Dulkóðun og VPN – hvernig virkar netöryggi?
Tilgangur
Að nemendur skilji grunnreglur dulkóðunar og hvernig VPN og önnur öryggisverkfæri vernda gögn.
Hæfniviðmið og námsmarkmið
Nemandi getur gert sér grein fyrir notkun persónuupplýsinga og metið tilgang hennar á gagnrýninn hátt
- 8.1: Nemandi getur útskýrt grundvallaratriði dulkóðunar
- 8.2: Nemandi getur útskýrt hvernig VPN og HTTPS vernda gögn
Getustig og forsendur nemenda
- Lestur: Nemandi getur lesið tæknilegan texta
- Tækni: Grunnþekking á netsamskiptum og vöfrun
- Aðrar forsendur: Áhugi á tækni og öryggi
Lýsing á kennslustund
Nemendur læra um dulkóðun (encryption), VPN og HTTPS. Þeir gera einfaldar dulkóðunartilraunir og skilja hvers vegna þessi verkfæri eru mikilvæg.
Kennarinn kynnir dulkóðun með hliðstæðu: skilaboð í lokuðu umslagi vs. opnu póstkort. Nemendur prófa Caesar-dulkóðun (hliðrun stafrófs) á eigin skilaboðum. Þeir bera saman HTTP og HTTPS og læra hvað VPN gerir. Í hópum búa þeir til upplýsingaveggspjald: ‚Hvernig vernda ég gögn mín á netinu' – með útskýringum á dulkóðun, VPN og HTTPS.
Verkfæri og hugbúnaður
Til að nemendur sjái hvernig dulkóðun virkar í reynd
Kennsluefni um netöryggi
Kennsluaðferðir
Nemendur prófa einfalda dulkóðun og sjá hvernig hún virkar
Rannsóknargrundvöllur: Tilraunir gefa nemendum bein reynslu af óhlutbundnum hugtökum (Dewey, 1938)
Kennarinn notar hliðstæður (t.d. ‚lás á bréfi') til að útskýra dulkóðun
Rannsóknargrundvöllur: Hliðstæður hjálpa nemendum að skilja flókin hugtök (Glynn, 2007)
Matsaðferðir
- Nemendur geta útskýrt dulkóðun á eigin orðum
- Veggspjald sýnir skilning á öryggisverkfærum
Aðlögun
Nemandi kannar end-to-end dulkóðun í Signal eða WhatsApp og kynnir hvernig hún virkar
Kennarinn einfaldar dæmi og notar sjónrænar hliðstæður
Þverfaglegar tengingar
- Stærðfræði — mynstur, dulkóðun og reiknirit
- Náttúrufræði — tölvukerfi og netsamskipti