Samanburður á leitarniðurstöðum
Tilgangur
Að nemendur skilji að mismunandi leitarvélar og vefsíður geta gefið ólíkar niðurstöður um sama efni og læri að bera saman og velja á gagnrýninn hátt.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur nýtt leitarvélar, gervigreind og önnur verkfæri á siðferðilega ábyrgan hátt til upplýsingaöflunar
- 2.1: Nemandi getur borið saman niðurstöður frá tveimur leitarvélum um sama efni
- 2.2: Nemandi skilur að leitarvélar raða niðurstöðum á mismunandi hátt
- 2.3: Nemandi getur valið áreiðanlegustu niðurstöðuna úr samanburðinum
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemendur geta lesið fræðitexta og borið saman efni úr mismunandi heimildum
- Tækni: Nemendur geta leitað sjálfstætt á netinu og þekkja a.m.k. eina leitarvél
- Aðrar forsendur: Nemendur geta unnið í hópum og kynnt niðurstöður
Lýsing á kennslustund
Nemendur leita að sömu upplýsingum á mismunandi leitarvélum (Google, DuckDuckGo) og bera saman hvað kemur efst, hvaða vefsíður birtast og hvort upplýsingarnar séu þær sömu. Þeir læra að skoða fleiri en eina heimild og að ólíkar leitarvélar raða niðurstöðum á mismunandi hátt. Nemendur vinna í hópum og kynna niðurstöður sínar.
1. Kennari spyr: «Ef þið leitið á tveimur mismunandi leitarvélum — fáið þið sömu niðurstöður?» Nemendur spá í þetta (5 mín).
2. Kennari sýnir á skjávarpa: Leitar að «hvalir á Íslandi» á Google og DuckDuckGo hlið við hlið. Bendir á muninn á niðurstöðum (8 mín).
3. Kennari útskýrir stuttlega: «Leitarvélar nota mismunandi aðferðir til að raða niðurstöðum. Þess vegna er gott að nota fleiri en eina.» (5 mín).
4. Nemendur skipta í hópa (3-4 saman). Hver hópur fær viðfangsefni (t.d. «jöklar á Íslandi», «norðurljós», «lundi», «skjálftar»). Þeir leita á Google og DuckDuckGo og fylla út samanburðartöflu: Hvað kemur efst? Hvaða vefsíður birtast? Segja þær sömu hlutina? (20 mín).
5. Hópar ræða niðurstöður sínar innbyrðis og velja «bestu heimildina» úr öllum niðurstöðum og skrifa hvers vegna (10 mín).
6. Hóparnir kynna niðurstöður fyrir bekknum: Hvað fundu þeir? Var munur? Hvaða heimild völdu þeir og hvers vegna? (15 mín).
7. Kennari dregur saman: Hvað lærðum við? Hvers vegna er gott að bera saman? Hvað þýðir það að vera «gagnrýninn leitandi»? (7 mín).
8. Nemendur skrifa stutta ígrundun: «Eitt sem ég lærði um samanburð á leitarniðurstöðum.» (5 mín).
9. Kennari safnar saman ígrundunarmiðum og fer yfir sem mat (5 mín).
Verkfæri og hugbúnaður
Algengasta leitarvélin sem nemendur þekkja
Valkostur sem leggur áherslu á friðhelgi og gefur oft ólíkar niðurstöður
Til samanburðar sem þekkt heimild sem birtist oft í leitarniðurstöðum
Kennsluaðferðir
Nemendur gera kerfisbundinn samanburð á niðurstöðum og draga ályktanir
Rannsóknargrundvöllur: Kerfisbundinn samanburður þjálfar greiningarhæfni og gagnrýna hugsun
Nemendur vinna saman, deila niðurstöðum og kynna fyrir bekknum
Rannsóknargrundvöllur: Hópvinna og kynning þjálfa samvinnu, tjáningu og dýpka skilning á efninu
Matsaðferðir
- Mat á samanburðartöflu hópa — er samanburðurinn nákvæmur og skýr?
- Mat á vali á «bestu heimild» — er rökstuðningurinn skynsamlegur?
- Ígrundunarmiði — sýnir nemandinn skilning á mikilvægi samanburðar?
Aðlögun
Hópar sem eru lengra komnir bera einnig saman niðurstöður á íslensku og ensku og ræða áhrif tungumáls á leitarniðurstöður
Hópar sem þurfa stuðning fá einfaldara viðfangsefni og fyrirfram útfyllta samanburðartöflu þar sem þeir þurfa aðeins að fylla í niðurstöður
Þverfaglegar tengingar
- Íslenska — lestur og samanburður á texta, ritun ígrundunar
- Náttúrufræði — viðfangsefni tengd íslenskri náttúru
- Stærðfræði — töflur og kerfisbundinn samanburður