Flokkunarkerfi skólasafnsins
Tilgangur
Nemendur læra að þekkja og nota flokkunarkerfi skólasafnsins til að finna bækur og efni á skipulegan hátt. Þeir öðlast sjálfstæði í því að leita uppi efni eftir flokkum, höfundum og efnisheitum og skilja hvernig safnið er skipulagt til þess að auðvelda þekkingaröflun.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur nýtt skólasafn til þekkingaröflunar í stýrðu námi og á eigin forsendum til gagns og ánægju
- 2.1: Nemandi þekkir helstu flokka skólasafnsins og getur lýst hvernig safnið er skipulagt
- 2.2: Nemandi getur fundið bækur og efni á safninu á sjálfstæðan hátt með notkun flokkunarkerfisins
- 2.3: Nemandi getur skráð staðsetningu efnis á safninu og útskýrt hvernig hann fann það
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemendur þurfa að geta lesið stuttar leiðbeiningar og efnisheiti á íslensku. Gert er ráð fyrir að nemendur séu sjálfstæðir lesendur sem geta lesið bókartitla og flokkaheiti á hillum safnsins.
- Tækni: Engin sérstök tæknikunnátta er nauðsynleg. Nemendur þurfa einungis að geta farið um safnið og notað einföld tákn og merki á hillunum.
- Aðrar forsendur: Gagnlegt er að nemendur hafi heimsótt skólasafnið áður og þekki helstu reglur um hegðun á safninu. Samstarf við bókavörð safnsins er mikilvægt.
Lýsing á kennslustund
Kennslustundin hefst á stuttri kynningu þar sem kennari og bókavörður safnsins fara yfir helstu flokka safnsins, bæði skáldverk og fræðibækur. Nemendur fá kynningu á Dewey-flokkunarkerfinu og hvernig það er nýtt á safninu. Þar á eftir vinna nemendur í litlum hópum að leitarverkefni þar sem þeir fá lista yfir bækur sem þeir þurfa að finna í safninu með hjálp flokkunarkerfisins. Nemendur skrá niður hvar þeir fundu bækurnar og í hvaða flokki þær eru. Að lokinni leit kynna hóparnir niðurstöður sínar og bera saman reynslu sína. Kennslustundin lýkur á umræðu um hvernig flokkunarkerfið hjálpar okkur að finna upplýsingar á skjótan og skipulegan hátt.
1. Kynning (15 mín): Kennari og bókavörður kynna flokkunarkerfi safnsins. Farið er yfir helstu flokka — skáldverk raðað eftir höfundanafni og fræðibækur eftir Dewey-flokkun. Nemendur fá útprentað yfirlit yfir Dewey-flokkana.
2. Sýnikennsla (10 mín): Kennari sýnir hvernig á að finna bók á safninu — fyrst velja flokk, finna réttu hilluna og loks finna bókina sjálfa. Einn nemandi reynir undir leiðsögn.
3. Leitarverkefni í hópum (35 mín): Nemendur skiptast í hópa (3-4 í hverjum). Hver hópur fær verkefnablað með 5-6 bókum sem finna þarf á safninu. Bækurnar eru úr mismunandi flokkum. Nemendur skrá niður: (a) titil bókar, (b) höfund, (c) flokkanúmer, (d) hvar á safninu þeir fundu hana. Kennarinn og bókavörður ganga á milli og aðstoða.
4. Kynning og umræða (15 mín): Hópar kynna hvernig þeim gekk. Rætt er um hvað var auðvelt og hvað var erfitt. Nemendur deila ráðum um hvernig best er að nota flokkunarkerfið.
5. Samantekt (5 mín): Kennari dregur saman helstu atriði og nemendur fá tækifæri til að spyrja spurninga.
Verkfæri og hugbúnaður
Nemendur vinna á safninu sjálfu til að kynnast skipulagi þess og flokkunarkerfi í reynd.
Verkefnablöðin veita skipulagðar leiðbeiningar og halda utan um framvindu nemenda í leitarverkefninu.
Yfirlitið gefur sjónræna mynd af flokkakerfinu og hjálpar nemendum að tengja flokkanúmer við efnissvið.
Kennsluaðferðir
Nemendur fá stutta kynningu á flokkunarkerfinu og vinna síðan sjálfir að leitarverkefni þar sem þeir uppgötva kerfið í reynd. Kennarinn leiðbeinir og styður en nemendur taka ábyrgð á eigin námi.
Rannsóknargrundvöllur: Uppgötvunarnám (e. inquiry-based learning) eykur skilning og varðveislu þekkingar þegar nemendur taka virkan þátt í námsferlinu (Bruner, 1961). Rannsóknir sýna að reynslunám á bókasöfnum eykur sjálfstæði og áhuga nemenda.
Nemendur vinna saman í hópum um 3-4 einstaklinga að leitarverkefninu. Þeir skipta með sér verkum, ræða saman og hjálpast að við að finna efnið.
Rannsóknargrundvöllur: Samvinnunám (e. cooperative learning) eflir bæði félagslega færni og námsárangur (Johnson & Johnson, 2009). Nemendur læra af jafningjum sínum og þróa samstarfshæfni.
Matsaðferðir
- Verkefnablaðið er metið — hópur fær endurgjöf á hversu mörg atriði þeir fundu og hversu vel þeir skráðu upplýsingar
- Munnleg viðbrögð nemenda í kynningunni eru metin með tilliti til skilnings á flokkunarkerfinu
- Kennari notar athugunarlista til að meta þátttöku og sjálfstæði nemenda í leitarverkefninu
Aðlögun
Nemendur sem klára leitarverkefnið fljótt fá aukaverkefni þar sem þeir þurfa að finna bækur eingöngu út frá flokkanúmerum (án titla) og búa til eigin leitarverkefni fyrir samnemendur. Þeir geta einnig borið saman flokkunarkerfi safnsins við netleit.
Nemendur sem þurfa meiri stuðning vinna með bókaverði eða kennara. Leitarverkefnið er einfaldað þannig að færri bækur þarf að finna og vísbendingar eru gefnar um staðsetningu. Sjónræn merki á hillunum eru notuð til stuðnings.
Þverfaglegar tengingar
- Íslenska — lestur bókartitla, höfundaupplýsinga og efnislýsinga styrkir lesskilning og orðaforða
- Stærðfræði — flokkunarnúmer og röðun efla talnaskilning og rökhugsun um kerfi
- Samfélagsfræði — umræða um hlutverk safna í samfélaginu og aðgengi að upplýsingum