Gagnasöfnun og úrvinnsla
Tilgangur
Nemendur safna gögnum úr heimildum á skólasafninu, skipuleggja þau og setja niðurstöður fram á skýran og aðgengilegan hátt. Þeir þróa hæfni í að vinna úr upplýsingum og miðla þeim á skipulegan hátt.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur nýtt skólasafn til þekkingaröflunar í stýrðu námi og á eigin forsendum til gagns og ánægju
- 2.1: Nemandi getur safnað gögnum úr heimildum á skólasafninu á skipulegan hátt
- 2.2: Nemandi getur flokkað og skipulagt upplýsingar sem hann hefur safnað
- 2.3: Nemandi getur sett niðurstöður fram á veggspjaldi eða í rafrænu formi þar sem gögnin eru skýrt framssett
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemendur þurfa að geta lesið fræðitexta og dregið út lykilupplýsingar. Þeir þurfa að geta skrifað stuttar málsgreinar og fyrirsagnir.
- Tækni: Nemendur þurfa að geta unnið með töflur og lista. Ef rafræn framsetning er valin þurfa þeir grunnkunnáttu í kynnningarforriti eða ritvinnslu.
- Aðrar forsendur: Nemendur þurfa reynslu af upplýsingaleit á safninu og grunnfærni í hópvinnu.
Lýsing á kennslustund
Kennslustundin tengir saman safnanotkun, gagnasöfnun og framsetningu. Nemendur vinna í litlum hópum að verkefni þar sem þeir safna upplýsingum um tiltekið viðfangsefni úr bókum á safninu, skipuleggja gögnin og setja þau fram á veggspjaldi eða í rafrænu formi. Áhersla er á ferlið frá gagnasöfnun til framsetningar. Nemendur læra að greina á milli mikilvægra og óþarfa upplýsinga, skipuleggja efni í flokka og miðla niðurstöðum sínum á áhugaverðan hátt.
1. Kynning á verkefni (10 mín): Kennari kynnir verkefnið — hópar fá viðfangsefni (t.d. „Dýralíf í sjó við Ísland”, „Sögufrægir staðir á Íslandi”, „Uppfinningar sem breyttu heiminum”). Farið er yfir ferli gagnasöfnunar: finna heimildir, lesa og skrá, flokka upplýsingar, setja fram.
2. Hópaskipting og hlutverkaskipting (5 mín): Nemendur skiptast í hópa (3-4 í hverjum) og fá hlutverk úthlutað: leitandi (finnur bækur), skrásetjari (skráir upplýsingar), hönnuður (skipuleggur framsetningu), kynningaraðili (kynnir fyrir bekknum).
3. Gagnasöfnun á safninu (25 mín): Hópar fara á safnið og leita að heimildum um sitt viðfangsefni. Leitandinn finnur bækur, skrásetjarinn skráir lykilupplýsingar á gagnasöfnunarblöð. Markmiðið er að safna upplýsingum úr a.m.k. 2-3 heimildum. Kennari og bókavörður aðstoða hópa eftir þörfum.
4. Úrvinnsla og framsetning (25 mín): Hópar fara aftur í stofu og vinna úr gögnunum. Þeir flokka upplýsingar, velja mikilvægustu atriðin og setja þau fram á veggspjaldi eða í rafrænu formi. Hönnuðurinn leiðir framsetninguna en allir taka þátt.
5. Kynningar (12 mín): Hópar kynna niðurstöður sínar stuttlega (2-3 mín hver hópur). Aðrir nemendur spyrja spurninga.
6. Samantekt (3 mín): Kennari dregur saman helstu lærdóma um gagnasöfnun og skipulega framsetningu.
Verkfæri og hugbúnaður
Bækur og tímarit safnsins eru meginheimildir nemenda í gagnasöfnuninni.
Skipulögð blöð hjálpa nemendum að skrá gögn á samræmdan hátt sem auðveldar síðari úrvinnslu.
Skapandi efni gerir nemendum kleift að setja niðurstöður sínar fram á sjónrænan og aðlaðandi hátt.
Nemendur sem vilja geta sett niðurstöður fram á stafrænan hátt með kynningarforriti.
Kennsluaðferðir
Nemendur vinna í hópum þar sem hver fær ákveðið hlutverk (leitandi, skrásetjari, hönnuður, kynningaraðili). Þetta tryggir virka þátttöku allra og kennir samstarfshæfni.
Rannsóknargrundvöllur: Skipulögð hópvinna með skýrum hlutverkum eykur þátttöku allra og dregur úr félagslegri slöku (e. social loafing) (Slavin, 1995). Hlutverkaskipting eflir ábyrgðartilfinningu hvers einstaklings.
Nemendur setja niðurstöður sínar fram með sjónrænum hætti — töflum, myndum, fyrirsögnum og stuttum texta. Þetta þjálfar nemendur í miðlunarlæsi og skapandi framsetningu.
Rannsóknargrundvöllur: Sjónræn framsetning (e. visual literacy) eflir bæði skilning og minni (Mayer, 2009). Þegar nemendur umbreyta upplýsingum úr texta yfir í sjónrænt form dýpka þeir skilning sinn á efninu.
Matsaðferðir
- Gagnasöfnunarblöðin eru metin — hversu vel hópar skráðu upplýsingar og tilgreindu heimildir
- Veggspjaldið/framsetningin er metin út frá innihaldi, skipulagi og sjónrænni framsetningu
- Hópmat — kennari metur samvinnu hópsins og þátttöku allra meðlima
Aðlögun
Hópar sem klára fljótt fá aukaverkefni þar sem þeir bera saman heimildir sínar og meta hvort þær samræmast. Þeir geta einnig búið til stafræna kynningu með flóknari gögnum og grafískri framsetningu (línurit, súlurit).
Hópar sem þurfa stuðning fá einfaldara viðfangsefni og færri heimildir til að vinna úr. Gagnasöfnunarblöðin eru einfölduð með leiðandi spurningum. Kennari eða bókavörður vinnur náið með hópnum.
Þverfaglegar tengingar
- Íslenska — ritun stuttra texta og fyrirsagna eflir málnotkun og stafsetningu
- Stærðfræði — ef nemendur nota talnagögn tengist verkefnið tölfræði og grafískri framsetningu
- Náttúrufræði / samfélagsfræði — viðfangsefnin tengjast öðrum námsgreinum og dýpka skilning þar