Netöryggi og vörn gegn netárásum

Tilgangur

Að nemendur skilji alvarlegar ógnir við gagnageymslu (lausnarhugbúnaður, vefveiðar, gagnainnbrot) og geti verndað eigin gögn á ábyrgan hátt.

Hæfniviðmið og námsmarkmið

Hæfniviðmið

Nemandi getur skipulagt og vistað skrár á markvissan hátt og gert ráðstafanir til verndar mikilvægum gögnum

Námsmarkmið:

1.1: Nemandi getur útskýrt hvernig lausnarhugbúnaður, vefveiðar og gagnainnbrot virka
1.2: Nemandi getur greint vefveiðar (phishing) og forðast þær
1.3: Nemandi getur búið til ítarlega öryggisáætlun til verndar eigin gögnum

Getustig og forsendur nemenda

Lestur: Framúrskarandi lestrar- og greiningarfærni.
Tækni: Örugg færni í netnotkun og tölvunotkun.
Aðrar forsendur: Nemendur þurfa grunnskilning á netöryggi, lykilorðum og persónuvernd.

Lýsing á kennslustund

Nemendur rannsaka helstu netógnir sem beinast að gagnageymslu: lausnarhugbúnað (ransomware), vefveiðar (phishing), gagnainnbrot og spilliforrit. Þeir skoða raunveruleg tilvik, greina hvernig árásir virka og þróa eigin öryggisáætlun.

Verkefnalýsing:

Kennarinn kynnir þrjár helstu ógnir: (1) Lausnarhugbúnaður — dulkóðar gögn og krefst lausnargjalds; (2) Vefveiðar — svikatölvupóstar sem reyna að stela upplýsingum; (3) Gagnainnbrot — þar sem óprúttnir aðilar ná í gögn fyrirtækis eða einstaklings. Kennarinn sýnir raunverulegt tilvik af hverju (t.d. WannaCry lausnarhugbúnaðurinn, raunveruleg vefveiðadæmi, gagnainnbrot hjá stóru fyrirtæki). Nemendur fá tíu tölvupóstadæmi — sum raunveruleg og sum vefveiðar — og þurfa að flokka: „Er þetta raunverulegt eða vefveiðar?” Þeir rökstyðja svörin. Kennarinn fer yfir rétt svör og útskýrir einkenni vefveiða: kýluslóðir, stafsetningarvillur, bráðatilfinning, rangar sendandaupplýsingar. Í seinni hlutanum búa nemendur til ítarlega öryggisáætlun: (1) Sterk lykilorð og lykilorðastjóri, (2) Tveggja þátta auðkenning, (3) Reglubundin öryggisafritun, (4) Hvernig bregðast á við ef árás á sér stað. Nemendur kynna áætlanir og bekkurinn metur þær.

Verkfæri og hugbúnaður

Tölvur með nettengingu — Tækjabúnaður

Til rannsóknar og greiningar á netógnum.

Dæmi um vefveiðar (phishing) — hermidæmi — Námsefni

Til að þjálfa nemendur í að greina vefveiðar á öruggan hátt.

Google Docs eða Word — Hugbúnaður

Til ritunar öryggisáætlunar.

Kennsluaðferðir

Tilfellisrannsókn

Nemendur rannsaka raunveruleg tilvik um netárásir og gagnaglöt.

Rannsóknargrundvöllur: Tilfellisrannsóknir tengja námið við raunverulegar afleiðingar og auka meðvitund (Yin, 2018).

Hermun og æfing

Nemendur æfa sig í að greina vefveiðar í hermunarumhverfi.

Rannsóknargrundvöllur: Hermun eykur þátttöku og þjálfar hæfni í öruggum aðstæðum (Gaba, 2004).

Matsaðferðir

Nemendur greina vefveiðar réttilega og rökstyðja.
Nemendur geta útskýrt hvernig helstu netógnir virka.
Öryggisáætlunin er ítarleg og nær yfir allar helstu ógnir.

Aðlögun

Aukin áskorun

Nemendur rannsaka hvernig fyrirtæki nota CERT-teymi og viðbragðsáætlanir (incident response plans) og bera saman við eigin áætlun.

Stuðningur

Kennarinn veitir nemandanum sniðmát fyrir öryggisáætlun og hjálpar við val á vefveiðadæmum.

Þverfaglegar tengingar

Samfélagsfræði: Netglæpir, lög og samfélagsleg áhrif.
Stærðfræði: Tölfræði um netárásir og kostnaður.
Íslenska: Lestur og greining á tölvupósti og formlegum texta.