Er myndin breytt?
Tilgangur
Að nemendur skilji að myndir á netinu geta verið breyttar eða villandi og læri að skoða myndir með gagnrýnum augum. Þetta er mikilvægur þáttur í miðlalæsi og tengist upplýsingaleit.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur leitað að og valið viðeigandi upplýsingar og stafrænt efni
- 3.1: Nemandi skilur að myndir á netinu geta verið breyttar
- 3.2: Nemandi getur nefnt a.m.k. tvær ástæður fyrir því að fólk breyti myndum
- 3.3: Nemandi getur skoðað mynd og bent á vísbendingar um að hún gæti verið breytt
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemendur lesa sjálfstætt
- Tækni: Nemendur geta notað leitarvélar og leitað að myndum á netinu
- Aðrar forsendur: Nemendur skilja muninn á sönnu og skálduðu og geta tekið þátt í gagnrýnni umræðu
Lýsing á kennslustund
Kennari sýnir nemendum dæmi um myndir sem hafa verið breyttar á tölvu — sumar augljóslega og sumar lúmskara. Nemendur ræða hvernig myndir geta verið villandi og hvers vegna fólk breytir myndum. Þeir læra einfaldar aðferðir til að greina breyttar myndir: lítur eitthvað furðulegt út? Er skugginn á réttan stað? Virðast hlutföll rétt? Kennari tengir þetta við upplýsingaleit: þegar við finnum mynd á netinu þurfum við að hugsa um hvort hún sé raunveruleg.
1. Kennari sýnir mynd af stórum ketti við hlið manns — augljóslega breytt mynd. Spyr: „Er þetta alvöru mynd?“ Nemendur svara og kennari spyr: „Hvernig vitið þið það?“ (5 mín).
2. Kennari sýnir 5-6 myndir — sumar raunverulegar, sumar breyttar. Fyrir hverja mynd spyrja nemendur sig: „Lítur eitthvað furðulegt út? Eru hlutföllin rétt? Eru skuggarnir á réttu stöðunum?“ (10 mín).
3. Kennari útskýrir hvers vegna fólk breytir myndum: til gamans, til að selja vöru, til að blekkja, á samfélagsmiðlum. Nemendur gefa dæmi sem þeir hafa séð (5 mín).
4. Nemendur fá í pörum blað með 6 myndum og þurfa að flokka þær: „Líklega raunveruleg“ eða „Líklega breytt“ og skrifa ástæðu (10 mín).
5. Pörin bera saman niðurstöður sínar og ræða ef þau eru ósammála (5 mín).
6. Kennari tengir við upplýsingaleit: „Þegar þið leitið á netinu og finnið mynd — munið að athuga. Myndir segja ekki alltaf sannleikann!“ (5 mín).
Verkfæri og hugbúnaður
Til að sýna myndir sem bekkurinn getur rætt saman
Til að leita að myndum og sýna hvernig breyttar myndir birtast meðal leitarniðurstaðna
Kennsluaðferðir
Nemendur skoða myndir markvisst og leita að vísbendingum um breytingar eða villandi efni
Rannsóknargrundvöllur: Sjónræn gagnrýni er ört vaxandi þáttur í miðlalæsi og mikilvæg færni á stafrænum tíma
Nemendur ræða saman og rökstyðja skoðun sína á myndum
Rannsóknargrundvöllur: Umræðumiðað nám eflir gagnrýna hugsun og hjálpar nemendum að sjá mál frá mörgum sjónarhornum
Matsaðferðir
- Mat á flokkunarverkefni — gátu nemendur greint á milli raunverulegra og breyttra mynda?
- Munnleg rök nemenda — geta þeir útskýrt hvers vegna mynd lítur breytt út?
- Athugun á getu nemenda til að tengja myndgagnrýni við almennt upplýsingalæsi
Aðlögun
Nemendur sem eru lengra komnir leita sjálfir að dæmum um breyttar myndir á netinu og kynna þær fyrir bekknum
Nemendur sem þurfa stuðning fá augljósari dæmi og vinna með kennara sem hjálpar þeim að sjá vísbendingar
Þverfaglegar tengingar
- Listir — sjónræn greining og skilningur á myndrænu efni
- Samfélagsfræði — umræða um auglýsingar, samfélagsmiðla og áhrif mynda
- Íslenska — munnleg röksemdafærsla og orðaforði