nemendur geta unnið með margar rásir í Audacity
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa skilning á hljóðstyrk og tímasetningu

• Sýnikennsla og æfing — Kennari sýnir sjálfvirkni og nemendur æfa strax á eigin verkefni
• Raunhæf beiting — Nemendur nota sjálfvirkni á raunverulegt hljóðverkefni — ekki bara æfingu

Að nemendur skilji hvernig rúmfræði herbergis hefur áhrif á hljóðgæði og læri einfaldar aðferðir til að bæta hljóðvist. Þeir rannsaka mismunandi rými og mæla/upplifa muninn.

Nemendur taka sömu upptöku í mismunandi rýmum (t.d. kennslutofu, sal, gangi, úti) og bera saman hljóðgæði. Þeir ræða hvers vegna sum rými henta betur til upptöku og hvernig hægt er að bæta hljóðvist.

• Audacity
• Færanlegar spjaldtölvur eða símar (til mælinga)
• Tölvur

1. Kennari útskýrir hljóðvist: endurkast, eftirómur, gleypni efna (10 mín).
2. Nemendur fá verkefni: Takið sömu setningu upp á 4 mismunandi stöðum í skólanum (5 mín undirbúningur).
3. Nemendur fara um skólann og taka upp: (a) kennslutofa, (b) salur, (c) gangur, (d) úti (20 mín).
4. Nemendur setja allar 4 upptökur inn í Audacity og bera saman sjónrænt og heyranlega (15 mín).
5. Nemendur skrifa skýrslu: Hvar var best að taka upp? Hvers vegna? Hvernig mætti bæta hljóðvist? (15 mín).
6. Hópar kynna niðurstöður sínar (10 mín).
7. Kennari dregur saman (5 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið fræðsluefni um hljóðfræði
• Tækni: Nemendur geta tekið upp og greint hljóðbylgjur í Audacity
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa aðgang að mismunandi rýmum í skólanum

• Rannsóknarmiðað nám — Nemendur framkvæma rannsókn — taka sömu upptöku á mismunandi stöðum og greina niðurstöður
• Vettvangskennsla — Nemendur fara út úr kennslustofunni og rannsaka hljóðvist raunverulegra rýma

Að nemendur nái góðum tökum á tíðnistillingu (EQ) og skilji hvernig mismunandi tíðnisvið hafa áhrif á hljóð. Þeir nota EQ markvisst til að bæta gæði upptaka og aðskilja hljóðfæri í blöndun.

Nemendur læra um tíðnisvið: bassi (20-250 Hz), miðsvið (250-4000 Hz), diskant (4000-20000 Hz). Þeir nota parametric EQ í Audacity til að stilla hvert svið og heyra áhrifin á raddupptöku og tónlist.

• Audacity
• Tölvur með heyrnartólum

1. Kennari útskýrir tíðnisvið og sýnir á tíðnigrafi (10 mín).
2. Kennari spilar sömu upptöku með ýktum EQ-breytingum: aðeins bassi, aðeins miðsvið, aðeins diskant (8 mín).
3. Nemendur opna Audacity og parametric EQ á raddupptöku. Prófa ýktar stillingar sjálfir (12 mín).
4. Kennari sýnir hvernig á að nota EQ til að bæta gæði: fjarlægja suð (low-cut), bæta skýrleika (boost 3-5 kHz) (8 mín).
5. Nemendur vinna eigin raddupptöku og nota EQ til að bæta gæði (15 mín).
6. Nemendur fá tónlistarverkefni með 3 rásum og nota EQ til að aðskilja hljóðfæri (15 mín).
7. Nemendur bera saman niðurstöður og ræða (7 mín).
8. Kennari dregur saman (5 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið tæknilegar greinar um hljóðfræði
• Tækni: Nemendur hafa reynslu af hljóðblöndun og áhrifum í Audacity
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa grunnþekkingu á tíðnum og hljóðbylgjum

• Sjónræn og heyrnleg kennsla — Nemendur sjá tíðnigraf og heyra breytingar samtímis
• Verkleg tilraun — Nemendur reyna ýktar EQ-breytingar til að heyra áhrifin skýrt

Að nemendur nái tökum á faglegri fjölrása hljóðblöndun þar sem þeir nota EQ, compression, reverb og pan saman. Þeir vinna heilt tónlistarverkefni frá hráu efni til lokablöndunar.

Nemendur fá 6-8 rása tónlistarverkefni og blanda það á faglegan hátt. Þeir nota alla þá hljóðvinnslufærni sem þeir hafa lært: EQ, compression, reverb, delay, pan og volume automation.

