Heimildavinna

1. Kynning og efnisval (5 mín): Kennari útskýrir verkefnið: 'Í dag verðið þið rannsóknarfólk! Þið ætlið að rannsaka efni með tveimur heimildum — bók af safninu og vefupplýsingum — og kynna niðurstöðurnar.' Kennari kynnir efnislistann (t.d. lundi, Hekla, norðurljós, Leifur heppni, hvítabjörninn). Nemendur velja efni — helst eitt sem tengist yfirstandandi námsefni í öðru fagi.

2. Bókaheimild — leit og skráning (10 mín): Nemendur fara á safnið og finna fræðibók um sitt efni. Þau nota efnisflokkana sem þau lærðu í kennslustund 1. Þegar þau hafa fundið bók setjast þau niður og vinna á heimildaverkefnablaðinu:
- Skrá titil bókar, höfund og útgáfuár.
- Finna og skrifa þrjár helstu staðreyndir úr bókinni með eigin orðum.
- Teikna eða skrifa hvað þau lærðu nýtt.
Kennari gengur á milli og hjálpar: 'Notaðu efnisyfirlitið til að finna rétta blaðsíðu. Lestu kaflaheildina og finndu mikilvægustu upplýsingarnar.'

3. Vefheimild — leit og skráning (10 mín): Nemendur fara á tölvu eða spjaldtölvu. Kennari sýnir fyrst á skjávarpa hvernig á að fara á örugga vefsíðu (t.d. barnasíðu Landsbókasafnsins, Wikipedia á íslensku fyrir börn, eða aðra samþykkta síðu). Nemendur leita að sínu efni og fylla út hægri dálk heimildaverkefnablaðsins:
- Skrá nafn vefsíðunnar og vefslóðina.
- Finna og skrifa tvær til þrjár staðreyndir sem bætast við bókaupplýsingarnar.
- Merkja hvort einhverjar upplýsingar voru þær sömu og í bókinni.
Kennari hjálpar nemendum sem eiga í erfiðleikum og tryggir að þau séu á réttum vefsíðum.

4. Samanburður og kynningargerð (10 mín): Nemendur skoða heimildaverkefnablaðið sitt og bera saman:
- 'Hvað sagði bókin sem vefsíðan sagði ekki?'
- 'Hvað sagði vefsíðan sem bókin sagði ekki?'
- 'Var eitthvað ólíkt í upplýsingunum?'
Nemendur búa síðan til stutta kynningu — annaðhvort plakat á pappír eða einfalda stafræna glæru (1-2 glærur). Kynningin á að innihalda:
- Titil efnisins
- 3-5 lykilstaðreyndir
- Mynd eða teikningu
- Heimildaskrá (bók og vefsíða)

5. Kynningar og samantekt (5 mín): Ef tíminn leyfir fá 3-4 nemendur að kynna verkefnið sitt í eina mínútu. Kennari spyr alltaf: 'Hvaðan fékkstu þessar upplýsingar?' Ef tíminn leyfir ekki kynningar fá nemendur að ljúka þeim í næsta tíma. Kennari dregur saman: 'Í dag notuðuð þið tvær ólíkar heimildir til að rannsaka efni. Þið borðuð saman og skráðuð hvaðan upplýsingarnar komu. Þetta er grundvöllurin að allri heimildavinnu — og þið getið það!'

Prentuð heimild er aðalheimildin í verkefninu og tengir safnsnýtinguna við heimildarvinnu.

Vefurinn er önnur heimildin og nemendur þurfa örugg umhverfi til einfaldrar upplýsingaöflunar á netinu.

Blaðið hefur tvo dálka — einn fyrir bókaheimild og annan fyrir vefheimild — sem hvetur til samanburðar.

Nemendur þurfa miðil til að setja fram niðurstöður sínar á sjónrænan og skipulagðan hátt.

Nemendur framkvæma eigin rannsókn á efni sem þau hafa áhuga á, nota margar heimildir og draga saman niðurstöður. Þau taka ákvarðanir um hvaða upplýsingar eru mikilvægar.

Rannsóknargrundvöllur: Rannsóknarmiðað nám þar sem nemendur velja efni og leita upplýsinga sjálfstætt eflir upplýsingalæsi og gagnrýna hugsun (Kuhlthau et al., 2007).

Nemendur nota tvær ólíkar heimildir (bók og vef) og bera saman. Þetta kennir þeim að upplýsingar geta verið á mörgum stöðum og að samanburður er mikilvægur.

Rannsóknargrundvöllur: Notkun margra heimilda eykur gagnrýna hugsun og dýpri skilning á efni. Börn sem læra snemma að nota margar heimildir verða betri í upplýsingamati (Goldman et al., 2012).

Nemendur vita frá upphafi að þau munu kynna niðurstöður sínar, sem gefur þeim skýrt markmið og hvetur til vandaðrar vinnu.

Rannsóknargrundvöllur: Þegar nemendur vita að þeir munu kenna öðrum það sem þeir hafa lært auka þeir dýpt vinnslu og minnisvarðveislu (Fiorella & Mayer, 2013).