Gervigreind sem leitartæki
Tilgangur
Að nemendur kynnist gervigreind (AI) sem verkfæri til upplýsingaleitar og skilji bæði möguleika og takmarkanir þess. Nemendur fá fyrstu reynslu af því að nota AI undir leiðsögn kennara.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur nýtt leitarvélar, gervigreind og önnur verkfæri á siðferðilega ábyrgan hátt til upplýsingaöflunar
- 3.1: Nemandi skilur hvað gervigreind er á grunnstigi og hvernig hún er ólík leitarvél
- 3.2: Nemandi getur nefnt a.m.k. eitt atriði þar sem gervigreind getur hjálpað og eitt þar sem hún getur villst
- 3.3: Nemandi skilur að svör gervigreindar þarf alltaf að athuga og staðfesta
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemendur lesa sjálfstætt og geta metið texta á gagnrýninn hátt
- Tækni: Nemendur geta notað leitarvélar sjálfstætt og borið saman niðurstöður
- Aðrar forsendur: Nemendur hafa grunnþekkingu á gagnrýnni hugsun um upplýsingar
Lýsing á kennslustund
Kennari kynnir gervigreind (t.d. Gemini í Google Workspace eða Ragnar frá Kunnáttu) sem nýja tegund af verkfæri sem getur svarað spurningum. Nemendur sjá dæmi um hvernig gervigreind svarar spurningum og bera saman við leitarvél. Þeir læra mikilvæga mun: gervigreind getur búið til svör sem hljóma rétt en eru stundum röng, og hún getur ekki alltaf sagt hvaðan upplýsingarnar koma. Kennari leggur áherslu á ábyrgð, gagnrýni og val á verkfærum sem virða persónuvernd.
1. Kennari spyr: «Hefur einhver heyrt um gervigreind eða AI?» Nemendur deila hugmyndum og reynslu (5 mín).
2. Kennari útskýrir á einfaldan hátt: «Gervigreind er tölvuforrit sem hefur lært af gífurlegu magni af texta og getur búið til svör. Hún er ekki manneskja — hún «hugsar» ekki eins og við.» (5 mín).
3. Kennari kynnir mikilvægt atriði: «Þegar við notum gervigreind í skólanum er mikilvægt að velja þjónustu sem skólinn hefur samþykkt. Margar algengar gervigreindarþjónustur nota það sem þú skrifar til að þjálfa sig frekar — sérstaklega ókeypis þjónustur, þar sem gögn notenda greiða í raun kostnað þjónustunnar. Í skólanum notum við Gemini í Google Workspace eða Ragnar frá Kunnáttu — þær eru sérstaklega hannaðar þannig að samræður nemenda eru ekki notaðar til þjálfunar.» (5 mín).
4. Kennari sýnir Gemini (Google Workspace) á skjávarpa. Spyr hana spurning sem bekkurinn velur (t.d. «Hversu stór er Vatnajökull?»). Sýnir svarið (5 mín).
5. Kennari leitar á Google um sama efni. Ber saman: Google gefur tengla á vefsíður, Gemini skrifar svar beint. Hvað er ólíkt? Hvad vantar í svar Gemini sem Google gefur? Nemendur ræða (8 mín).
6. Kennari sýnir dæmi þar sem Gemini svarar rangt eða ónákvæmt (kennari hefur undirbúið þetta). Nemendur ræða: «Hvernig vitum við hvort svar gervigreindar er rétt?» (8 mín).
7. Kennari kynnir tvær gullreglur: a) Alltaf athuga svör gervigreindar með öðrum heimildum. b) Gervigreind hjálpar þér að hugsa — en þú þarft að skilja efnið sjálfur. «Ef þú lætur gervigreind gera allt, lærir þú ekki neitt.» (5 mín).
8. Nemendur vinna í pörum: Kennari gefur þeim 3 spurningar um námsefni sem þeir þekkja. Þeir svara fyrst sjálfir, skrifa niður hugmyndir sínar. Kennari sýnir síðan svör Gemini á skjávarpa. Nemendur bera saman: Hvað vissum við? Hvað gleymdum við? Hvað skrifaði Gemini rangt? (15 mín).
9. Hópumræða: Hvar getur gervigreind hjálpað þér að læra? Hvar er hún til óskilings? Hvað verður ef við treystum gervigreind án þess að athuga? (8 mín).
10. Nemendur skrifa stutta ígrundun: «Þrjú atriði sem ég lærði um gervigreind og upplýsingaleit — og hvenær ég nota hana og hvenær ekki.» (8 mín).
11. Samantekt: Kennari dregur saman: Gervigreind er gagnlegt verkfæri þegar við erum meðvituð um takmarkanir hennar — en við notum hana til að læra meira, ekki til að komast hjá námi (3 mín).
Verkfæri og hugbúnaður
Til að sýna nemendum hvernig gervigreind svarar spurningum og bera saman við hefðbundna leit. Gemini í Google Workspace er valin þar sem hún lærir ekki af samræðum nemenda og virðir persónuvernd í skólaumhverfi.
Til samanburðar við gervigreind — hefðbundin leit sem gefur tengla á heimildir
Til að allir sjái bæði leit og AI-svör á stórum skjá
Kennsluaðferðir
Kennari sýnir gervigreind í notkun og leiðir umræðu um kosti og galla
Rannsóknargrundvöllur: Stýrð kynning á nýrri tækni með gagnrýnni umræðu hjálpar nemendum að þróa jákvætt en raunsætt viðhorf
Nemendur bera saman svör frá AI og leitarvél til að sjá muninn í framkvæmd
Rannsóknargrundvöllur: Reynslumiðaður samanburður er áhrifaríkari en kenningatilsögn ein og sér til að byggja upp skilning
Matsaðferðir
- Ígrundunarmiði — sýnir nemandinn skilning á bæði kostum og takmörkunum gervigreindar?
- Þátttaka í umræðum — getur nemandinn gefið dæmi um hvenær AI hjálpar og hvenær hún villst?
- Samanburðarverkefni — gátu nemendur séð mun á Google og AI niðurstöðum?
Aðlögun
Nemendur sem eru lengra komnir fá að skrifa eigin «gagnrýnisreglur» um notkun gervigreindar og kynna þær
Nemendur sem þurfa stuðning fá einfaldari spurningar og vinna náið með kennara í samanburðarverkefninu
Þverfaglegar tengingar
- Íslenska — ritun ígrundunar og munnleg umræða
- Siðfræði — umræða um ábyrgð og rétta notkun tækni
- Náttúrufræði — spurningar um náttúrufræðileg fyrirbæri sem viðfangsefni