• Audacity eða GarageBand
• Tölvur með heyrnartólum

1. Kennari kynnir verkefnið: 6-8 rása tónlistarverkefni sem blanda þarf. Spilar „hrátt” efni (5 mín).
2. Kennari fer yfir blöndunarferli: (1) hljóðstyrkur, (2) pan, (3) EQ, (4) compression, (5) reverb/delay (10 mín).
3. Nemendur byrja á hljóðstyrk og pan — jafnvægi á milli rása (15 mín).
4. Nemendur bæta við EQ á hverja rás — aðskilja hljóðfæri (15 mín).
5. Nemendur bæta við compression þar sem á við (10 mín).
6. Nemendur bæta við reverb/delay (8 mín).
7. Nemendur hlusta á heildarblöndun og lagfæra (8 mín).
8. Nemendur bera saman blöndun sína við annars nemanda (5 mín).
9. Kennari dregur saman (4 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið fagleg efni um hljóðblöndun
• Tækni: Nemendur kunna á öll grunnverkfæri hljóðvinnslu
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa þolinmæði og gott eyra

• Meistaranám — Nemendur vinna á háu stigi og fá einstaklingsmiðaðan stuðning
• Gagnrýnin samanburðarhlustun — Nemendur bera saman blöndun sína við fagleg viðmið og aðra nemendur

Að nemendur kynnist notkun gervigreindar í tónlistarsköpun og hljóðvinnslu. Þeir prófa AI-verkfæri til tónsmíða og ræða siðferðileg álitamál um gervigreind og sköpun.

Nemendur nota AI-tónsmíðaverkfæri til að búa til tónlist og bera hana saman við manngera tónlist. Þeir ræða spurningar eins og: Er AI-tónlist raunveruleg sköpun? Hver á tónlistina? Hvernig getum við notað AI sem verkfæri frekar en staðgengil?

• AI-tónsmíðaverkfæri (t.d. Soundraw, AIVA eða Suno)
• Audacity eða GarageBand
• Tölvur

1. Kennari kynnir AI-tónsmíðaverkfæri og sýnir hvernig þau virka (8 mín).
2. Nemendur nota AI-verkfæri til að búa til 30-60 sekúndna tónlist í 3 mismunandi stílum (15 mín).
3. Nemendur hlusta á AI-tónlistina og bera saman við manngera tónlist af svipuðum stíl (8 mín).
4. Nemendur búa til eigin tónlist í GarageBand (15 mín).
5. Nemendur blanda saman AI-tónlist og eigin tónlist — hvernig geta þau unnið saman? (10 mín).
6. Bekkurinn ræðir: Er AI-tónlist raunveruleg sköpun? Hver á tónlistina? Hvernig notum við AI ábyrglega? (15 mín).
7. Nemendur skrifa stutta ígrundun um reynslu sína (5 mín).
8. Kennari dregur saman (4 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið greinar um gervigreind og sköpun
• Tækni: Nemendur hafa reynslu af tónsmíðum og hljóðvinnslu
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa aðgang að AI-tónsmíðaverkfæri á vef

• Tilraunir og gagnrýnin hugsun — Nemendur prófa AI-verkfæri og meta niðurstöður á gagnrýninn hátt
• Umræðumiðuð kennsla — Nemendur ræða siðferðileg álitamál um AI og sköpun

Að nemendur kynnist framhaldshljóðvinnsluverkfærum — limiter og multiband compression. Þeir skilja hvernig þessi verkfæri eru notuð til að halda hljóðstyrk innan marka og stilla mismunandi tíðnisvið sjálfstætt.

Nemendur nota limiter til að koma í veg fyrir ofstýringu (clipping) og multiband compression til að þjappa mismunandi tíðnisvið á ólíkan hátt. Þeir bera saman áhrif á tónlistar- og raddupptökur.

• Audacity (með viðbótum) eða Pro Tools (kennsluútgáfa)
• Tölvur með heyrnartólum

1. Kennari útskýrir limiter: eins og compressor en stöðvari hljóðið við ákveðin mörk. Sýnir dæmi (10 mín).
2. Kennari útskýrir multiband compression: þjappa bassi og diskant á ólíkan hátt (10 mín).
3. Nemendur prófa limiter á raddupptöku — stilla threshold og sjá hvað gerist (12 mín).
4. Nemendur prófa multiband compression á tónlist — stilla hvert tíðnibil sjálfstætt (15 mín).
5. Nemendur fá blandaðan tónlistarþátt og nota limiter og multiband comp til að fínstilla (20 mín).
6. Nemendur bera saman fyrir og eftir í pörum (8 mín).
7. Kennari dregur saman (5 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið fagleg efni um hljóðvinnslu
• Tækni: Nemendur kunna á compression, EQ og hljóðblöndun
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa gott eyra og þolinmæði

