Upplýsingaleit á safninu
Tilgangur
Nemendur læra að nota skólasafnið sem upplýsingaveitu fyrir tiltekið verkefni. Þeir æfa sig í að leita að upplýsingum í bókum og uppsláttarritum, skrá heimildir og nota þær í stuttum fræðslutexta.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur nýtt skólasafn til þekkingaröflunar í stýrðu námi og á eigin forsendum til gagns og ánægju
- 2.1: Nemandi getur leitað að upplýsingum í bókum á safninu með notkun efnisyfirlits og efnisorðaskrár
- 2.2: Nemandi getur skráð niður helstu upplýsingar úr heimildum og tilgreint hvaðan þær koma
- 2.3: Nemandi getur sett saman stuttan fræðslutexta úr upplýsingum sem hann fann á safninu
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemendur þurfa að geta lesið fræðitexta á aldursviðeigandi stigi og dregið út lykilupplýsingar. Þeir þurfa að geta skrifað stuttar málsgreinar.
- Tækni: Engin sérstök tæknikunnátta er nauðsynleg en nemendur þurfa að kunna að nota efnisyfirlit og efnisorðaskrá í bókum.
- Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að hafa lokið kennslustund 1 um flokkunarkerfi safnsins svo þeir geti fundið efni á sjálfstæðan hátt.
Lýsing á kennslustund
Kennslustundin tengir saman safnanotkun og upplýsingaleit í raunverulegu samhengi. Nemendur fá verkefni þar sem þeir þurfa að finna upplýsingar um tiltekið viðfangsefni (t.d. dýr, lönd eða tímabil í sögu) með því að nota efni skólasafnsins. Þeir læra að nota efnisyfirlit og efnisorðaskrá til að finna rétt efni í bókum, skrá niður mikilvægar upplýsingar og setja þær fram á skipulegan hátt. Stundin tengist fyrri kennslustundum um flokkunarkerfi safnsins og byggir ofan á þá þekkingu.
1. Kynning á verkefni (10 mín): Kennari kynnir verkefnið — hver nemandi (eða par) velur eitt viðfangsefni af lista (t.d. norðurljós, lundi, Snorri Sturluson, eldgos á Íslandi). Farið er yfir skrefin í upplýsingaleit: finna efni, lesa, skrá og setja saman.
2. Sýnikennsla (10 mín): Kennari sýnir hvernig á að nota efnisyfirlit og efnisorðaskrá í fræðibók til að finna upplýsingar um tiltekið efni. Hann sýnir einnig hvernig á að fylla út glósublað: heimildarupplýsingar (titill, höfundur, blaðsíða) og lykilupplýsingar.
3. Upplýsingaleit á safninu (30 mín): Nemendur fara á safnið og leita að bókum um sitt viðfangsefni. Þeir nota flokkunarkerfið til að finna bækur, nota efnisyfirlit til að finna rétta kafla og skrá upplýsingar á glósublað. Markmiðið er að finna upplýsingar úr a.m.k. tveimur heimildum. Kennari og bókavörður aðstoða.
4. Úrvinnsla og framssetning (20 mín): Nemendur setja saman stuttan fræðslutexta (5-8 setningar) á veggspjald eða A3 blað út frá upplýsingum sem þeir fundu. Þeir skrifa einnig heimildaskrá neðst á blaðið.
5. Kynning og samantekt (10 mín): Nokkrir nemendur kynna veggspjöld sín. Kennari dregur saman og hrósar nemendum fyrir sjálfstæða vinnu á safninu.
Verkfæri og hugbúnaður
Fræðibækur og uppsláttarrit safnsins eru meginheimildir nemenda í upplýsingaleitinni.
Skipulögð glósublöð hjálpa nemendum að skrá upplýsingar á markvissan hátt og tengja þær við heimildir.
Nemendur setja niðurstöður sínar fram á veggspjaldi sem gefur tækifæri til sjónrænnar framsetningar.
Kennsluaðferðir
Nemendur vinna að raunverulegu upplýsingaleitarverkefni þar sem þeir nota safnið sem meginheimild. Verkefnið gefur tilgang og samhengi sem eykur áhugahvöt og þýðingu námsins.
Rannsóknargrundvöllur: Verkefnamiðað nám (e. project-based learning) eykur dýpt skilnings og tengingu við raunveruleikann (Thomas, 2000). Nemendur sem vinna að merkingarbærum verkefnum sýna meiri áhuga og betri varðveislu þekkingar.
Kennari skiptir upplýsingaleitarferlinu í skýr skref sem nemendur fylgja: (1) velja efni, (2) finna bækur, (3) nota efnisyfirlit, (4) lesa og skrá, (5) setja saman. Stuðningurinn minnkar eftir því sem nemendur ná tökum á ferlinu.
Rannsóknargrundvöllur: Smáskrefakennsla (Vygotsky, 1978) veitir stuðning innan nálægðarþroskasvæðis nemanda og gerir honum kleift að ná lengra en hann myndi á eigin spýtur.
Matsaðferðir
- Glósublöð eru metin — hvort nemendur skráðu upplýsingar á skipulegan hátt og tilgreindu heimildir
- Fræðslutextinn/veggspjaldið er metið út frá innihaldi, skipulagi og heimildanotkun
- Kennari metur sjálfstæði nemenda í upplýsingaleitinni á safninu — hversu vel þeir notuðu flokkunarkerfið og efnisyfirlit
Aðlögun
Nemendur sem eru langt komnir finna upplýsingar úr þremur eða fleiri heimildum, bera saman og meta hversu vel heimildir samræmast. Þeir geta einnig leitað á netinu og borið saman upplýsingar þaðan við upplýsingar úr bókum safnsins.
Nemendur sem þurfa stuðning fá einfaldara viðfangsefni og vinna með kennara eða bókaverði. Glósublöðin eru fyrirgefin með leiðandi spurningum (t.d. „Hvar býr dýrið? Hvað borðar það?”). Bækur eru valdar fyrirfram og merktar með bókamerkjum.
Þverfaglegar tengingar
- Íslenska — ritun fræðslutexta eflir málnotkun, setningagerð og stafsetningu
- Náttúrufræði — mörg viðfangsefnanna tengjast náttúru Íslands og vísindum
- Saga — viðfangsefni um söguleg málefni tengja safnanotkun við sögunám