Góðar og slæmar upplýsingar
Tilgangur
Að nemendur byrji að skilja að sumar upplýsingar eru áreiðanlegri en aðrar og að mikilvægt sé að hugsa um hvaðan upplýsingar koma. Þetta er grunnur að gagnrýnni hugsun í upplýsingaleit.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur leitað að og valið viðeigandi upplýsingar og stafrænt efni
- 3.1: Nemandi skilur að sumar upplýsingar eru áreiðanlegri en aðrar
- 3.2: Nemandi getur spurt: „Hver sagði þetta?“ og „Hvernig veit ég að þetta sé satt?“
- 3.3: Nemandi getur borið saman tvær upplýsingar og valið þá sem virðist áreiðanlegri
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemendur geta lesið stuttar setningar og einfalda texta
- Tækni: Nemendur geta leitað á netinu og þekkja mismunandi upplýsingagerðir
- Aðrar forsendur: Nemendur geta tekið þátt í umræðum og útskýrt eigin skoðanir
Lýsing á kennslustund
Kennari sýnir nemendum dæmi um áreiðanlegar og óáreiðanlegar upplýsingar og ræðir hvers vegna sumar eru betri en aðrar. Nemendur læra einfaldar reglur: Hver sagði þetta? Kemur þetta frá einhverjum sem veit mikið? Geta fleiri sagt okkur það sama? Nemendur æfa sig í að leggja mat á einfaldar fullyrðingar.
1. Kennari les tvær setningar: a) „Dýralæknir segir að hundar þurfi hreyfingu á hverjum degi“ og b) „Vinur minn segir að hundar þurfi að borða súkkulaði á hverjum degi.“ Spyr: „Hvora setninguna treystið þið meira?“ (5 mín).
2. Nemendur ræða: Hvers vegna treystum við dýralækninum meira? Hvernig vitum við hvort einhver veit mikið um efnið? (5 mín).
3. Kennari kynnir þrjár spurningar sem nemendur geta spurt sig: 1) Hver sagði þetta? 2) Veit sá aðili mikið um þetta? 3) Segja fleiri það sama? Setja á vegg sem plakatspjald (5 mín).
4. Nemendur fá 6 pör af fullyrðingum. Í hverju pari er ein áreiðanlegri. Nemendur velja betri fullyrðinguna og útskýra hvers vegna í pörum (10 mín).
5. Kennari sýnir dæmi á skjávarpa: Leitar á netinu og finnur tvo texta um sama efni — einn frá þekktri vefsíðu og annan frá óþekktum bloggskrifara. Nemendur ræða hvorn þeir myndu treysta (8 mín).
6. Samantekt: Kennari spyr hvort nemendur muni spurningarnar þrjár og æfir þær aftur. Leggur áherslu á: „Það er alltaf gott að spyrja og athuga!“ (7 mín).
Verkfæri og hugbúnaður
Til að nemendur geti lesið og borið saman fullyrðingar á áþreifanlegan hátt
Til að prófa að athuga fullyrðingar á netinu
Kennsluaðferðir
Nemendur læra að spyrja spurninga eins og „Hver sagði þetta?“ og „Hvernig veit ég?“ til að meta upplýsingar
Rannsóknargrundvöllur: Kerfisbundin spurningagerð er grunnurinn að gagnrýnni hugsun og upplýsingalæsi
Kennari notar áþreifanleg dæmi sem nemendur geta tengt við daglegt líf
Rannsóknargrundvöllur: Dæmi úr raunveruleikanum gera óhlutbundin hugtök skiljanlegri fyrir ung börn
Matsaðferðir
- Geta nemendur valið rétt í pörunarverkefni — valin áreiðanlegri fullyrðing?
- Munnleg svör — geta nemendur útskýrt hvers vegna ein heimild er betri en önnur?
- Geta nemendur endurtekið og notað spurningarnar þrjár?
Aðlögun
Nemendur sem eru lengra komnir fá opna fullyrðingu og þurfa sjálfir að leita á netinu til að athuga hvort hún sé sönn
Nemendur sem þurfa stuðning fá færri pör og vinna með kennara sem hjálpar þeim að orða rök sín
Þverfaglegar tengingar
- Íslenska — lesskilningur og munnleg röksemdafærsla
- Samfélagsfræði — traust á upplýsingum í samfélaginu
- Náttúrufræði — dæmi úr náttúrufræði sem nemendur geta athugað