Lestur til ánægju og fræðslu
Tilgangur
Nemendur læra að velja bækur af safninu bæði til ánægju og fræðslu. Þeir þróa lestraráhuga sinn, æfa sig í að meta hvort bók henti þeirra áhugasviði og getu, og halda utan um lestur sinn með lesturardagbók.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur nýtt skólasafn til þekkingaröflunar í stýrðu námi og á eigin forsendum til gagns og ánægju
- 2.1: Nemandi getur valið bók af safninu sem hentar áhugasviði hans og lestrargetu
- 2.2: Nemandi getur skráð lesturardagbók þar sem hann lýsir bókvali og lestrarsreynslu
- 2.3: Nemandi getur greint mun á lestri til ánægju og lestri til fræðslu
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemendur þurfa að vera sjálfstæðir lesendur sem geta lesið aldursviðeigandi texta. Þeir þurfa að geta skrifað stuttar málsgreinar um lestrarsreynslu sína.
- Tækni: Engin sérstök tæknikunnátta er nauðsynleg. Nemendur sem vilja mega nota spjaldtölvu til að leita í vefbókasafni.
- Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að hafa grunnþekkingu á skipulagi safnsins (sjá kennslustund 1). Gott er ef þeir hafa hugsað um hvaða bækur þeir hafa gaman af.
Lýsing á kennslustund
Kennslustundin snýst um tengsl lestrar og ánægju og hvernig skólasafnið getur orðið uppspretta bæði skemmtunar og þekkingar. Nemendur fá tækifæri til að kanna safnið, velja bækur og skrá val sitt í lesturardagbók. Stundin hefst á umræðu um lesturvenjur nemenda og hvað þeir hafa gaman af að lesa. Síðan vinna nemendur sjálfstætt að bókvali og byrja að lesa. Að lokinni lestri skrifa nemendur stutta bókfærslu í lesturardagbók sína þar sem þeir lýsa bókinni, útskýra hvers vegna þeir völdu hana og hvort þeir vilji lesa meira.
1. Umræða um lestur (10 mín): Kennari opnar umræðu um lestrasvenjur nemenda. Hvað lesið þið? Hvenær lesið þið? Hvað er munurinn á að lesa til ánægju og lesa til fræðslu? Nemendur deila skoðunum sínum.
2. Kynning á lesturardagbók (10 mín): Kennari kynnir lesturardagbókina og sýnir dæmi um færslu. Hver færsla inniheldur: titil bókar, höfund, dagsetningu, af hverju bókin var valin, stutt samantekt á þeim hluta sem var lesinn og persónuleg viðbrögð.
3. Bókval á safninu (15 mín): Nemendur fara um safnið og velja bók. Kennari og bókavörður aðstoða nemendur sem þurfa leiðsögn. Bókalisti með tillögum er til staðar fyrir þá sem vilja hugmyndir. Nemendur mega velja skáldverk eða fræðibók.
4. Lesstund (25 mín): Nemendur lesa valda bók í rólegu umhverfi á safninu. Kennari les líka til að vera fyrirmynd. Þetta er kyrr og einbeitt tími.
5. Skráning í lesturardagbók (15 mín): Nemendur skrifa fyrstu færslu sína í lesturardagbókina. Kennari gengur á milli og veitir stuðning við skrif.
6. Deiling (5 mín): 2-3 nemendur deila af fúsum vilja hvaða bók þeir völdu og hvers vegna. Stuttar klappir.
Verkfæri og hugbúnaður
Safnið er meginverkfæri stundarinnar þar sem nemendur velja bækur og lesa á staðnum.
Lesturardagbókin hjálpar nemendum að ígrunda lestur sinn, halda utan um bókaval og þróa lestrarsreynslu sína yfir tíma.
Listinn gefur nemendum hugmyndir um bókval og hjálpar þeim sem eiga erfitt með að velja.
Kennsluaðferðir
Nemendur fá rými til að velja og lesa bækur af safninu á eigin forsendum. Kennari leiðbeinir um bókval en nemendur taka ákvörðunina sjálfir. Þetta eflir innri áhugahvöt og ábyrgð á eigin námi.
Rannsóknargrundvöllur: Rannsóknir Krashen (2004) sýna að frjáls vallestur (e. free voluntary reading) er ein áhrifaríkasta leiðin til að efla lesskilning, orðaforða og almennan lestrarsáhuga. Nemendur sem velja sjálfir lesefni verða líklegri til að þróa varanlegar lestrasvenjur.
Nemendur skrifa í lesturardagbók eftir lestur þar sem þeir ígrunda hvað þeim fannst um bókina og af hverju. Þetta tengir lestur við gagnrýna hugsun.
Rannsóknargrundvöllur: Skrifleg ígrundun (e. reflective writing) eykur dýpt náms og tengir nýja þekkingu við fyrri reynslu (Moon, 2006). Lesturardagbók er viðurkennt tæki til að efla lesturarskilning og sjálfsþekkingu.
Matsaðferðir
- Lesturardagbókin er metin reglulega — kennari les færslur og gefur skriflega endurgjöf um bókval og ígrundun
- Þátttaka í umræðum er metin — kennari skráir hverjir taka þátt og hversu vel þeir geta orðað lestrarsreynslu sína
- Sjálfsmat nemenda — nemendur meta sjálfir hversu vel þeim tókst að velja bók og einbeita sér að lestri
Aðlögun
Nemendur sem eru langt komnir skrifa ítarlegri lesturardagbók þar sem þeir bera saman tvær bækur, greina stíl höfundar eða skrifa stutta bókagagnrýni. Þeir geta einnig búið til lestrartillögur fyrir bekkjarfélaga.
Nemendur sem þurfa stuðning fá aðstoð við bókval frá bókaverði. Lesturardagbókin er einfölduð með fyrirgefnu formi sem nemandinn fyllir út (t.d. „Bókin heitir ___, mér fannst ___”). Hljóðbækur eru í boði fyrir nemendur með lestrarerfiðleika.
Þverfaglegar tengingar
- Íslenska — lestur bókmennta á íslensku eflir málskilning, orðaforða og tjáningarhæfni
- Lífsleikni — nemendur þróa sjálfsvitund og áhugasvið með ígrundun á eigin lestrarsreynslu
- Listir — tengsl bókmennta við myndlist og sköpun, t.d. bókakápur og myndskreytingar