Falsfréttir — hvað eru þær?
Tilgangur
Að kenna nemendum hvað falsfréttir eru, hvers vegna þær eru búnar til og hvernig hægt er að bera kennsl á þær.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur lagt mat á gæði ýmissa upplýsinga og áttað sig á fjölbreytileika stafræns efnis
- 1.1: Nemandi getur útskýrt hvað falsfréttir eru og hvers vegna þær eru búnar til
- 1.2: Nemandi getur nefnt fimm einkenni falsfrétta
- 1.3: Nemandi getur greint falsfrétt frá raunverulegri frétt
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Góð lestrarfærni til að lesa og greina fréttir.
- Tækni: Grunnfærni í netnotkun.
- Aðrar forsendur: Nemendur þurfa grunnskilning á fréttamiðlum.
Lýsing á kennslustund
Nemendur læra um falsfréttir: hvað þær eru, hvers vegna þær eru búnar til (peningar, áhrif, skemmtun) og hvernig á að greina þær. Þeir skoða dæmi um falsfréttir og raunverulegar fréttir og æfa sig í að greina muninn.
Kennarinn byrjar á að spyrja: „Hefur einhver séð frétt á netinu sem reyndist ekki vera sönn?” Bekkurinn ræðir. Kennarinn útskýrir hvað falsfréttir eru og hvers vegna þær eru búnar til: peningar (smellir), pólitísk áhrif, skemmtun. Hann kynnir gátlista til greiningar: 1) Hvaðan kemur þetta? 2) Eru heimildir nefndar? 3) Segja aðrir miðlar sömu sögu? 4) Er fyrirsögnin ýkt? 5) Er myndin rétt? Nemendur fá sex fréttir — þrjár sannar og þrjár falskar — og nota gátlistann til að greina þær. Í seinni hlutanum búa nemendur til sína eigin „falsfrétt” og „sanna frétt” og láta samnemendur giska.
Verkfæri og hugbúnaður
Raunveruleg dæmi gera námsefnið áhugavert og áþreifanlegt.
Gátlistinn veitir skipulagðan ramma til greiningar.
Kennsluaðferðir
Kennarinn sýnir dæmi og bekkurinn greinir þau saman.
Rannsóknargrundvöllur: Dæmakennsla gerir flókin fyrirbæri áþreifanleg og auðskilin.
Nemendur nota gátlista til að greina fréttir kerfisbundið.
Rannsóknargrundvöllur: Kerfisbundin greining þjálfar gagnrýna hugsun og upplýsingalæsi.
Matsaðferðir
- Nemendur greina fréttir rétt sem sannar eða falskar.
- Greiningarblöð sýna notkun gátlistans.
- Nemendur geta útskýrt af hverju falsfréttir eru vandamál.
Aðlögun
Nemendur leita á netinu að raunverulegri falsfrétt og skrifa greiningu á henni.
Kennarinn fer yfir gátlistann skref fyrir skref og vinnur fyrsta dæmið með bekknum.
Þverfaglegar tengingar
- Samfélagsfræði: Fjölmiðlar og lýðræði.
- Íslenska: Lestur og greining á fréttum.