Dulkóðun og vernd gagna

Tilgangur

Að nemendur skilji hvað dulkóðun er, hvers vegna hún er mikilvæg og hvernig hún verndar gögn í geymslu og sendingu.

Hæfniviðmið og námsmarkmið

Hæfniviðmið

Nemandi getur skipulagt og vistað skrár á markvissan hátt og gert ráðstafanir til verndar mikilvægum gögnum

Námsmarkmið:

1.1: Nemandi getur útskýrt hvað dulkóðun er og hvers vegna hún er mikilvæg
1.2: Nemandi getur dulkóðað skrá með lykilorði (t.d. lykilorðsvarið PDF eða zip-skrá)
1.3: Nemandi getur metið hvenær dulkóðun er nauðsynleg og hvenær ekki

Getustig og forsendur nemenda

Lestur: Góð lestrar- og greiningarfærni.
Tækni: Nemandi getur unnið með skrár og möppur og skilur grunnatriði tölvunotkunar.
Aðrar forsendur: Nemandi þekkir mikilvægi persónuverndar og lykilorða.

Lýsing á kennslustund

Nemendur læra um dulkóðun (encryption) sem aðferð til að vernda gögn. Þeir skilja hvernig dulkóðun virkar á einfaldan hátt, hvers vegna hún er notuð og hvernig þeir geta verndað eigin gögn með lykilorðum og dulkóðun.

Verkefnalýsing:

Kennarinn byrjar með hliðstæðu: „Ímyndaðu þér að þú sendir bréf en þú vilt að aðeins viðtakandinn geti lesið það. Þú dulkóðar bréfið — þú breytir bókstöfunum — og viðtakandinn hefur lykilinn til að lesa.” Nemendur æfa Caesar-dulkóðun á pappír (einföld tilfærsla bókstafa). Kennarinn tengir þetta við nútíma dulkóðun: HTTPS, dulkóðaðar skilaboð, dulkóðaðar skrár. Nemendur rannsaka: Hvar sjá þeir dulkóðun í daglegu lífi? (Lás-táknið í vafra, Signal, WhatsApp). Í seinni hlutanum dulkóða nemendur skrá í verki: (1) búa til textaskjal með viðkvæmum upplýsingum (tilbúnum), (2) búa til lykilorðsvarið .zip-skrá með 7-Zip, (3) senda skrána til samnemanda sem opnar hana með lykilorðinu. Nemendur skrifa stutta samantekt um hvar og hvenær dulkóðun er nauðsynleg.

Verkfæri og hugbúnaður

Tölvur með nettengingu — Tækjabúnaður

Til verklegar æfingar í dulkóðun.

7-Zip eða sambærilegt þjöppunar- og dulkóðunarforrit — Hugbúnaður

Til að dulkóða skrár með lykilorði.

Google Docs (deiling með lykilorðsvörn) — Hugbúnaður

Til að skoða aðgangsstjórnun í skýjaþjónustu.

Kennsluaðferðir

Verklegt nám og hliðstæður

Kennarinn notar hliðstæðu (leynilegt bréf) til að útskýra dulkóðun og nemendur dulkóða síðan raunverulegar skrár.

Rannsóknargrundvöllur: Hliðstæður hjálpa nemendum að tengja abstrakt hugtök við þekktar aðstæður (Gentner & Markman, 1997).

Rannsóknarmiðað nám

Nemendur rannsaka hvar dulkóðun er notuð í daglegu lífi.

Rannsóknargrundvöllur: Rannsóknarmiðað nám eflir forvitni og sjálfstæða greiningu (Pedaste et al., 2015).

Matsaðferðir

Nemandi getur útskýrt dulkóðun á skiljanlegan hátt.
Nemandi dulkóðaði og opnaði lykilorðsvarða skrá.
Samantekt sýnir skilning á mikilvægi dulkóðunar í raunveruleikanum.

Aðlögun

Aukin áskorun

Nemandi rannsakar mismuninn á samhverfri og ósamhverfri dulkóðun og útskýrir með dæmum.

Stuðningur

Kennarinn fer yfir dulkóðunarferlið skref fyrir skref og notar sjónrænar útskýringar.

Þverfaglegar tengingar

Stærðfræði: Dulkóðun og talnafræði (Caesar cipher).
Samfélagsfræði: Persónuvernd og réttindi einstaklinga.