• Fagleg þjálfun — Nemendur vinna eins og fagfólk í hljóðstöðvu — skýrar aðferðir og gæðakröfur
• A/B samanburður — Nemendur bera saman breyttar og óbreyttar útgáfur til að heyra fínan mun

Að nemendur kynnist AI-verkfærum sem eru notuð í hljóðblöndun og meistaravinnslu. Þeir bera saman handverksblöndun við AI-blöndun og meta kosti og galla beggja aðferða.

Nemendur nota AI-blöndunarverkfæri (t.d. LANDR, iZotope Ozone) til að sjálfkrafa blanda eða meistara tónlistarverkefni. Þeir bera saman niðurstöður við eigin handverksblöndun og ræða hvenær AI er nytsamlegt og hvenær handverk er betri.

• AI-blöndunarverkfæri (LANDR, iZotope Ozone eða sambærilegt)
• Audacity eða Pro Tools
• Tölvur

1. Kennari kynnir AI-blöndunarverkfæri og hvernig þau virka (8 mín).
2. Nemendur fá tónlistarverkefni og blanda það sjálfir í Audacity — lokablöndun (20 mín).
3. Nemendur nota AI-verkfæri til að blanda sama verkefni sjálfkrafa (10 mín).
4. Nemendur bera saman handverks- og AI-blöndun gaumgæfilega — skrifa niður mun á 5 atriðum (12 mín).
5. Bekkurinn hlustar á 3-4 pör af blöndunum og greiðir atkvæði: Hvor er betri? (10 mín).
6. Umræða: Hvenær er AI nóg? Hvenær þarf handverk? (12 mín).
7. Nemendur skrifa stutta greinargerð (5 mín).
8. Kennari dregur saman (3 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið fagleg efni um AI og hljóðvinnslu
• Tækni: Nemendur hafa víðtæka reynslu af hljóðblöndun og geta metið gæði
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa aðgang að AI-blöndunarverkfærum

• Samanburðarrannsókn — Nemendur bera saman AI og handverk á kerfisbundinn hátt
• Umræðumiðuð kennsla — Nemendur ræða kosti og galla AI í hljóðvinnslu

Að nemendur kynnist meistaravinnslu (mastering) — lokaskrefinu í hljóðframleiðslu. Þeir læra hvernig meistaravinnsla gerir tónlist tilbúna til útgáfu — jöfn hljóðstyrkur, samræmd tónmynd og viðeigandi hljóðstyrkur fyrir dreifingu.

Nemendur taka lokaverkefni úr blöndun og meistara það: stilla hljóðstyrk fyrir dreifingu (LUFS), nota EQ og compression á heildarblöndun og tryggja samræmda tónmynd. Þeir bera saman meistaraða og ómeistað útgáfu.

• Audacity eða Pro Tools
• Tölvur með heyrnartólum (eða hátölurum)

1. Kennari útskýrir meistaravinnslu: hvað er hún, hvers vegna er hún nauðsynleg, hvað er LUFS (10 mín).
2. Kennari sýnir meistararferli: (1) EQ á heildarblöndun, (2) compression, (3) limiter, (4) stilla LUFS (12 mín).
3. Nemendur fá blandað tónlistarverkefni og meistara það: stilla EQ (10 mín).
4. Nemendur bæta við compression og limiter (10 mín).
5. Nemendur mæla LUFS og stilla á -14 LUFS (Spotify-staðall) (8 mín).
6. Nemendur bera saman meistaraða og ómeistaða útgáfu (8 mín).
7. Nemendur bera saman vinnu sína við útgefna tónlist á svipuðu stigi (8 mín).
8. Umræða um meistararferlið og kennari dregur saman (14 mín).

• Lestur: Nemendur geta lesið fagleg efni um hljóðframleiðslu og dreifingarstaðla
• Tækni: Nemendur hafa víðtæka reynslu af hljóðblöndun og áhrifanotkun
• Aðrar forsendur: Nemendur þurfa lokaverkefni frá blöndun sem hægt er að meistara

• Fagleg meistaranámskennsla — Nemendur vinna sem meistarar á eigin eða annarra verkefnum — hásta stig hljóðvinnslu
• Viðmiðunarhlustun — Nemendur bera saman vinnu sína við fagleg viðmið (útgefin tónlist)