Markviss notkun leitarvéla
Tilgangur
Að nemendur læri að nota leitarvélar á markvissari hátt — velja réttu leitarorðin, breyta þeim ef þarf og skilja hvernig leitarvélar birta niðurstöður. Nemendur taka skref frá grunnatriðum til markvissari og árangursríkari notkunar.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur nýtt leitarvélar, gervigreind og önnur verkfæri á siðferðilega ábyrgan hátt til upplýsingaöflunar
- 1.1: Nemandi getur valið nákvæm leitarorð sem skila markvissri niðurstöðu
- 1.2: Nemandi getur breytt leitarorðum ef fyrstu niðurstöður henta ekki
- 1.3: Nemandi getur skoðað leitarniðurstöður gagnrýnið og valið þá sem henta best
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemendur lesa sjálfstætt og geta lesið fræðitexta á íslensku og einföldum ensku
- Tækni: Nemendur geta leitað sjálfstætt á netinu og þekkja grunnatriði leitarvéla
- Aðrar forsendur: Nemendur geta unnið sjálfstætt eða í pörum á tölvum
Lýsing á kennslustund
Nemendur fá rannsóknarverkefni þar sem þeir þurfa að finna nákvæmar upplýsingar. Kennari fer yfir aðferðir til að velja betri leitarorð: nota nákvæm orð, forðast of almennar leitir, breyta leitarorðum ef niðurstöður henta ekki. Nemendur prófa mismunandi leitarorð fyrir sama efni og bera saman niðurstöður. Þeir læra líka að skoða fleiri en fyrstu niðurstöðuna og að stundum er betra að leita aftur með öðrum orðum.
1. Kennari kynnir markmiðið: «Í dag lærum við að leita betur — ekki bara leita, heldur leita rétt.» (3 mín).
2. Kennari sýnir dæmi á skjávarpa: Leitar að «veður» — mjög almennar niðurstöður. Leitar svo að «veðurspá Akureyri í dag» — mun betri niðurstöður. Ræðir hvers vegna (7 mín).
3. Kennari fer yfir 3 ráð um betri leit: a) Notaðu 2-4 nákvæm orð, b) Ef niðurstöður henta ekki — breyttu orðunum, c) Skoðaðu fleiri en fyrstu niðurstöðuna (5 mín).
4. Nemendur fá rannsóknarspurningar í pörum (t.d. «Hvenær var Alþingi stofnað?», «Hversu djúp er Þingvallavatn?», «Hvað borða laxar?»). Þeir þurfa að skrifa: a) fyrstu leitarorð, b) niðurstöður, c) endurbættur leit ef þarf, d) svarið (20 mín).
5. Kennari staldrar við og biður nemendur deila reynslu: «Þurfti einhver að breyta leitarorðum sínum? Hvers vegna?» (5 mín).
6. Nemendur fá nýtt verkefni: Leita að sama efni á Google og DuckDuckGo og bera saman niðurstöður. Skrifa hvort leitarvélarnar gáfu sömu eða ólíkar niðurstöður (15 mín).
7. Hópaumræða: Hvers vegna geta leitarvélar gefið ólíkar niðurstöður? Kennari útskýrir í stuttu máli hvernig leitarvélar raða niðurstöðum (10 mín).
8. Nemendur vinna lokaverkefni: Fá eina flókna rannsóknarspurningu og þurfa að nota allt sem þeir lærðu til að finna svarið (10 mín).
9. Samantekt: Nemendur skrifa 3 ráð um «góða leit» á miða og deila (5 mín).
Verkfæri og hugbúnaður
Algengasta leitarvélin sem nemendur nota og gott dæmi um hvernig leitarvélar birta niðurstöður
Til samanburðar við Google og til að sýna að ólíkar leitarvélar geta gefið ólíkar niðurstöður
Nemendur þurfa eigin tæki til að æfa leit sjálfstætt
Kennsluaðferðir
Nemendur vinna að raunhæfum rannsóknarspurningum sem krefjast markvissrar leitar
Rannsóknargrundvöllur: Rannsóknarmiðað nám eykur áhugahvöt og hjálpar nemendum að þróa leitaraðferðir í raunverulegu samhengi
Nemendur bera saman niðurstöður ólíkra leitarorða og leitarvéla til að sjá áhrif vals
Rannsóknargrundvöllur: Samanburður á niðurstöðum dýpkar skilning á hvernig leitarvélar virka og hvernig orðaval skiptir máli
Matsaðferðir
- Mat á verkefnablaði: voru leitarorð viðeigandi? Breyttu nemendur orðum þegar þurfti?
- Samanburður á Google og DuckDuckGo — gátu nemendur greint mun?
- Geta nemendur útskýrt aðferðir sínar munnlega?
Aðlögun
Nemendur sem eru lengra komnir fá erfiðari rannsóknarspurningar sem krefjast þess að sameina upplýsingar frá mörgum niðurstöðum
Nemendur sem þurfa stuðning fá einfaldari spurningar og leitarorðatillögur til að byrja á
Þverfaglegar tengingar
- Íslenska — lestur fræðitexta og ritun svara
- Samfélagsfræði — rannsóknarspurningar um íslenskt samfélag og sögu
- Náttúrufræði — rannsóknarspurningar um náttúru og umhverfi