Fyrsta heimsókn á skólasafnið
Tilgangur
Að kynna nemendum skólasafnið sem aðlaðandi og öruggan stað þar sem þau geta fundið bækur, sögur og ævintýri. Nemendur kynnast grunnreglum safnsins og læra hvernig eigi að haga sér þar. Markmiðið er að skapa jákvæða fyrstu reynslu sem hvetur til frekari heimsókna og vekur áhuga á bókum og lestri frá unga aldri.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur nýtt skólasafn sér til gagns og ánægju
- 1.1: Nemandi getur komið fram af kurteisi og virðingu á skólasafni
- 1.3: Nemandi getur ratað um skólasafnið og farið eftir umgengnisreglum
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemendur geta ekki lesið; allt efni er munnlegt og myndrænt. Kennari les allt upphátt og notar myndir til stuðnings.
- Tækni: Engin tæknikunnátta er krafist. Nemendur þurfa aðeins að geta hlustað og fylgst með.
- Aðrar forsendur: Nemendur þurfa að geta verið hluti af hóp og fylgt einföldum fyrirmælum. Gott er að ræða við nemendur fyrirfram um hvað safn er.
Lýsing á kennslustund
Kennari leiðir nemendur í skipulagðri heimsókn á skólasafnið. Heimsóknin byrjar á því að nemendur safnast saman á þægilegu svæði á safninu (t.d. á gúlfi með púðum eða á teppi). Kennari les upp stutta og skemmtilega sögu um safnið eða les úr myndasögu sem tengist bókaheiminum. Eftir lesturinn fá nemendur að skoða safnið með leiðsögn — þau sjá hillurnar, bókasöfnunarsvæðið, lestrarsvæðið og tölvurnar ef þær eru til staðar. Kennari útskýrir einfaldar reglur á myndrænan hátt: notað er plakat eða stórt ljósmyndasett sem sýnir rétta hegðun (hljóðlátt, fara vel með bækur, setja bækur til baka). Nemendur æfa sig í að tala hljóðlátt og ganga rólega um safnið. Að lokum fá öll nemendur að velja sér eina bók til að skoða og blaða í á staðnum. Kennari hvetur til þess að nemendur segist vel frá upplifun sinni.
1. Undirbúningur (5 mín): Kennari safnar nemendum saman í kennslustofu og útskýrir stuttlega að þau séu að fara á skólasafnið. Kennari spyr: 'Hefur einhver farið á bókasafn áður? Hvað var þar?' Stutt samtal til að vekja forvitni.
2. Koma á safnið (5 mín): Nemendur ganga rólega á safnið og setjast niður á tilsettum stað (teppi eða púðar). Kennari kynnir safnið: 'Þetta er skólasafnið okkar. Hér eru fullt af bókum og sögum sem bíða ykkar!'
3. Upplestur (10 mín): Kennari les stutta myndasögu upphátt, t.d. sögu um barn sem heimsækir bókasafn í fyrsta sinn. Kennari sýnir myndirnar og spyr spurninga á meðan: 'Hvað gerir stelpan á myndinni?' 'Hvers vegna er hún ánægð?'
4. Reglur safnsins (5 mín): Kennari sýnir regluplakat með myndum og fer yfir hverja reglu. Reglur: (a) Við göngum rólega, (b) Við tölum hljóðlátt, (c) Við förum vel með bækur, (d) Við setjum bækur til baka. Nemendur endurtaka hverja reglu saman.
5. Gönguferð um safnið (10 mín): Kennari leiðir nemendur um safnið og bendir á: hillurnar með myndasögum, hillurnar með fræðibókum (sýnir myndir af dýrum, bílum o.fl.), lestrarsvæðið, bókaafgreiðsluna. Nemendur fá að snerta bækur og blaða í þeim á leiðinni.
6. Frjáls skoðun og brottför (5 mín): Nemendur fá 3-4 mínútur til að velja sér eina bók og skoða hana. Kennari gengur á milli og spyr: 'Hvaða bók valdir þú? Af hverju?' Nemendur setja bækur til baka áður en þau fara.
Verkfæri og hugbúnaður
Myndasaga vekur áhuga ungra nemenda og gefur samhengi fyrir heimsóknina.
Sjónrænar áminningar hjálpa nemendum sem ekki geta lesið að muna reglurnar.
Litakóðar hjálpa yngstu nemendum að rata um safnið án þess að þurfa að lesa texta.
Kennsluaðferðir
Kennari les sögu upphátt og opnar fyrir samræður við nemendur um innihaldið, t.d. með spurningum eins og 'Hvað sáuð þið á myndinni?' og 'Hvað haldið þið að gerist næst?'
Rannsóknargrundvöllur: Gagnvirkt upplestur (interactive read-aloud) eflir orðaforða, hlustunarskilning og áhuga á lestri hjá ungum börnum (Mol & Bus, 2011).
Nemendur ganga um safnið í litlum hópi með kennara sem bendir á og útskýrir helstu svæði og hluti á safninu. Kennari spyr nemendur hvað þau sjái og hvað þau haldi að ákveðnir hlutir séu fyrir.
Rannsóknargrundvöllur: Reynslunám (experiential learning) á raunverulegum stað eykur skilning og minnisvarðveislu hjá ungum nemendum (Kolb, 1984).
Nemendur æfa reglurnar með því að leika þær — t.d. sýna hvernig á að ganga hljóðlátt, taka bók af hillu og setja til baka. Kennari sýnir fyrst og nemendur herma eftir.
Rannsóknargrundvöllur: Leikræn tjáning og hermun eflir félagsfærni og dýpkar skilning á hegðunarreglum hjá 5-7 ára börnum (Vygotsky, 1978).
Matsaðferðir
- Athugunarmat: Kennari fylgist með hvort nemendur fylgja reglum safnsins á meðan á heimsókninni stendur — ganga rólega, tala hljóðlátt, fara vel með bækur.
- Þátttökumat: Kennari skráir hvort nemendur taka þátt í samræðum, svara spurningum og sýna áhuga á bókum.
- Munnleg endurgjöf: Þegar nemendur eru komnir til baka í kennslustofu spyr kennari: 'Hvað munuð þið best frá safninu?' og 'Hvaða reglu þykist ykkur mikilvægust?' til að meta skilning.
Aðlögun
Nemendur sem sýna sérstakan áhuga fá að segja öðrum frá bókinni sem þau völdu — hvað er á forsíðunni, hvaða litir eru á henni og hvað þau halda að sagan fjalli um. Þetta þjálfar munnlega tjáningu og skapandi hugsun.
Nemendur sem eru óöruggir eða kvíðnir fá að vera nálægt kennara alla heimsóknina. Kennari getur úthlutað 'safnavini' — eldri nemanda eða starfsmann sem fylgir barninu. Notaðar eru einfaldar myndaspjöld sem nemandinn getur bent á til að tjá sig.
Þverfaglegar tengingar
- Íslenska — hlustun og munnleg tjáning
- Samfélagsfræði — umgengnisreglur og hegðun á opinberum stöðum
- Listir — sjónræn upplifun og sköpun