Mismunandi upplýsingar

Tilgangur

Að nemendur skilji að upplýsingar koma í mismunandi gerðum — fréttir, sögur, myndbönd, vefsíður — og læri að þekkja muninn á þessum gerðum og hvernig þær eru notaðar.

Hæfniviðmið og námsmarkmið

Hæfniviðmið

Nemandi getur leitað að og valið viðeigandi upplýsingar og stafrænt efni

Námsmarkmið:

2.1: Nemandi getur nefnt a.m.k. þrjár mismunandi gerðir upplýsinga (fréttir, sögur, myndbönd, bækur)
2.2: Nemandi getur greint á milli frétta og ævintýra um sama efni
2.3: Nemandi getur valið viðeigandi upplýsingagerð eftir tilgangi

Getustig og forsendur nemenda

Lestur: Nemendur geta lesið einfalda texta og stuttar fréttir
Tækni: Nemendur geta leitað á netinu með aðstoð og þekkja leitarorð
Aðrar forsendur: Nemendur skilja muninn á staðreyndum og skáldskap

Lýsing á kennslustund

Kennari sýnir nemendum mismunandi gerðir upplýsinga um sama efni: frétt, ævintýri, mynd af netinu og stuttan texta úr fræðibók. Nemendur bera þessar upplýsingagerðir saman og ræða hvað er ólíkt og hvaða gerð hentar best ef við viljum læra eitthvað. Nemendur læra að fréttir og fræðibækur eru oftast bestar ef við viljum staðreyndir.

Verkefnalýsing:

1. Kennari sýnir fjórar mismunandi „upplýsingar“ um sama efni, t.d. ketti: a) frétt um kött sem bjargaði, b) ævintýri um talandi kött, c) Wikipedia-grein um ketti, d) YouTube-myndband um ketti (5 mín).
2. Kennari spyr: „Hvað er sameiginlegt með þessu öllu? Hvað er ólíkt?“ Nemendur ræða (5 mín).
3. Kennari kynnir hugtök: „Fréttir“, „Sögur/ævintýri“, „Uppsláttarverk/fræðibækur“, „Myndbönd“. Setja spjöld á töflu með hverju nafni (3 mín).
4. Nemendur fá í pörum 8-10 dæmi (stuttar setningar eða myndir) og þurfa að flokka þau undir rétt nafn: Frétt, Saga, Fræðiefni, eða Myndband (10 mín).
5. Kennari spyr: „Ef þú þyrftir að læra um hvali fyrir skólaverkefni — hvaða gerð myndir þú nota og hvers vegna?“ Nemendur ræða í hópum (7 mín).
6. Hóparnir kynna svör sín og kennari dregur saman: Fræðibækur og fréttir henta oft best til að fá staðreyndir, en myndbönd geta líka hjálpað (5 mín).
7. Nemendur teikna sína eigin „upplýsingagerð“ — þeir velja gerð og búa til dæmi (t.d. „frétt“ um eitthvað í bekknum) (5 mín).

Verkfæri og hugbúnaður

Prentaðar fréttir og sögur — námsefni

Til að nemendur geti borið saman mismunandi textagerðir á áþreifanlegan hátt

Skjávarpi til að sýna vefsíður og myndbönd — tæknibúnaður

Til að sýna stafrænar upplýsingagerðir eins og vefsíður og YouTube

Kennsluaðferðir

Flokkun og samanburður

Nemendur flokka og bera saman ólíkar gerðir upplýsinga til að sjá mun og eiginleika hverrar gerðar

Rannsóknargrundvöllur: Flokkun er grundvallarfærni í upplýsingalæsi og hjálpar nemendum að skipuleggja þekkingu sína

Umræðuhópar

Nemendur ræða í litlum hópum um hvað er ólíkt og líkt milli upplýsingagerða

Rannsóknargrundvöllur: Umræður í litlum hópum gefa öllum nemendum tækifæri til að tjá sig og hlusta á sjónarmið annarra

Matsaðferðir

Mat á flokkun nemenda — greindu þeir rétt á milli gerða?
Munnleg svör í hópumræðum — geta nemendur útskýrt mun á gerðum?
Athugun á getu nemenda til að velja rétta gerð eftir tilgangi

Aðlögun

Aukin áskorun

Nemendur sem eru lengra komnir fá að finna dæmi um mismunandi upplýsingagerðir sjálfir á netinu og flokka þær

Stuðningur

Nemendur sem þurfa stuðning fá myndir í stað texta og vinna í litlum hóp með kennara

Þverfaglegar tengingar

Íslenska — bókmenntagerðir og textaskilningur
Samfélagsfræði — fréttir og upplýsingamiðlun í samfélaginu